Przygotowanie danych do budowy wykresu kaskadowego

Wykres kaskadowy jest często wykorzystywany do prezentowania przepływów. Punktem wyjścia w naszym przykładzie będzie tabela przedstawiająca rachunek zysków i strat, analogicznie jak w pierwszym artykule o wykresie kaskadowym. Zmodyfikowałem kilka pozycji, aby poddać wykres próbie na poprawność działania w przypadku wartości ujemnych.

Wstawianie wykresu kaskadowego

Zaznaczamy dane do wykresu, a następnie na karcie Wstawianie wybieramy wykres kaskadowy (dostępny jest dopiero od wersji Excela 2016).

Pierwsza, domyślna wersja naszego wykresu nie jest jednak tą ostateczną, ponieważ Excel nie wie, które wiersza mają podsumowania. Jest to o tyle ważne, że zbudowany domyślnie wykres kaskadowy będzie zawierał jedną kaskadę (góra-dół od początku do końcowe), my natomiast posiadamy kilka podsumowań.

Tworzenie sum pośrednich na wykresie kaskadowym

Aby prawidłowo zaznaczyć kolumny podsumowań, potrzebujemy kliknąć każdą z tych kolumn prawym przyciskiem i wybrać polecenie Ustaw jako sumę.

Prawidłowy wykres prezentuje się następująco:

Jak zmienić kolory wykresu kaskadowego?

Kolejnym wyzwaniem jest zmiana domyślnych kolorów wykresu na zielony (na plus) i czerwony (na minus). Ponieważ nasz wykres kaskadowy zawiera w Excelu tylko 1 serię danych, zmiana formatowania tej serii jest zmianą na wszystkich elementach na raz.

Nową cechę tego wykresu jest zmiana kolorów bezpośrednio na legendzie. W praktyce klikamy legendę dwa razy na elemencie Zwiększenie i wybieramy kolor dla tylko tego elementu. Niestety nie mamy możliwości rozbicia koloru podsumowania na ujemne lub dodatnie – co dla danych z naszego przykładu nie eksponuje straty netto. Możemy ją zaakcentować ręcznie, zmieniając kolor pojedynczej kolumny, ale najczęściej szukamy rozwiązań uniwersalnych, które nie będą wymagały ręcznego formatowania. Nie udało mi się też znaleźć sposobu na zmianę domyślnych nazw w legendzie (Zwiększenie, Zmniejszenie, Suma).

Wykres końcowy będzie miał prawdopodobnie problem z etykietami na osi x, a standardowych opcji formatowania tekst w nim brak…

Jak wstawić wykres kaskadowy poziomo (słupki zamiast kolumn)?

Nie ma takiej opcji domyślnie, a szkoda, ponieważ etykiety osi x na tym wykresie są pozbawione części formatowania i nie prezentują się dobrze. Jesteśmy zatem zmuszeni posłużyć się trikiem, poznanym w artykule nt. budowy wykresu pociskowego w Excelu do dashboardu menedżerskiego. A zatem usuwamy etykiety osi x (np. klawiszem Delete), legendę, obramowanie wykresu i etykiety danych, a następnie wklejamy komórki spod wykresu jako obraz połączony.

Niestety nie da się obrócić etykiet osi y o 270 stopni. Tak przygotowany wykres obracamy o 90 stopni i próbujemy wpisać w tabelę.

Pobierz szablon wykresu kaskadowego Excel 2016

Pobierz przygotowany przeze mnie szablon i wklej swoje dane: Wykres kaskadowy (waterfall chart) w Excelu 2016.

Podsumowanie zmian w obszarze wykresów w Excelu 2016

Na plus:

• Dodanie nowych wykresów: kaskadowego, pudełkowego, histogramu, Pareto – te wykresy są mi niezbędne w pracy analityka (dlatego od dawna można je pobrać jako szablony Excel z bloga)

Na minus:

• Dodanie ułomnego wykresu mapa drzewa – bez możliwości sterowania kolorem wykres ten traci 80% wartości
• Dodanie wykresu słonecznikowego (?!)
• Brak innych zmian w starych wykresach (co jest złą wiadomością dla użytkowników, ale dobrą dla mnie, gdyż wyjaśnianie zasad wizualizacji danych na przykładzie programu Excel nadal będzie miało dużo sensu, przynajmniej do 2019 lub 2020 roku)
• Brak działania wykresów między różnymi wersjami Excela – odbiorca z wcześniejszą wersją nie zobaczy nic…

Dlaczego właśnie te wykresy zostały dodane?

W skrócie: od dawna są one dostępne we wszystkich dobrych programach do analizy i wizualizacji danych (sam korzystam z nich codziennie w Tableau). Wyjątkiem jest wykres słonecznikowy (Sunburst), którym Microsoft kontynuuje swoją własną drogę do komplikowania danych dla odbiorców raportów.

Jak wygląda nowa karta wykresów w programie Excel 2016?

Wykresy kolumnowe/słupkowe 2 i 3-wymiarowe

Wykresy hierarchiczne (nowość): treemap i sunburst

Waterfall (nowość) i wykresy giełdowe

Wykresy liniowe 2 i 3-wymiarowe

Wykresy statystyczne (nowość): histogram, wykres Pareto i wykres pudełkowy

Wykresy łączone (czyli Combo)

Wykresy kołowe i pierścieniowe

Wykresy XY i bąbelkowe

Wykresy powierzchniowe i radarowe

Nowe wykresy w Microsoft Excel 2016

Dwoma pierwszymi godnymi uwagi wykresami są wykres jako mapa drzewa (Treemap) oraz wykres słonecznikowy, czyli hierarchiczny wykres pierścieniowy (Sunburst).

Treemap przedstawia hierarchiczny widok danych, w którym prostokąty reprezentują gałęzie drzewa, a gałęzie podrzędne są przedstawione jako mniejsze prostokąty. Kategorie są pokazane według koloru i odległości. Treemap umożliwia przedstawienie wielu danych, co nie byłoby takie proste w przypadku innych wykresów. Wykres mapy drzewa jest idealnym rozwiązaniem w przypadku chęci porównania proporcji w rozbudowanej hierarchii. Wykres ten pojawił się we wszystkich rozwiązaniach typu BI (jest także w Tableau) i przez to stał się najbardziej nadużywanym typem wizualizacji w tych narzędziach. Został on bowiem zaproponowany jako narzędzie do analizy dużych zbiorów danych (nie 12 elementów, jak proponuje na poniższym obrazku Microsoft), zwłaszcza przy dwóch miarach liczbowych (czego w Excelu już nie uwzględniono – możemy tylko sterować rozmiarem obiektów, a gdzie kolor?).

Źródło: https://support.office.com/pl-pl/article/Tworzenie-wykresu-mapy-drzewa-w-pakiecie-Office-2016-dla-systemu-Windows-dfe86d28-a610-4ef5-9b30-362d5c624b68

Oto prawidłowy przykład zbudowany w Tableau, gdzie mamy możliwość sterowania rozmiarem i kolorem (zielony = zysk, czerwony = strata):

Sunburst jest także wykresem przeznaczonym do wyświetlania danych w hierarchii. Każdy poziom hierarchii to jeden pierścień/okrąg, a wewnętrzny pierścień stanowi najwyższy poziom hierarchii. Wykres ten ukazuje zależności pomiędzy pierścieniami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Stali Czytelnicy SkutczneRaporty.pl i uczestnicy szkoleń z wizualizacji danych i projektowania dashboardów znają moją awersję do wszystkiego, co w wizualizacji danych jest okrągłe, począwszy od wykresu kołowego poprzez liczniki, a od dziś skończywszy na wykresie słonecznikowym. I nie chodzi o to, że one nie działają w ogóle, tylko że jest w stosunku do nich bardziej efektywna alternatywa. Zawsze.

źródło: https://support.office.com/pl-pl/article/Tworzenie-wykresu-sunburst-w-2016-pakietu-Office-4a127977-62cd-4c11-b8c7-65b84a358e0c

Kolejnym nowym wykresem jest wykres kaskadowy (Waterfall). Na tym wykresie przedstawiona jest suma bieżąca wynikająca z sumowania lub odejmowania wartości, dzięki czemu widzimy co wpływa na wartość początkową i końcową. Kolumny są odróżnione kolorami, dzięki czemu wiemy czy pokazywane są wartości dodatnie czy ujemne. Kolumny z wartością początkową i końcową zaczynają się od osi poziomej, a wartości pośrednie przedstawiane są jako kolumny w pewnej odległości od osi poziomej. Wykres kaskadowy, którego szablon jest od dawna dostępny na blogu, z pewnością ucieszy wszystkich pracowników działów finansów, kontrolingu i księgowości. Jest on długo oczekiwanym krokiem ze strony Microsoftu.

źródło: https://support.office.com/pl-pl/article/Tworzenie-wykresu-wodospadu-w-2016-pakietu-Office-8de1ece4-ff21-4d37-acd7-546f5527f185

Czwarty wykres to Histogram, który w programie Excel dało się stworzyć ręcznie od dawna. Histogram jest wykresem kolumnowym, który przedstawia częstotliwość w obliczanych przedziałach.

źródło: https://support.office.com/pl-pl/article/Tworzenie-histogramu-85680173-064b-4024-b39d-80f17ff2f4e8?ui=pl-PL&rs=pl-PL&ad=PL

Piątym wykresem, który zostanie przybliżony, będzie wykres Pareto, czyli posortowany wykres kolumnowy, pokazujący liczbę wystąpień pewnego zjawiska oraz udział zjawisk w całości obliczony narastająco. Wykres Pareto także można pobrać w postaci szablonu Excel. Wykres Pareto uznawany jest za jeden z podstawowych narzędzie kontroli.

źródło: https://support.office.com/pl-pl/article/Tworzenie-wykresu-Pareto-a1512496-6dba-4743-9ab1-df5012972856

Ostatnim wykresem, który zostanie przybliżony jest wykres pudełkowy (Box and Whisker).  Ten typ wykresu umożliwia pokazanie danych w podziale na kwartyle wyróżniając przy tym obserwację środkową i obserwacje odstające. „Pudełka” mogą posiadać przedłużone pionowe linie nazywane wąsami. Linie te identyfikują różnice względem górnego i niższego kwartyla, każda wartość poza tymi liniami jest elementem odstającym. Wykres pudełkowy w Excelu od dawna znajduje się do pobrania na blogu. Wykres pudełkowy jest najczęściej używanym wykresem w analizie statystycznej – może być używany np. do porównania wyników testów albo wyników badań.

źródło: https://support.office.com/en-us/article/Create-a-box-and-whisker-chart-62f4219f-db4b-4754-aca8-4743f6190f0d

Wykres słonecznikowy (Sunburst) w programie Excel 2016

Poniższa tabela zostanie wykorzystana, aby utworzyć wykres pierścieniowy hierarchiczny. Tabela składa się z czterech kolumn, z których trzy odpowiadają hierarchii, czwarta natomiast dotyczy wartości sprzedaży.

Zaznaczmy dane i w zakładce Wstawianie wybierzmy jeden z wykresów hierarchicznych.

Wybierzmy wykres Sunburst.

Gotowy wykres pierścieniowy prezentuje się jak poniżej. Okręgi w środku dotyczą najwyższej hierarchii czyli podziału ze względu na rynek, a okręgi na zewnątrz odnoszą się do najniższej hierarchii czyli zespołu.

Mapa drzewa (Treemap) w programie Excel 2016

Wykres mapy drzewa stworzymy na postawie danych dotyczących dziennej sprzedaży w malutkiej firmy kosmetycznej sprzedającej określony asortyment. Tabela zawiera dane pogrupowane według trzech stopni hierarchii: najwyższym stopniem jest rodzaj kosmetyków, środkowym – ich przeznaczenie, a najniższy stopień dotyczy już konkretnego produktu.

Różnice między wartościami nie są duże dlatego z wykresów hierarchicznych zostanie wybrany Treemap.

Treemap może być prezentowany za pomocą różnych palet kolorystycznych.

Gotowy wykres prezentuje się jak poniżej. Niebieskie prostokąty odpowiadają wartościom sprzedaży kosmetyków kolorowych, pomarańczowe – kosmetyków pielęgnacyjnych. Rozmiary prostokątów dotyczą wielkości sprzedaży.

Wykres kaskadowy (Waterfall) w programie Excel 2016

Poniżej widzimy niewielki wycinek z Rachunku Zysków i Strat za trzeci kwartał pewnego przedsiębiorstwa. Na podstawie tych danych zostanie przygotowany wykres wodospadowy.

Zaznaczamy dane i wybieramy polecenie Wstaw Wykres Wodospadowy lub Wykres Giełdowy.

Wybieramy wykres wodospadowy.

Wartość końcowa nie została niestety automatycznie przedstawiona jako wynikowa poprzednich wartości i widnieje jako niezależna dana.

Aby dochód netto był wynikiem działań wykonanych na poprzedzających go wartościach, należy sformatować ten punkt danych i zaznaczyć Pokazuj jako sumę (Set as total). Dodatkowo możemy pokazać linie łączące dane (Show connector lines).

Gotowy wykres wodospadowy prezentuje się jak poniżej. Widzimy, że dochód netto, jako wartość końcowa, pokazywany jest tak samo jak wartość początkowa – przychód. Obie kolumny zaczynają się od 0.

Histogram w programie Excel 2016

Histogram przedstawia częstotliwość występowania danych. Za przykład posłużą wyniki przeprowadzenia pewnie ankiety. Wartości to poszczególne oceny.

Zaznaczamy dane i wybieramy Histogram,

Wykres prezentuje częstotliwość występowania danych z przedziałów: 10-32, 33-54 oraz 55-76. Pierwsza grupa zawiera 10 wyników, kolejna 6, a ostatnia-1 – co daję sumę wszystkich analizowanych wartości (17). Przedziały zostały dobrane automatycznie.

Wykorzystanie wykresu Pareto w programie Excel 2016

Dane dotyczące wartości sprzedaży poszczególnych flagowych modeli aparatów telefonicznych posłużą do przygotowania wykresu Pareto.

Zaznaczamy dane, a następnie wybieramy z zakładki Wstawianie > Wstaw > Wykres Statystyczny.

Następnie wybieramy wykres Pareto.

Wykres przedstawia wartości sprzedaży poszczególnych modeli w kolejności malejącej w postaci kolumn. Dodatkowo w postaci wykresu liniowego widzimy % wartość sprzedaży narastająco.

Gotowy wykres prezentuje się jak poniżej:

Wykres pudełkowy (Box and Whisker) w programie Excel 2016

Dane dotyczące ilości sprzedaży trzech produktów sprzedawanych przez trzy firmy.

Zaznaczamy dane i wybieramy wykres Box and Whisker.

Gotowy wykres prezentuje się jak poniżej:

Plik do pobrania

Wszystkie nowe wykresy w programie Excel 2016 są dostępne do pobrania w załączonym pliku.

Uwaga: Poprawne wyświetlanie się wykresów jest możliwe po wcześniejszym zainstalowaniu MS Excel 2016, w przeciwnym razie otrzymamy następujący komunikat:

Przygotowanie danych w programie Excel

Punktem wyjścia są dane pochodzące z ankiety, w której respondenci w różnych grupach wiekowych odpowiadali na pytanie: Jak oceniasz jakość naszego produktu?

W kolumnie G tworzymy sumę dla odpowiedzi 1, 2 i 3 dla każdej grupy wiekowej:

Następnie w kolumnie H obliczamy wartości dla pierwszej, niewidocznej na wykresie serii danych, która będzie obliczona następująco:

Teraz wstawiamy wykres kolumnowy skumulowany, w którym pierwszą serią będzie Start, a kolejnymi 1 do 5:

Poprawiamy formatowanie wykresu, usuwając kolor z serii Start, poprawiając paletą kolorów, odstępy między kolumnami, dodając etykiety osi x oraz etykiety danych:

Następnie ustawiamy przecięcie osi y z osią poziomą na wartość maksymalną z kolumny G:

Na koniec usuwamy oś y, a etykiety osi x ustawiamy z użyciem opcji Pozycja etykiety > Nisko.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik z „latającym” wykresem kolumnowym w Excelu.

Wykres Pareto w dodatku Sparklines for Excel

Wykres Pareto służy do przedstawienia rankingu jakiejś grupy elementów i pozwala oddzielić te, które są istotne od tych, które niosą za sobą mniejszą wartość. Wykres Pareto został zaliczony do grona 7 podstawowych narzędzi jakości. Użycie dodatku SfE pozwala zautomatyzować jego tworzenie.

W odróżnieniu od typowych sparklines, wykres Pareto ciężko byłoby zmieścić w jednej komórce. Dlatego też SfE automatycznie rysuje go w serii komórek, w zależności od tego, jak zorganizowane są dane. Formuła natomiast zlokalizowana jest w jednej komórce. Zacznijmy od przygotowania danych do wykresu. Narysujmy w tym celu prostą tabelę, przesortowaną malejąco:

Przejdźmy do SfE. Jedynym wymaganym parametrem przy rysowaniu tego wykresu jest zakres danych, które mają być przedstawione. Ustawmy się teraz w kolejnej kolumnie, obok pierwszej komórki zawierającej dane:

Klikamy na przycisk Pareto ze wstążki Sparklines:

Następnie zaznaczamy zakres z danymi, czyli w naszym przypadku C5:C9.

Oto efekt, czyli wykres w wersji podstawowej:

Tak wygląda wykres z kolumnami w poziomie. Jeśli chcemy, aby SfE narysował kolumny pionowo, wystarczy zmienić orientację danych – dodatek reaguje automatycznie na kształt zakresu danych. W tym przypadku formułę umieszczamy w komórce po lewej stronie:

Wróćmy jednak do wykresu z poziomymi kolumnami. Dodatek pozwala nam na zaprojektowanie kolorów dla poszczególnych kolumn. W tym celu, w osobnym zakresie komórek, odpowiadającym rozmiarem zakresowi komórek z danymi, wpisujemy kody kolorów z tabeli dostępnej na stronie projektu. Adres zakresu wpisujemy do pola ColorRange z okna dialogowego funkcji:

Efekt takiego zabiegu prezentuje się następująco:

Kolumnę z kodami kolorów, jako kolumnę techniczną, możemy oczywiście przenieść w inne miejsce arkusza – SfE® automatycznie zaktualizuje jej adres. Dodatkowe opcje, jakie oferuje nam SfE® do tego wykresu, to dodanie linii targetu – możemy umieścić na wykresie dwie takie linie. Aby to zrobić, korzystamy z pól Target i Target2, wpisując tam wartość pomiędzy 0% i 100%, powiedzmy 50% i 80%:

Szybko możemy więc określić, które błędy stanowią 80% wszystkich – dwa pierwsze. Kolejna opcja, to wyróżnienie którejś pozycji kolorem czerwonym. Służy do tego pole HighlightPosition, do którego wpisujemy odpowiedni numer kolumny, liczony od góry. Jeśli chcemy dodatkowo uszczegółowić nasz wykres, możemy dodać do poszczególnych kolumn etykiety – wpisując w pole Label wartość 1 (lub True). Tak wygląda wykres z wyróżnioną pierwszą kolumną oraz etykietami:

Wykres kaskadowy w dodatku Sparklines for Excel

Kolejnym wykresem dostępnym w dodatku SfE jest wykres kaskadowy, po angielsku zwany cascade lub waterfall. Służy on do podsumowania elementów składających się na wzrost lub spadek jakiejś wartości. O tym, jak wykres kaskadowy skonstruować za pomocą Excela bez dodatku SfE, pisałem w tym artykule. Spróbujmy przygotować taki wykres za pomocą SfE.

Zacznijmy od zebrania danych. Niech będzie to sprzedaż w 2013 i 2014 roku, dla spółki oferującej trzy marki:

Aby stworzyć wykres kaskadowy, musimy teraz te dane przearanżować – interesują nas składowe zmiany sprzedaży w roku 2014:

Podobnie, jak w przypadku wykresu Pareto, wykres kaskadowy nie jest tutaj typowym sparkline – nie zmieści się w jednej komórce – formułę umieszczamy przy najwyższej komórce z danymi, a wykres zostanie narysowany w tylu komórkach, ile mamy wierszy z danymi. Przejdźmy więc teraz do narysowania wykresu – w tym celu, stojąc w komórce, która wyznaczy początek wykresu, na wstążce Sparklines odnajdujemy i klikamy przycisk Cascade:

W oknie dialogowym uzupełniamy odpowiednio pola PointsRange (jedyny element obowiązkowy w tym wykresie) i dodatkowo LabelRange, wpisując tam zakresy z danymi i z etykietami poszczególnych kolumn:

Gotowy wykres wygląda tak:

Kolejne opcje dostępne w tym wykresie, to określenie wartości minimalnej i maksymalnej (pola Minimum i Maximum w oknie dialogowym). Przydają się wtedy, kiedy rysujemy serię wykresów obok siebie i chcemy, aby miały one wspólny punkt odniesienia.

Możemy też zmienić domyślne kolory wykresu. Jak widać na przykładzie, wartości dodatnie są rysowane na zielono, a ujemne – na czerwono. Widać też, że wartości wyjściowa i końcowa są w bardziej intensywnym kolorze, niż wartości pośrednie. Na szczęście nie musimy układać schematu kolorystycznego sami – wystarczy, że podamy dwa główne kolory, a SfE® sam dopasuje natężenie barwy do odpowiednich kolumn. Kolory określamy jak we wszystkich wykresach SfE® – za pomocą tabeli. Po wybraniu odpowiedniej barwy, wpisujemy kody w pola ColorPositive i ColorNegative. Niestety, ale w opcjach tego wykresu zabrakło możliwości sterowania wielkością czcionki do etykiet poszczególnych kolumn – domyślna czcionka jest bardzo mała.

Wykres słupkowy skumulowany

Kolejnym wykresem z tej serii jest wykres skumulowany (stacked chart). Pozwala on stworzyć słupek podzielony na segmenty różnej wielkości. Taki wykres można też stworzyć za pomocą zwykłego wykresu (słupkowy skumulowany 100%), ale jako sparklines próżno go szukać w opcjach Excela. Zobaczmy, jak to działa.

Przygotujmy najpierw dane do naszego wykresu – niech będzie to kwartalna sprzedaż kilku marek spółki X:

Następnie, w kolejnej kolumnie umieśćmy formułę SfE®. W tym celu, ustawiamy się w pierwszym wierszu tej kolumny i na wstążce Sparklines klikamy przycisk Stacked:

W oknie dialogowym wykresu, w polu Points, wpisujemy zakres danych, jakie ma pokazać pierwszy pasek danych, czyli w naszym wypadku dane z pierwszego kwartału:

Efektem jest gotowy pasek:

Wystarczy teraz przeciągnąć formułę do pozostałych komórek:

Wykres jest w zasadzie gotowy. Sprawdźmy teraz, jak możemy go urozmaicić. Po pierwsze, podobnie jak w wykresie Pareto, możemy zaprojektować kolor każdego z segmentów. Domyślnie, jak widać na powyższym obrazku, są to odcienie szarości, które świetnie się sprawdzą przy wersji do druku. Pamiętając o zasadach stosowania kolorów, o których pisaliśmy już w tym artykule, możemy dobrać inny schemat.

Kolory zmieniamy analogicznie, jak w wykresie Pareto, czyli wpisując do pola ColorRange adres zakresu komórek, w których umieściliśmy kody kolorów dla każdej z marek. Pamiętajmy o zablokowaniu zakresu, żeby móc skopiować formułę dla wszystkich pasków danych:

Nasz wykres zmienił kolory na odcienie zielonego. Alternatywnym rozwiązaniem jest użycie pola Color, które znajdziemy w oknie dialogowym kilka wierszy niżej. SfE® sam dopasuje nam schemat kolorów do jednego koloru bazowego, którego kod należy wpisać w te pole.

Kolejna opcja, z której możemy skorzystać, pozwala nam dodać do wykresu etykiety. W tym celu, w pole LabelRange wpisujemy zakres komórek, w których znajdują się nazwy naszych marek:

Jak widać, ta opcja nie jest niestety doskonała, bo jeśli segment jest zbyt krótki, tekst zostaje ucięty. Możemy co prawda sterować wielkością tekstu za pomocą pola TextSize – ale ciężko jest dopasować jeden rozmiar do wszystkich segmentów na raz. Dostępne jest też pole TextOrientation, które pozwala zmienić orientację tekstu na pionową. W tym celu, wpisujemy w to pole „true” bądź 1.

Następna opcja modyfikacji wykresu to ustalenie maksymalnej wartości osi poziomej. Przydaje się, jeśli chcemy mieć wspólną oś, a tym samym wspólny punkt odniesienia, dla serii pasków. Jeśli nie skorzystamy z tej opcji, każdy pasek, pomimo tej samej szerokości, będzie w rzeczywistości reprezentował inną wartość – patrząc na całość, będziemy mogli porównać jedynie rozkład procentowy poszczególnych marek.

Aby uspójnić osie, musimy ustalić, który kwartał miał w sumie największą sprzedaż, a następnie wpisać tę wartość w pole Maximum dla każdego z pasków:

SfE daje nam także możliwość określenia czterech linii targetu – czerwonej, zielonej, niebieskiej i żółtej. Służą do tego pola TargetRed, TargetGreen, TargetBlue i TargetYellow, w które należy wpisać pożądane wartości. Oto efekt, który osiągniemy, jeśli ustalimy targety co 1 000 000:

Możemy zwiększyć grubość linii targetu za pomocą pola TargetWeight. Ostatnie dostępne pole z okna dialogowego, HighlightPosition, pozwala nam wyróżnić czerwonym kolorem dowolny segment – wystarczy wpisać tutaj jego numer.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik Excel z wykresem Pareto, kaskadowym i słupkowym skumulowanym w SfE.

Przygotowanie danych do budowy wykresu kaskadowego w Excelu 2013

Należy zbudować wykres skumulowany o jednej kolumnie i ją rozdzielić. Do prezentacji przykładu posłużą dane udostępnione przez Eurostat- Eksport dóbr i usług w 2012 roku. Korzystając z danych kwartalnych wyrażonych w milionach Euro za przykład zastosujemy eksport Litwy.

Budowa wykresu kaskadowego

Wykres kaskadowy jest wykresem kolumnowym. Do jego budowy musimy wybrać kolumnowy skumulowany. Klikamy zatem Wstawianie > Wykresy > Skumulowany kolumnowy.

Automatycznie kwartały zostaną ustawione na osi poziomej. Jak już wcześniej zostało wspomniane, istotne jest zbudowanie jednej skumulowanej kolumny, co oznacza konieczność zamiany wiersza i kolumny. Narzędzia wykresów > Projektowanie > Przełącz wiersz/kolumnę.

Po zmianie wykres prezentuje się następująco:

Jest to wykres skumulowany kolumnowy o jednej kolumnie. Nowością w Excelu 2013 jest możliwość „rozdzielenia” poszczególnych warstw słupka. Narzędzia wykresów > Projektowanie > Szybki układ > Układ 9.

Wykres można spersonalizować. W tym celu posłuży nadanie tytułu, usunięcie osi poziomej, etykiety, przestawienie legendy pod wykres, usunięcie linii siatki, dodanie linii osi pionowej wraz ze znacznikami. Opcje te poznasz szczegółowo, czytając artykuł o nowościach w Excelu 2013. Znaczniki osi dodajemy poprzez podwójne kliknięcie na osi, w menu po prawej stronie Formatowanie osi > Opcje osi > Znaczniki osi > Typ jednostki głównej > Zewnętrzny. Sformatowany wykres jest przykładek typowego wykresu kaskadowego. Prezentuje wzrost wartości eksportu w poszczególnych kwartałach ukazując jednocześnie jego wartość sumaryczną dla roku 2012.

Przykład

Przykład bazuje na wyniku finansowym Grupy BRE Banku SA za 2010 r.

Wykres kolumnowy

Mając dane, możemy przystąpić do budowy tabeli, na której będzie bazował wykres. Tworzymy 5 kolumn: Początek (dla kolumn podsumowujących),  Niewidoczne (dla serii niewidocznej, która umożliwi zawieszenie w powietrzu pozostałych kolumn), Odjąć (dla wartości odejmowanych),  Dodać (dla czynników dodatnich) oraz Koniec (dla wyniku końcowego).

W kolumnie Początek umieszczamy dane, które stanowią w RZiS podsumowania, a w kolumnie Koniec wartość finalną. W kolumnie Odjąć wprowadzamy wartość bezwzględną z ujemnych wartości, a wartości dodatnie umieszczamy w kolumnie Dodać:


Kluczowe dla finalnego wykresu jest stworzenie kolumny Niewidoczne, w której dodawane są wartości Początek, Niewidoczne i Dodać z wiersza powyżej oraz odejmowana jest wartość Odjąć z aktualnego wiersza:

Mając przygotowaną tabelę, rysujemy wykres słupkowy skumulowany. Otrzymamy poniższy wykres:

Następnie ukrywamy serię Niewidoczne (brak wypełnienia kolumn), zmieniamy kolejność liczb na osi pionowej oraz opcjonalnie przesuwamy punkt przecięcia z osią poziomą na dół, po czym w ogóle oś pionową usuwamy:

Pozostaje jeszcze usunąć linie siatki, legendę, pokolorować serie danych oraz zminimalizować przerwę między nimi:

Wersja uwzględniająca wadę daltonistów, wzbogacona o zaznaczenie kierunku przepływu wartości za pomocą gradientu, wygląda następująco:

Dodatek Sparklines for Excel

Te same wykresy stworzone przy pomocy dodatku Sparklines for Excel, który zawiera opcję Wykres kaskadowy, wyglądają bardzo podobnie, umożliwiają jednak połączenie kolumn szarą linią:

Plik do pobrania

Plik z powyższym przykładem do pobrania: wykres kaskadowy

Wykres przydaje się w analizie skumulowanego efektu wielu dodatnich i ujemnych elementów, które składają się na wartość końcową. Przy pomocy tego diagramu można pokazać np. rachunek zysków i strat, transakcje na koncie bankowym, zmiany stanu magazynu czy wyniki testu.

Analizę wykresu kaskadowego ułatwia połączenie wartości końcowej i początkowej poziomą linią. Wyjątkowo zastosować można gradientowe tło kolumn, które będzie sygnalizować kierunek przepływu wartości. Stosując kolor, należy pamiętać, że daltoniści nie odróżniają najczęściej zielonego i czerwonego – alternatywą jest zastosowanie koloru niebieskiego z czerwonym.