Co to jest wykres pudełkowy i jak wstawić go w programie Excel przed wersją 2016?

Wykres pudełkowy służy do badania danych nie za pomocą jednej liczby (np. średniej), a za pomocą badania rozkładu liczb, bazującego na 5 liczbach: minimum, 1. kwartyl, mediana, 3. kwartyl i maksimum. Dlaczego ma to znaczenie? Wyobraźmy sobie 10-osobową firmę, w której pracownicy zarabiają w przedziale 2 000-4 000 zł miesięcznie, a właściciel ponad 40 000 zł.

Choć zdanie „Średnie zarobki w firmie wynoszą 7000 zł.” jest prawdziwe, nie oddaje istoty rzeczy. Wprowadzając zamiast średniej 5 liczb opisujących rozkład znacznie lepiej możemy podsumować zarobki w firmie.

Patrząc na ten wykres, widzimy, że większość pracowników łapie się w przedziale 2-4 tys. zł i istnieje 1 obserwacja odstająca – Prezes – która jest daleko poza wskazanym przedziałem (tzw. outlier). Statystycy powiedzieliby, że outlier leży w tym przypadku w odległości większej niż 1,5 rozstępu międzykwartylowego (liczonego jako różnica miedzy kwartylem 3 i kwartylem 1) od kwartylu 3, analitycy wizualni widzą zaś na wykresie dodatkowe punkty.

Więcej o wykresie pudełkowym:

• Wykres pudełkowy – jeden z czterech naprawdę skutecznych wykresów
• Wykres pudełkowy w Excelu – krok po kroku bez Excela 2016
• Wykres pudełkowy w dodatku Sparklines for Excel

Jak przygotować dane do wykresu skrzynka-wąsy w programie Excel 2016?

Nowy wykres pudełkowy wymaga od nas przygotowania danych dla każdego indywidualnego punktu, branego pod uwagę do liczenia 5 liczb. W związku z tym posłużymy się danymi źródłowymi – zamówieniami z numerem wiersza (pozycją na fakturze), regionem, priorytetem zamówienia oraz rabatem procentowym.

Wstawianie wykresu pudełkowego w Excelu 2016 / Excel365

Każde ze stawianych niżej pytań będzie wymagało przygotowania oddzielnego wykresu. Pierwsze z nich brzmi: Jakich rabatów procentowych udzielamy?

Na karcie Wstawianie wybieramy grupę Wykresy > Wstaw wykres statystyczny > Wykres pudełko-wąsy.

Aby mieć punkt odniesienia, dodajmy do tego wykresu etykiety.

Domyślnie etykiety danych rysują się dla wszystkich widocznych na wykresie punktów, więc widzimy, że najczęściej udzielamy rabatu między 2% a 5%, przy czym zdarzają się zamówienia bez rabatu oraz zamówienia z rabatem powyżej (przy czym punkty powyżej mamy podpisane etykietami). Są 3 nietypowe rabaty. Który region ich udzielił?

Wstawianie wykresu pudełkowego wg kategorii

Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, zamieniam kolejność kolumn (Region stoi obok Rabatu) i rozszerzam dane wykresu na kolumnę D.

Przy okazji zobaczymy mechanizm dopasowywania etykiet do nowych wykresów Excel poprzez ich umieszczanie w dwóch wierszach (ta technika była już kiedyś opisana w artykule o sprytnym rozmieszczaniu etykiet na osi X).

Wstawianie wykresu pudełkowego wg dwóch kategorii

Podejrzewam, że Priorytet zamówienia mógł mieć wpływ na udzielony rabat. Sprawdźmy, czy jest tak w rzeczywistości.

W takiej sytuacji potrzebuję zbudować tabelę przestawną.

Jednak próbując wstawić wykres skrzynka-wąsy na tej tabeli, otrzymujemy komunikat:

Niestety wszystkie nowe wykresy nie działają na tabelach przestawnych.

Ale jeśli zaznaczyć wszystkie kolumny i powtórzyć wstawianie:

Działa!

Wystarczy dodać legendę i widzimy winnych: Priorytet krytyczny w kilku regionach, w tym dwukrotnie w północnym.

Jakie dodatkowe opcje oferuje wykres-skrzynka wąsy?

Pisałem już, że nowe wykresy Excel zachowują się inaczej i mają też inne opcje formatowania. Nie inaczej jest z wykresem pudełkowy, który pozwala nam na:

1. Pokazywanie pojedynczych punktów (unikalne wyniki)
2. Pokazanie punktów odstających
3. Pokazanie znaczników średniej
4. Połączenie średnich linią
5. Obliczanie kwartyli z uwzględnieniem lub z pominięciem mediany

Pobierz szablon wykresu skrzynka-wąsy Excel 2016

Tu możesz pobrać plik Excel 2016 z wykresem pudełkowym i wstawić swoje dane.

Przygotowanie danych

W arkuszu znajdują się dane w postaci liczb w kolejnych kolumnach. Są to punkty, w skali od 1 do 5, które ankietowani dali w odpowiedzi na kolejne pytania (kolumny to kolejne zadawane pytania). Pierwszy wykres, który zbuduję, będzie zawierał oznaczenie, jaka największa i najniższa ocena została podana w odpowiedzi na pytanie. Wyznaczę również średnią dla każdego pytania. Na wykresie umieszczę również średnią „globalną” – czyli średnią z odpowiedzi na wszystkie pytania.

W pierwszym kroku wyliczę średnią globalną w wierszu 16 (poniżej odpowiedzi) wpiszę formułę w zakresie D16:J16 (posłuży później do wykreślenia pionowej linii na wykresie ze średnią).

Następnie w wierszu 16 wyliczę średnią dla każdej kolumny – czyli średnią ocen dla każdego z pytań.

A w kolejnych wierszach odpowiednio, dla kolejnych kolumn minimum i maksimum. W wierszu 19 umieszczam jedynki (posłużą do stworzenia serii danych dla których przypiszę jako etykiety nazwy  pytań). W  ostatnim wierszu czyli 20 wpisuje wartości osi y. Kolejne wartości jakie pojawią się na osi (od 1 do 7).

Budowa wykresu punktowego typu dot plot w Excelu

Na wykresie chciałbym pokazać oś pionową prezentującą globalną średnią, dla każdej z odpowiedzi, minimum, średnią oraz maksimum dla każdego z pytań.

Zacznę od umieszczenia średniej globalnej jako pierwszej serii na wykresie. Zaznaczam wiersz ze średnią.

Przechodzę do Wstawianie > Wykresy > Wyświetl wszystkie wykresy > Wszystkie wykresy > Punktowy.

Następnie modyfikuję wstawiony wykres, wartości osi y pokazuję w odwrotnej kolejności > Formatowanie Osi > Opcje Osi > Opcje Osi > Wartości w kolejności odwrotnej.

Do widocznych na wykresie punktów, dołączę słupki błędów czyli odchylenie średniej od maksymalnych i minimalnych wartości punktów przydzielonych w danym pytaniu. Na początek obliczę różnicę : max – średnia oraz średnia – min. W wierszu 22 oraz 23.

Aby wstawić słupki błędów aktywuję obszar wykresu > wybieram znak „+” obok > zaznaczam słupki błędów > Więcej opcji (by uruchomić widoczne po prawej stronie menu formatowania słupków).

Wokół punktów na wykresie widać pionowe i poziome linie, są to zarówno pionowe i poziome słupki błędów. Pionowych (słupki błędów osi Y)  pozbędę się zaznaczając jeden z nich > prawy przycisk myszy > usuń.

Poziome będę formatować. Zaznaczam słupki błędów osi  X > Formatowanie słupka błędów > Opcje słupka błędu > Wielkość błędu niestandardowa > zaznaczam > Określ wartość. W tym miejscu wybiorę wcześniej obliczone różnice między średnią a minimum i maksimum.

Dla wartości dodatnich wybieram wartości z wiersza 22 czyli różnica maksimum i średniej. W ujemnej wartości dane z wiersza numer 23.

Tak na wykresie prezentują się słupki błędów.

Na wykresie chciałbym umieścić jeszcze serię z tajemniczymi jedynkami zaznaczam obszar wykresu > prawy przycisk myszy > Zaznacz dane > Dodaj > jako wartości osi Y wybieram te z wiersza numer 20 a wartości osi X to jedynki z wiersza 19. Na wykresie pojawią się dodatkowe punkty, ale mają mi one posłużyć jedynie jako miejsce przypisania do każdego z „wierszy” wykresu Pytań jakiego dotyczy.

W tym celu :

– początek osi X ustawiam by rozpoczynał się nie w „0” a w „1”

– punkty nowo umieszczonej serii ustawiam na niewidoczne – brak wypełnienia oraz brak linii

– następnie do już bezbarwnych znaczników przypiszę etykiety w postaci pytań > „+” > Etykiety danych > Więcej opcji > formatowanie etykiet danych > opcje etykiety > Etykieta zawiera wartość z komórek > wybieram zakres komórek (pytania w komórkach A27:A33). W opcjach etykiet odznaczam „Wartość Y”.

Następnie formatuję umieszczone etykiety :

– Położenie po lewej

– Odznaczam „Zawijaj tekst w kształcie”

– Zmieniam wielkość wykresu (poszerzam cały wykres, obszar kreślenia zmniejszam)
– dla osi Y wyłączam etykiety wartości.

– Dla osi X maksimum ustawiam na „5”

Na wykresie umieszczę jeszcze średnią globalną w postaci linii prostej. W tym celu w obszarze kreślenia wybieram prawy przycisk myszy > Zaznacz dane > Dodaj > jako wartości osi X średnią z wiersza numer 15 (D15:J15), jako wartości osi Y wartości z wiersza 20 (D20:J20) > OK. Domyślnie na wykresie seria zostanie pokazana w postaci punktów. Chciałbym widzieć ją w postaci linii, więc wybieram Narzędzia wykresów > Projektowanie > Typ > Zmień typ wykresu > Wszystkie wykresy > Kombi > Dla nowej serii wybieram typ Punktowy z prostymi liniami.

Wykres prezentuje się następująco:

Uzupełnienie o drugi wykres kolumnowy

Zgodnie z zapowiedzią do powyższego wykresu dodam kolejny, który będzie uzupełnieniem informacji dla pierwszego. Na drugim wykresie (słupkowym) pokażę jaką część wszystkich odpowiedzi na pytania stanowią najwyższe oceny (>=4).

W komórkach M1:S14 wprowadzę formułę JEŻELI sprawdzającą czy ocena jest większa lub równa od 4. Gdy warunek będzie spełniony funkcja da wartość „1”, w przeciwnym wypadku „0”

W komórkach M15:S15 obliczam średnia dla każdej z kolumn, którą później zaprezentuję na wykresie słupkowym. Zmieniam ich format na procentowy. Poprzez Wstawianie > Wykresy wybieram wykres słupkowy grupowany. Wartości osi Y ustawiam w wartości odwrotnej, dla osi X maksimum ustawiam „1”. Dostosowuję szerokość drugiego wykresu by dopasować go do pierwszego. Pozbywam się linii siatki, obramowań a także wybranych osi. Dodaję tytuły wykresów oraz kolory do słupków danych.

Szablon Excel do pobrania

Pobierz plik z dwoma wykresami do zaprezentowania wyników ankiety i wstaw swoje dane.