Diagram relacyjny wykorzystywany jest często w pracy naukowców, informatyków, architektów oraz inżynierów, ponieważ wizualna prezentacja jest idealnym sposobem do przejrzystego pokazania jak działa np. sieć  oraz jak jej elementy są ze sobą połączone.

Źródło: https://www.smartdraw.com/network-diagram/
Diagram jest najczęściej zbudowany z punktów, węzłów, wierzchołków, które są połączone ze sobą za pomocą krawędzi, strzałek lub po prostu linii. Zazwyczaj węzły są rysowane jako kropki lub okręgi, używa się także ikon.

Diagram relacyjny może być pośredni lub bezpośredni. Pośredni ukazuje tylko połączenia między elementami, zaś bezpośredni pokazuje czy połączenie jest jednokierunkowe czy dwukierunkowe.

Ten rodzaj diagramu jest często wykorzystywany do wizualizacji relacji oraz procesów psychicznych, biologicznych, socjalnych oraz tych, które dotyczą systemów informacyjnych. Wiele praktycznych problemów może być prezentowanych przez diagram relacyjny. W informatyce jest używany do pokazywania sieci komunikacji, organizacji danych, urządzeń obliczeniowych, przepływu obliczeń, itd. Jako przykład można podać strukturę sieciową strony internetowej, która to będzie reprezentowana przez bezpośredni diagram, w którym wierzchołki reprezentują strony internetowe, natomiast krawędzie – połączenia z jednej strony do drugiej.

Diagram relacyjny może także przedstawiać zależności korporacyjne. W artykule 15 najciekawszych infografik w Internecie jako interesująca wizualizacja została przedstawiona siatka relacji między wielkimi międzynarodowymi korporacjami, a markami, które do nich należą. Można zauważyć, że większość marek, które znamy, należy właściwie do kilku kluczowych graczy na rynku.

Na diagramie daną firmę przedstawia jej wyróżnione logo. Od logo poprowadzona jest strzałka prowadząca do należącej marki. Ponadto marki są pogrupowane w odpowiadające sobie kategorie, tj. kawy, wyroby czekoladowe, środki chemiczne itd.,

Źródło:

Na podstawie dwóch powyższych przykładów można dojść do prostego wniosku: na tym specyficznym wykresie nie ma żadnych liczb! Jest to prawdą – wielkość nie jest pokazywana numerycznie, a poprzez kolor, wielkość węzła, grubość/wielkość strzałki. Są to oczywiście oznaczenia, które nie pozwalają odczytać dokładnej wartości, a jedynie jej przybliżenie/rząd wielkości.

Ciekawostką może być możliwość stworzenia diagramu relacyjnego oferowana przez Google. Na poniższym filmie widać jak można zobaczyć relacje użytkownika Google + w sieci. Diagram ten jest interaktywny.

Innym ciekawym przykładem jest projekt fundacji ePaństwo o nazwie mojePaństwo, który pozwala na obrazowanie zależności osób i instytucji w KRS-ie.

Źródło:

Ciekawe przykłady diagramów relacyjnych

Wykres relacyjny typu force-directed (nazywany w Power BI Network Navigator)

Wykres relacyjny typu force-directed z wartością liczbową reprezentowaną jako grubość linii

Wykres strunowy (ang. chord diagram)

Wykres łukowy (ang. arc diagram)

Wykres Sankeya, pokazujący wielkość przepływów

Źródło: https://app.powerbi.com/visuals/

Jak stworzyć diagram relacyjny?

NodleXL dla programu Excel

Darmowa nakładka na Excel, która umożliwia stworzenie diagramu relacyjnego.

Źródło : https://nodexl.codeplex.com/

Power BI

Power BI Desktop to bezpłatna aplikacja do raportowania analizy i wizualizacji danych od Microsoft, w której również możliwe jest tworzenie diagramów relacyjnych. Bibliotekę diagramów dogrywa się z dodatkowych wykresów, jak np. poniższy Network Navigator:

Źródło: https://app.powerbi.com/visuals/

Cytoscape

Darmowa platforma do wizualizacji sieci połączeń molekularnych, ścieżek biologicznych oraz do integrowania tych sieci z profilami genetycznymi oraz innymi danymi. Platforma była oryginalnie zaprojektowana dla biologów, teraz jest używana do analiz sieci oraz wizualizacji.

Źródło: http://www.cytoscape.org/what_is_cytoscape.html

Datamatic

Dostępny za darmo w wersji demo. Służy do szeroko pojętej wizualizacji danych. Z dostępnych szablonów wybieramy jeden i zaczytujemy dane. Następnie dostosowujemy wynik do swoich preferencji i publikujemy.

Źródło: http://datamatic.co/

Gephi

Darmowa platforma służąca do wizualizacji grafów i relacji.

Źródło :https://gephi.org/

Graph-tool

Moduł do manipulowania oraz analizami statystycznymi diagramów. Program do użytku programistów bądź osób znających C++.

Źródło: https://graph-tool.skewed.de/

Plotly

Narzędzie w języku Python.

Źródło :https://plot.ly/ipython-notebooks/network-graphs/

Gdzie znaleźć klonowanie etykiet w programie Excel?

Klonowanie jest dostępne w Formatowaniu etykiety danych. Co jest ważne, opcja dostępna jest tylko w przypadku zaznaczenie pojedynczej etykiety i wykonuje klonowanie dla danej serii. Oznacza to, że gdy na wykresie jest więcej serii, klonowanie należy wykonać dla każdej z nich formatując jedną z etykiet na tę pożądaną.

Przykład wykorzystania klonowania etykiet

Na podstawie poniżej tabeli utwórzmy przykładowy wykres, na którym wykorzystamy klonowanie.

Zaznaczmy dane i wstawmy wykres słupkowy skumulowany (jako przykład).

Po formatowaniu wykres prezentuje się jak poniżej.

Następnie dodajmy etykiety danych.

Domyślne etykiety wyglądają bardzo nieczytelnie – nie ma spacji między tysiącami, po przecinku jest bardzo dużo cyfr.

Zaznaczmy pierwszą z etykiet i ją sformatujmy.

Zmieńmy kategorię na liczbową, użyjmy separatora, usuńmy miejsca dziesiętne.

Następnie sklonujmy sformatowaną etykietę.

Klonujemy etykiety w każdej serii danych.

Następnie kolor jednej z etykiet zmieńmy na czerwono i sklonujmy w tej serii do kolejnych etykiet.

Klonowanie etykiet sprawdza się w bardziej zaawansowanych wykresach z wieloma danymi – jest to jeden ze sposobów przyśpieszenia formatowania wykresów, kolejne już w następnych artykułach 🙂 .

Przygotowanie danych w programie Excel

Kombo wykresów kolumnowych będzie składało się z głównego wykresu kolumnowego przedstawiającego wartości sumaryczne oraz wykresów kolumnowych przedstawiających składowe wartości total.
Pierwszym krokiem będzie przygotowanie danych, które najpierw sortujemy tak, jak w poniższej tabeli.

Budowa wykresu kolumnowego w Excelu

Następnie trzymając Ctrl zaznaczamy nazwy kolumn i dane sumaryczne, wstawiamy wykres kolumnowy.

Wstawiony wykres wygląda jak poniżej:

Zmieńmy teraz opcje wyświetlania serii danych, m.in. odstęp między kolumnami.

Następnie dodajmy kolejne serie do wykresu tak jak poniżej:

Każda z 11 serii będzie dodawana osobno.

Po dodaniu wszystkich serii wykres prezentuje się następująco:

Wszystkie serie szczegółowe zostaną przeniesione na drugą oś. Seria Total pozostanie na głównej osi.

Serie danych za bardzo na siebie nachodzą, dlatego…

rozdzielimy je powiększając przerwy między nimi, a przy okazji jeszcze poprawimy ich rozmieszczenie na tle głównych kolumn.

Pozostaje jeszcze zmiana kolorów serii – główna będzie jasnoszara, składowe będą ciemnoszare. Usuńmy jeszcze linie siatki.

Dwie osie pionowe zaburzają trochę odczytywanie danych, dlatego jedna z nich (ta po prawej stronie) zostanie maksymalnie zmniejszona i jej czcionka będzie biała. W ten sposób stanie się niewidoczna.

Ostatnim krokiem będzie dodanie etykiet do serii total. W taki sposób powstał wykres, który za pomocą kilkunastu serii danych przedstawionych jako wykresy kolumnowo umożliwia analizę danych szczegółowych, jak i tych zagregowanych.

Plik Excel do pobrania

Więcej szczegółów znajdziesz w pliku: Kombo wykresów kolumnowych z dwoma osiami.xlsx.

Dlaczego wykres jednostkowy jest wolniejszy?

Wykres jednostkowy używa do komunikacji symbole, których ilość na wykresie odpowiada wielkości prezentowanego zjawisk – np. jeżeli jeden symbol człowieka oznacza 100 osób, a na wykresie jest 10 takich symboli, oznacza to, że prezentowane zjawisko dotyczy 1000 osób.

Wykres jednostkowy ma służyć do obrazowania zjawisk w ciekawy sposób. Dane na wykresie odpowiadają pewnemu rzędowi wielkości i na pewno nie dopatrzymy się na nim żadnych szczegółów. Unit chart jest często wykorzystywany do porównania ze sobą zjawisk w różnych grupach.

Procesowanie informacji w naszym mózgu odbywa się na dwóch etapach – nieświadomym i świadomym. Korzystanie z wykresu jednostkowego sprawia, że nie jesteśmy w stanie w pełni wykorzystać bardzo szybkiego mechanizmu procesowania nieświadomego na rzecz wolniejszych metod: liczenia lub czytania. Nasz mózg potrafi porównać trzy-cztery obiekty, a tych na wykresie jednostkowym jest najczęściej więcej – bardzo często liczba użytych ikon i ich rozmieszczenie są zbyt złożone, żeby szybko przyswoić widziane dane. Najlepszym testem szybkości działania wykresu jednostkowego jest usunięcie z niego etykiet – jak szybko będziemy wówczas w stanie porównać przedstawione liczby?

Przykłady wykresów jednostkowych

Poniższy wykres, który był już omawiany jako przykład infografiki, jest również przykład ilustracją wykresu jednostkowego. Wskazanych jest siedem grup wiekowych aktywnych w różny sposób w Internecie. Za pomocą kwadratów jest przedstawiona procentowa wielkość poszczególnych aktywności w danej grupie wiekowej. Jeden kwadrat odpowiada jednemu procentowi.

Źródło: https://www.flickr.com/photos/nicheprof/5769005604

Kolejny przykład pochodzi z artykułu nt. złych i dobrych praktyk wizualizacji wyników ankiet i badań. Przedstawia on reakcje Polaków na wybór Andrzeja Dudy na Prezydenta. Oprócz tego, że nie ma możliwości porównania poszczególnych odpowiedzi inaczej niż licząc pojedyncze elementy, legenda znajduje się poza obszarem wykresu, co dodatkowo zmniejsza czytelność. Na tym i wielu innych wykresach zobaczymy ikonę człowieka. Jest jedną z najczęściej używanych przez twórców i ma za zadanie wskazać, że ludzie są najważniejszą częścią danych.

Źródło: wyborcza.pl

Ponieważ jedna ikona na wykresie odpowiada kilku elementom w rzeczywistości, przy stosowaniu wykresów jednostkowych powstaje problem, co zrobić z ostatnią ikoną i w którą stronę nasze dane zaokrąglić. Poniższy wykres „babeczkowy”, który służy do nauki liczenia w szkołach (jedna graficzna muffinka odpowiada 6), pokazuje że często końcowe ikony zostaną ścięte. Więcej ciekawych wykresów, przeznaczonych do nauczania dzieci znajdziemy na stronie TutorVista.

Źródło: http://www.theschoolrun.com/data-handling

Czwartym przykładem zastosowania wykresu jednostkowego jest grafika prezentująca 10 największych erupcji wulkanów od 1000 r. Wykres nie daje możliwości szybkiego porównania wielkości erupcji. Aby dojść do jakiś wniosków musimy zliczyć punkty oraz zapoznać się z liczbami.

Źródło: Steven Dutch, Natural and Applied Sciences, University of Wisconsin – Green Bay

Co dwa lata Homeward Trust zlicza populację bezdomnych w Edmonton, czego efektem jest poniższy wykres. Jeden punkt obrazuje proporcje ludzi bezdomnych do całej populacji. Wykres jest częścią większej infografiki, która prezentuje dane dotyczące bezdomności.

Źródło: http://phys.org/news/2015-10-homelessness.html

Ostatnim przykładem jest wykres jednostkowy prezentujący deklaracje uczestników badania dotyczące alkoholu. Jeden punkt to jeden procent. Kolor oznacza przynależność do danej grupy konsumentów (zgodnie z legendą po prawej stronie). Jak można zauważyć dane na wykresie nie sumują się do 100% (jasnoszary punkt w prawym dolnym rogu).

http://www.niemanlab.org/2010/03/what-does-this-american-life-look-like-a-designer-visualizes-the-radio/

Podsumowując, wykres jednostkowy jest bardzo efektowny graficznie, ale najczęściej wydłuża czas przetwarzania danych. Dlatego najlepiej zostawić ten wykres dla dzieci – do nauki liczenia.