Wykres liniowy w Power BI

Budowę wykresu kontynuuję w oparciu o dane sprzedaży. W obszarze wizualizacji wybieram wykres liniowy.

Następnie kolumnę Sprzedaż umieszczam w obszarze wartości, Datę zamówienia w obszarze Oś oraz Region jako legendę. Dzięki takiemu zamieszczeniu kolejnych kolumn, wykres na osi y będzie zawierać wartość sprzedaży, na osi x daty, a pole region jako legenda pokaże każdy z regionów jako oddzielną linię.

Wykres jest niestety nieczytelny, a wynika to z faktu, że dane na osi x czyli data zamówienia, są danymi dziennymi. Aby wykres stał się dużo bardziej czytelny, dane zagreguję. W tym celu, zaznaczam wykres tak by uaktywnić menu po prawej stronie. W sekcji Pola, gdzie w obszarze Oś znajduje się Data zamówienia, wybieram trójkącik po prawej stronie.

Aby rozwinąć menu dotyczące tego obiektu danych. Z listy rozwijalnej wybieram Date Hierarchy, dzięki czemu z daty dziennej będę mógł wybrać wymiary takie jak Rok,  Kwartał, Miesiąc, Dzień.

Od razu po tej operacji wykres wygląda zupełnie inaczej, jest bardziej klarowny, ponieważ dane są zagregowane do najwyższego poziomu hierarchii z obiektu danych Data zamówienia.

W prawym górnym rogu wykresu są widoczne dwa aktywne (ciemniejsze)  „przyciski” ze strzałkami w dół (w poprzednim artykule wykorzystałem dwa pierwsze ze strzałką w górę i podwójną w dół).

Przycisk aktywny numer jeden czyli „przejdź do następnego poziomu w hierarchii” pozwala na drążenie danych na podstawie zbudowanej hierarchii z Data zamówienia. Gdy wybiorę w tym momencie ten przycisk, przejdę do agregacji danych na osi x na kolejnym szczeblu hierarchii czyli kwartale (przy czym dane będę zawierały agregację dla danego kwartału na przestrzeni wszystkich lat).

Jak na wykresie poniżej.

Jeżeli wykorzystam przycisk numer dwa, czyli Rozwiń wszystko o jeden poziom w dół w hierarchii.

efekt, jak mówi nazwa przycisku, będzie zupełnie inny w poprzednim przypadku – otrzymuję agregację do roku, a w jego ramach do kolejnych kwartałów. Oczywiście jedna i druga opcja w zależności od potrzeb może być przydatna. Poniżej efekt działania drugiej strzałki w dół (grupowanie rok – kwartał, oczywiście można zejść jeszcze niżej w hierarchii).

Budowanie mapy w Power BI

Wstawiam kolejną stronę do projektu gdzie zbuduję wizualizację na mapie. W sekcji Wizualizacja wybieram Kartogram.

W polu Lokalizacja zamieszczam kolumnę Województwo, jako Legendę umieszczam Region.

Następnie z pola Legenda wyrzucam Region, a w Nasycenie koloru umieszczam Zysk.

Zmieniam wizualizację na Mapę.

Sprzedaż ustawiam jako Rozmiar a Zysk jako Nasycenie koloru.

Zmieniam kolory bąbelków które pojawiają się na mapie > Format > Kolory danych > włączam rozbieżność > Ustawiam kolory od czerwonego , przez biały do morskiego.

Do Lokalizacji dorzucam Miasto, przechodzę do widoku szczegółów, wybieram w filtrach województwo śląskie, oraz zawężam do miast które przynoszą zysk (jest większy od zera).

Całość zabiegów przynosi taki oto widok

.

By powrócić do wcześniejszego, muszę zdjąć/wyczyścić wcześniej założone filtry oraz przejść do widoku ogólnego poprzez przycisk przy mapie, w lewym górnym rogu.

Ładowanie danych do Power BI Desktop

Power BI oferuje ogromną gamę źródeł danych, z którymi możemy się połączyć przy pomocy tej aplikacji. Łącznie jest ich około 60. Poniżej widok podstawowy (po lewej) gdy wybiorę > Narzędzia główne > Dane Zewnętrzne > Pobierz Dane. Po prawej lista typów źródeł danych po wyborze Więcej z listy rozwijalnej w Pobierz Dane

W dzisiejszym zadaniu dane pobiorę z pliku Excel. Dane dotyczą sprzedaży artykułów i narzędzi biurowych. Narzędzia główne > Dane Zewnętrzne > Pobierz Dane > Excel  > wybieram plik źródłowy.

Po wybraniu skoroszytu, zobaczę okno Nawigatora , gdzie widać wszystkie dostępne tabele, arkusze danych. Po wybraniu konkretnego (z listy po lewej stronie) po prawej stronie okna Nawigatora można podejrzeć dane. Na liście po lewej stronie zaznaczam obiekty, które chcę zaimportować do modelu w Power BI. Po zaznaczeniu obiektu tickiem , pole zmieni kolor na żółty, na dole uaktywni na dole uaktywni się i również tak samo podświetli pole Załaduj. Wybieram je by załadować dane.

Przed załadowaniem danych mogę je również edytować, nie muszę ładować ich w dokładnie takim samym układzie i zakresie jak istnieją w źródle. Przycisk Edytuj umożliwia mi przefiltrowanie danych, czy wybór tylko części kolumn, dodanie nowych… jest bardzo użytecznym narzędziem.

Poniżej okno edytora kwerendy. Po lewej stronie widać nazwę ściągniętych kwerend (1), po prawej widać nazwę kwerendy (2), którą w tym miejscu można zmienić (Właściwości). Zastosowane kroki (3) – to aktualizowana lista kroków wykonanych na danych. Każdy kolejny krok jest tu zapisywany dzięki czemu mogę się cofnąć do dowolnego momentu, widzę kolejne zmiany dokonane w danych.

Na wstążce dostępne są ogromne ilości opcji modyfikacji danych.:

• Narzędzia główne (Home) – zawiera opcje można by powiedzieć globalne, dotyczące całej tabeli : pozwala na zmianę źródła danych, połączenie się z nim, ustawienie parametrów, zarządzanie wierszami oraz kolumnami,  sortowanie danych, łączenie i dodawanie kwerend

• Przekształć (Transform) – zawiera opcje  dotyczące transformacji całej tabeli jak i kolumn w zależności od typu danych w kolumnie

• Dodaj kolumnę (Add Column) – zawiera w zależności od typu danych w kolumnie (ze źródła danych) rożne możliwości dodania nowej kolumny na podstawie istniejącej

• Widok (View) – zawiera opcje dotyczące widoku danych: wyświetlanie paska formuły, ustawień kwerendy  (po prawej stronie danych), wyświetlanie kodu dot. stworzonej kwerendy

Aby wprowadzone dane zachować i wprowadzić do modelu należy w menu Plik wybrać > Zamknij i zastosuj.

Po czym wyświetlane jest okno gdzie widać jakie zmiany wprowadzane są do modelu danych.

Wstawianie i formatowanie wykresu

Dane znajdują się już w modelu na ich podstawie zbuduję i sformatuję wykres słupkowy.

Wówczas po prawej stronie w obszarze raportu pojawia się wyszarzony template wykresu, który będę modyfikować. Aby po prawej stronie uaktywnić pola dotyczące budowy wykresu należy zaznaczyć lewym przyciskiem wyszarzony template wykresu. To właśnie w obszar Oś  będę dorzucać (przeciągać z obszaru Pola, tabeli dane) kolejne kolumny by stworzyć wykres.

W obszar Nasycenia koloru umieszczam kolumnę Zysk, w obszar Wartości kolumnę Sprzedaż,  na Osi umieszczam Podkategorie produktów, dzięki czemu wykres wygląda jak poniżej.

Zaznaczając obszar wykresu przejdę do jego formatowania. Po prawej stronie wybieram ikonę Format – by otworzyć szeroki wachlarz możliwości formatowania.

Następnie > Kolor danych > Rozbieżność > Włącz. Dla minimum wybieram kolor czerwony, biały dla środka (ustawiam środek w punkcie 0), maksimum w kolorze niebieskim.

Na wykresie w prawym górnym roku wybieram przycisk z wielokropkiem i opcję Sortuj według sprzedaż.

Efekt sortowania i zmiany kolorów.

W Sekcji Pola > Oś, nad Podkategorią produktu dorzucam kolumnę Kategoria produktu.

Na wykresie po prawej stronie wybieram strzałkę w górę (przechodzę do widoku kategorii produktu) zaś po prawej stronie strzałkę w dół (czyli przechodzenie do szczegółu). Dzięki tym operacjom po wklikaniu się, w słupek z wartością dla jednej z kategorii (urządzenia techniczne / meble / artykuły biurowe) mogę przejść do szczegółów czyli podkategorii produktów mieszczącej się pod wybranym słupkiem.

Przejście od ogółu do szczegółu.

Formatuję etykiety danych > Format > Etykiety danych > Włączam > Jednostki wyświetlania > Tysiące > Miejsca dziesiętne > 0 (czyli bez miejsc dziesiętnych) > Pozycja > Poza końcem. Dzięki czemu na wykresie pojawiają się etykiety danych, poza słupkami, w tysiącach bez miejsc dziesiętnych.

Zmieniam tytuł wykresu i jego formatowanie (przy zaznaczonym wykresie) > Format > Tytuł > Wyrównanie > Rozmiar tekstu.

Poniżej efekt.

W obszarze pola tworzę hierarchię. Na pole Kategoria produktu przeciągam pole Podkategoria produktu, następnie Nazwa produktu. Otrzymana hierarchia to Kategoria > Podkategoria > Produkt. Cała hierarchię zamieszczam w polu Oś (pozbywam się wcześniej zamieszczonych tam pól). Dzięki temu drążąc dane na wykresie mogę dojść do pojedynczych produktów.

4 najmniejsze podkategorie zgrupuję jako małe akcesoria. W tym celu w obszarze Pól wybieram Podkategorię produktu > na karcie Modelowanie wybieram > Grupy > Nowa grupa.

Po prawej stronie okna Grupy zaznaczam te podkategorie, które chcę zgrupować (akcesoria piśmiennicze, etykiety, nożyczki i linijki, spinacze i zszywki) > wybieram Grupa >

Nadaje nazwę utworzonej grupie > małe akcesoria > OK. Przy nazwie w obszarze Pól powinny pojawić się dwa kwadraty co oznacza że pole zawiera grupowanie.

Zgrupowane pole dodaję do hierarchii > prawy przycisk myszy > Dodaj do hierarchii > Kategoria produktu Hierarchia.

Następnie Podkategorię produktu (z grupowaniem) włączam w hierarchii i ustawiam w pokazanej poniżej kolejności.

Końcowy efekt poniżej.

Plik do pobrania

Pobierz plik źródłowy i wczytaj go do Power BI, aby stworzyć własną wizualizację.

Czym jest Power BI?

To nowe narzędzie (publicznie wydane 24.07.2015) firmy Microsoft odpowiadające na potrzeby Business Intelligence. Jest systemem, który kierowany jest do samych końcowych użytkowników, dając im szansę na samodzielne budowanie analiz. Pozwala na połączenie danych pochodzących z różnych źródeł (Excel, chmury, bazy danych) i zaprezentowanie ich w interaktywnej, atrakcyjnej wizualnie formie.

Przetwarzanie danych odbywa się w pamięci operacyjnej komputera, dane są kompresowane, by umożliwić analizy, zapytania ad-hoc. Program pozwala na przetwarzanie setek tysięcy czy milionów rekordów.

Rozwiązanie to wykorzystuje mechanizmy zbudowane na potrzeby Excela w jego dodatkach:

• z Power Query – mechanizmy łączenia danych
• z Power Pivot – sposób przetwarzania danych
• z Power Map oraz Power View – rozwiązania dotyczące wizualizacji.

Wszystko to zostało usprawnione i opakowane w „nowe pudełko” nazwane Power BI.

Architektura systemu składa się z:

• aplikacji desktopowej (Power BI Desktop) – wykorzystywanej do budowy raportów
• aplikacji chmurowej (Power BI Service)– umożliwia zarówno budowę raportów jak i ich udostępnianie pomiędzy użytkownikami
• aplikacji mobilnej (Power BI App / Mobile) – pozwala na oglądanie i interakcję z raportami.

Aplikację desktopową można pobrać pod linkiem i zainstalować za darmo na swoim komputerze.

Podstawowe bloki danych w Power BI

Możemy rozróżnić:

• wizualizacje
• zbiory danych
• raporty
• dashboardy
• kafelki

Wizualizacje to wizualna reprezentacja danych czyli np. wykres, graf, mapa z kodowaniem kolorystycznym czy liczba mająca jakieś ważne znaczenie. Głównym celem wizualizacji jest pokazanie kontekstu danych, wyciągnięcie wniosków czy spostrzeżeń, które trudno byłoby wyciągnąć z surowych danych.

Zbiory danych – to dane podstawowe, które Power BI używa do stworzenia wizualizacji.  Dane mogą być zwykłą tabelą pochodzącą z Excela lub mogą pochodzić z wielu źródeł, a zostają połączone w Power BI tworząc unikalny zestaw danych, z którym można się łatwo połączyć, przefiltrować jeżeli to konieczne.

Raporty – raport to zbiór wizualizacji, które pojawiają się razem na jednej lub kilku stronach. Może być tworzony dla sprzedaży, efektywności – jak raporty w innych narzędziach. Raport w Power BI to kolekcja wizualizacji, które są ze sobą powiązane. Na kolejnych stronach mogę dowolnie zaprojektować układ wizualizacji,  typy wizualizacji tak by jak w najlepszy sposób opowiadały historię moich danych.

Dashboardy – by podzielić się raportem, stroną z raportu lub wizualizacjami tworzę dashboard. To kolekcja wizualizacji, którą można podzielić się z innymi, umieszczona dokładnie na jednej stronie (tablica rozdzielcza, tu więcej na temat dashboardów).

Kafelki (ang. tile) – pojedyncza wizualizacja znaleziona w raporcie lub dashboardzie. To prostokątne pudełko, które zawiera jedną wizualizację. Projektując raport czy dashboard mogę dowolnie przesuwać i ustawiać kafelki. W udostępnionych dokumentach nie jest możliwa zmiana aranżacji płytek czy ich rozmiarów.

Po uruchomieniu Power BI Desktop

Poniżej widok powitalny, który pojawia się po uruchomieni narzędzia Power BI. Bezpośrednio z niego mogę pobrać dane (Get Data), zobaczyć ostatnio używane modele/projekty (Recent Sources) lub otworzyć zupełnie nowe dokumenty/raporty/pliki (Open Other Reports). Po prawej (na żółtym polu) widoczne są linki do stron Microsoft z pomocą dotyczącą narzędzia Power BI oraz dostępnych materiałów.

Po naciśnięciu x w widoku powitalnym ukaże się widok Raportu. Po prawej stronie okna widać trzy niewielkie ikony – są to trzy dostępne widoki

• Raport – czyli podejrzenie przygotowanej wizualizacji / raportu / dashboardu
• Widok danych (Dane) – mogę tu podejrzeć tabele z pojedynczymi wierszami danych
• Połączenia tabel (Relacje) – widzę tu połączenia pomiędzy poszczególnymi tabelami tworzącymi model danych

Po prawej okno Wizualizacje zawiera dostępne w Power BI wykresy, umożliwia modyfikowanie i formatowanie elementów wizualizacji, zmianę kolorów, osi, ustawianie filtrów.

Obszar Pola pokazane są tu tabele użyte w raporcie/wizualizacji , tu również można zakładać filtry na danych. Zarówno pole Wizualizacje, jak Pola można zwinąć strzałkami po ich prawych stronach. Na dole okna widać dostępne strony w całym projekcie w Power BI.

Na wstążce są dostępne dwie zakładki:

1. Narzędzia Główne – opcje tu zamieszczone, pozwalają na pobranie danych, edytowanie ich, wstawianie elementów do raportu, tworzenia relacji, miar itd.

2. Modelowanie – pozwala na formatowanie danych, dodawanie miar, relacji, kolumn, tabel, sortowanie.

To tyle słowem wstępu teoretycznego, w kolejnych artykułach będzie już praktycznie.

Publikacja efektów pracy

Owoce swojej pracy w dodatku PowerMap można przedstawić w formie raportu w tym dodatku – zostaje on zapisany w tworzonym pliku Excela, o czym pisaliśmy już w poprzednim artykule. Jest to wygodne rozwiązanie, jeżeli dana wizualizacja jest stworzona do odbioru przez pojedyncze osoby posiadające na swoich komputerach odpowiednie oprogramowanie.

W takich przypadkach mogą oni samodzielnie poruszać się po przestrzeni mapy; możemy także swojego rodzaju animowany przewodnik, który jest odtwarzany poprzez pierwszy przycisk Odtwórz przewodnik we wstążce NARZĘDZIA GŁÓWNE:

Przewodnik ten składa się kolejno ze scen, które są ukazane we wstążce Edytor przewodnika:

Pod względem odtwarzania możemy podzielić sceny na dwa typy:

– nie zawierające osi czasu: te sceny polegają na pokazaniu określonego obszaru przez zadany czas, a następnie przejście do następnej sceny:

-zawierające oś czasu: w scenach tych jest pokazany rozwój sytuacji na danym terenie przez czas określony poprzez obiekt umieszony w obszarze CZAS we wstążce Okienko warstwy:

Po animacji ukazującej rozwój sytuacji w zadanym okresie przechodzimy do następnej sceny.

Poszczególne sceny tworzymy ustawiając obraz w PowerMap na interesującą nas wizualizacje a następnie kliknięcie przycisku Utwórz scenę znajdującego się we wstążce NARZĘDZIA GŁÓWNE.

Kolejne sceny mogą całkowicie się od siebie różnić – zarówno pod względem prezentowanej przestrzeni, wizualizowanych danych jak i rodzaju sceny (bez osi czasu lub z nią).

Każda scena ma pewien zestaw opcji. Są one dostępne we wstążce Okienko warstwy – aby się do nich dostać, należy kliknąć ikonę zębatego koła a następnie napis OPCJE SCENY:

Okno te możemy także uruchomić z poziomu wstążki po lewej stronie (Edytor Przewodnika) poprzez kliknięcie na ikonę zębatego pojawiającą się po najechaniu kursorem na obrazek symbolizujący scenę:

Zestaw opcji jest różny dla scen z osią czasu i bez niej, aczkolwiek zmiany są niewielkie. Dla scen z osią wyglądają następująco:

Możemy tutaj ustawić czas trwania sceny – określając go, powinniśmy mieć na uwadze, aby nie był zarówno zbyt krótki (w takim wypadku prześledzenie zmian w zadanym czasie będzie bardzo trudne), jak i zbyt długi (może to spowodować brak dynamiczności prezentacji oraz zanudzenie odbiorcy).

Parametr Czas trwania przejścia (s), jak sama nazwa wskazuje, określa długość animacji przechodzenia od jednej sceny do drugiej. Animacja ta zawsze ma ten sam charakter i nie można jej zmienić.

Wartość atrybutu Efekt określa sposób pokazywania sceny. Można powiedzieć, iż cecha ta opisuje ruch wirtualnej kamery nad powierzchnią mapy. Mamy kilka wartości do wyboru z rozwijalnej listy:

Jeżeli wybierzemy wartość Koło, nasza wirtualna kamera będzie zataczać koło wokół interesującego nas wycinka przestrzeni:

Efekt Wózek kamerowy  spowoduje „przejazd” kamery w jednej, poprzecznej, płaszczyźnie:

Opcja Rysunek 8 powoduje, jak łatwo się domyślić, ruch kamery po torze o kształcie ósemki.

Przelot, podobnie jak wózek kamerowy, powoduje ruch kamery w jednej płaszczyźnie. W przeciwieństwie jednak wspomnianego efektu, jest to płaszczyzna pionowa.

Wypchnięcie to po prostu zbliżenie na interesujący nas wycinek przestrzeni:

Obrót globusa oznacza przesunięcie mapy w płaszczyźnie równoleżnikowej – płaszczyźnie, w której obraca się globus.

Pod wybranym efektem mamy suwak określający parametr Szybkość efektu bądź też Odległość efektu – zależnie od wybranej wartości parametru Efekt. Suwak ten określa jak szybka ma być dana animacja bądź też długość ruchu w zadanej płaszczyźnie.

Opcje pod nagłówkiem CZAS występują tylko dla scen, w których występuje oś czasu.

W atrybutach tych ustawiamy jaki zakres czasowy ma przedstawiać nasza animacja – domyślnie jest on największy z możliwych, czyli data rozpoczęcia jest minimalną datą jaka występuje w naszych danych, a data zakończenia – maksymalną. Suwak Szybkość mówi o szybkości animacji i wpływa on na atrybut Czas trwania sceny. Jest do de facto powtórzenie jednej opcji, jednakże jej ustawianie przebiega w inny sposób.

W pewnych przypadkach tworzenie takich przewodników jest jednak niemożliwe – odbiorcy naszych wizualizacji mogą nie dysponować odpowiednim oprogramowaniem, bądź też chcemy ją pokazać szerokiemu gronu odbiorców przy pomocy prezentacji multimedialnej w sposób płynny – nie wyłączając w jej czasie programu PowerPoint.

W takich przypadkach z pomocą przychodzą kolejne dwa przyciski we wstążce NARZĘDZIA GŁÓWNE: Utwórz klip wideo oraz przechwyć ekran:

Opcja Utwórz klip wideo powoduje utworzenie pliku wideo w formacie .mp4 z zapisem naszego przewodnika – inaczej mówiąc, w pliku tym znajduje się animacja odtwarzana po naciśnięciu przycisku Odtwórz przewodnik.

Plik wideo możemy utworzyć w jakości 1080p, 720 p lub 360p. Istnieje także możliwość dodania ścieżki dźwiękowej – np. komentarza odnośnie danych widocznych na ekranie.

Tak stworzony klip można bez problemu wstawić do naszej prezentacji.

Warto zwrócić uwagę, że utworzone w ten sposób filmy są dużo lepszej jakości niż przewodniki uruchamiane z poziomu programu. Jakością tych animacji także da się sterować –  w tym celu należy wejść w PLIK > Opcje:

Otworzy nam się okno, w którym możemy wybrać jedną z trzech opcji dotyczących jakości grafiki w aplikacji PowerMap. Wybierając jedną z nich powinniśmy się kierować mocą naszego komputera oraz tym jak płynna ma być nasza animacja.

Przycisk Przechwyć ekran jest pełni podobną funkcją co klawisz Print Screen, jest ona jednak nieco zmodyfikowana na potrzeby dodatku. Klikając nań zapisujemy w pamięci komputera sam obraz wizualizacji – bez żadnych bocznych wstążek, a także bez przycisków funkcyjnych oraz ewentualnej osi czasu. Pozostają jedynie legenda oraz data.

To wszystkie sposoby prezentacji danych w PowerMap. Trzeba przyznać, iż Microsoft udostępnił nietypowe jak na siebie metody prezentacji danych – możliwość eksportu prezentacji do pliku wideo, jak i wygodny sposób eksportu obrazów pozwalają na korzystanie z efektów pracy w aplikacji osobom niemającym dostępu do produktów korporacji. Microsoft znany jest raczej z przeciwnej tendencji – tworzenia formatów plików które mogą być otwierane jedynie poprzez produkty tej firmy, co powoduje monopolizację rynku.

Co o tym sądzisz? Podziel się swoją opinią w komentarzu!

Pierwszym ze sposobów przedstawiania danych przestrzennych na mapie jest stworzenie odpowiedniej wizualizacji w dodatku PowerView. Metoda ta zostało już szczegółowo opisana w artykule o raportach na mapach w PowerView.

Drugą opcją (której poświęcony jest niniejszy artykuł) jest zainstalowanie dodatku, który służy wyłącznie przedstawianiu danych przestrzennych – PowerMap. Niestety, jest on obsługiwany jedynie przez najnowszą wersję programu Excel (2013). Można go pobrać za darmo z tej strony. Jeśli subskrybujemy usługę Microsoft Office 365, będziemy mieli dostęp do tego dodatku w ramach narzędzi do samoobsługowej analizy danych biznesowych. Oficjalne informacje na temat dostępności powyższego dodatku znajdziemy tutaj.

PowerMap możemy włączyć i wyłączyć w opcjach. Wystarczy zaznaczyć odpowiednie pole w oknie dodatków COM (PLIK -> Opcje -> Dodatki -> Zarządzaj: Dodatki COM (wybieramy z listy) -> Przejdź):

Procedura aktywacji dodatku jest analogiczna jak w przypadku PowerPivot oraz PowerView – z nią możemy zapoznać się tutaj.

Wcześniej nie było możliwym zamieszczenie map oraz przedstawienie danych przestrzennych w nieprzygotowanym do tego arkuszu Excela. Dzięki wspomnianym powyżej dwóm dodatkom  – PowerView oraz PowerMap aktualnie jest to możliwe. Możemy powiedzieć, iż program Microsoft Excel zawiera w sobie elementy GIS – Sytemu Informacji Geograficznej (ang. Geographic Information System). Zgodnie z definicją, system taki służy do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych, którego jedną z funkcji jest wspomaganie procesu decyzyjnego.

Uruchomianie i dane

PowerMap uruchamiamy klikając na przycisk Mapa w zakładce WSTAWIANIE:

Otworzy nam się okno dodatku. Składa się ono z Edytora przewodnika (wstążka po lewej stronie) oraz okienka warstwy (wstążka po prawej). Wyświetlaniem poszczególnych elementów sterujemy przy pomocy przycisków w obszarze Widok.

Jeżeli uruchomimy dodatek nie mając zaznaczonych żadnych danych, w okienku warstwy wyświetli nam się informacja o braku danych i instrukcja postępowania. Zgodnie z nią zaznaczamy dane przestrzenne które chcemy przedstawić i klikamy Dodaj zaznaczone dane do aplikacji Power Map.

Danie nie muszą być w formie tabeli; może to być po prostu zakres komórek. Program i tak zinterpretuje takie dane jako tabele, należy więc zadbać o ich odpowiednią strukturę. Z tego też powodu zalecanym jest, aby dodawane do mapy dane miały postać tabeli – w ten sposób mamy pewność co do ich konstrukcji.

Nie jest to jedyny sposób dodawania danych do Power Map. Możemy mieć zaznaczone odpowiednie dane już podczas tworzenia i klikania w przycisk Mapa – w takim przypadku zostaną one od razu wczytane do dodatku.

Jeżeli mamy utworzony model w PowerPivot, to zostanie on automatycznie podczytany do dodatku Power Map – niezależnie od tego, czy mamy zaznaczone jakiekolwiek dane przy uruchomianiu tego narzędzia.

Geokodowanie

Po wczytaniu wskazanej przez nas tabeli program prosi nas w okienku warstwy o wybór geografii – czyli parametr po którym przeprowadzać będziemy geokodowanie.

Geokodowaniem nazywamy zamianę różnych danych geograficznych (nazwa miejscowości, kraju, kod pocztowy itp.) na współrzędne. PowerMap w większości wypadków sam wykryje kolumnę przy pomocy której ma przeprowadzić tą czynność, niemniej w wypadku gdy jednak tego nie dokona bądź gdy jest więcej niż jedna kolumna danych przestrzennych, użytkownik może ustawić ręcznie odpowiednią kolumnę w obszarze POZIOM GEOGRAFII MAPY. Tam to przeciągamy odpowiednią kolumnę oraz wybieramy definicję znajdujących się w niej danych. Jak widać na poniższym obrazku, mamy stosunkowo szeroki wachlarz wyboru.

Już na tym etapie na mapie powinny pojawić się punkty symbolizujące zawarte we wskazanej kolumnie lokalizacje.

Oprócz tego w danym oknie możemy zmienić nazwę tworzonej przez nas warstwy – wystarczy kliknąć w ikonę ołówka obok roboczej nazwy Warstwa 1:

Dodatek Power Map korzysta z systemu warstw, znanych z programów GIS czy też CAD. Oznacza to, iż mamy możliwość wyświetlania wielu warstw, a o przesłanianiu siebie nawzajem decyduje kolejność na liście.

Po kliknięciu przycisku Dalej przechodzimy do dalszej części tworzenia naszej wizualizacji.

Uwaga: Znalezienie odpowiednich współrzędnych może zająć komputerowi chwilę czasu – szczególnie, jeżeli danych jest bardzo dużo a my nie dysponujemy bardzo szybkim komputerem. Czasem może wydawać się, iż komputer się zawiesił, jednak w dolnym lewym rogu znajdziemy pasek postępu tworzenia wizualizacji:

Przedstawienie danych

W dalszej części tworzenia naszej mapy wybieramy dane oraz sposób ich przedstawiania na mapie. Odbywa się to na zasadzie obszarów do których są przeciągane nazwy odpowiednich kolumn. Mechanizm jest bardzo podobny do tego zastosowanego w tabeli przestawnej czy też PowerView, dlatego też każdy użytkownik, który jest obeznany z tymi sposobami prezentacji danych odnajdzie się bardzo dobrze także w PowerMap.

Nazwy obszarów i ich znaczenie jest zależne od sposobu wizualizacji danych na mapie, którą chcemy zastosować. Sposób ten możemy zamieniać przy pomocy przycisków widniejących nad omawianymi obszarami:

Sposób pierwszy: wykres kolumnowy skumulowany

Służący przede wszystkim do przedstawiania jednego zjawiska w rozbiciu na elementy. Przykładem może być przedstawienie migracji ludności w rozbiciu na emigrację i imigrację czy też podział klientów ze względu na ich segment.

Wykres skumulowany możemy uzyskać na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest umieszczenie dwóch wartości w oknie WYSOKOŚĆ. W ten sposób uzyskamy wykres w którym wysokość słupka będzie determinowana przez wartości w dwóch kolumnach.

Drugim sposobem wymaga stworzenia modelu danych – to jest co najmniej dwóch tabel powiązanych ze sobą relacjami. W takich przypadkach możemy dzielić dane według przypisanych im kategorii.

Parametrami wyświetlanych słupków sterujemy we wstążce opcji warstwy, do której przechodzimy klikając w okienku warstwy na koło zębate:

W tym miejscu możemy zmienić nazwę warstwy (wystarczy kliknąć na ołówek obok aktualnej nazwy – domyślnie będzie to Warstwa 1), zmienić przezroczystość (parametr Krycie), wysokość oraz grubość słupków.

Opcja Zablokuj bieżącą skalę służy zachowaniu wielkości kolumn podczas skalowania mapy – a więc jej przybliżaniu oraz oddalaniu. W domyślnym ustawieniu – bez zaznaczenia tej opcji – rozmiar kolumn zmienia się wraz ze zmianą skali.

Jeżeli ją zaznaczymy, to rozmiar kolumn pozostanie taki sam, jaki był w momencie jej uaktywnienia.

Zaznaczenie opcji Pokaż negatywy spowoduje pojawienie się kolumn znajdujących się pod powierzchnią mapy.

Jak łatwo się domyślić, opcje Pokaż zera oraz Pokaż wartości null powodują, iż w przypadku, gdy w komórce znajduje się zero lub nie znajduje się nic (wartość null), to na mapie istnieje punkt – bez kolumny. W wypadku ich nieaktywności dane miejsce nie jest w żaden sposób oznaczone.

Sposób drugi: wykres kolumnowy grupowany

Jak powszechnie wiadomo, wykres kolumnowy grupowany służy przede wszystkim porównywaniu wartości między sobą. W przeciwieństwie do wykresu skumulowanego, przedstawia dane w postaci dwóch lub więcej słupków stojących obok siebie. W ten sposób możemy np. sprawdzić czy w danym kraju większa jest emigracja, czy imigracja. Trudność może sprawiać nam mówienie o ogólnej liczbie ludzi migrujących – musimy sumować długość obu słupków.

Tak jak w przypadku wykresu skumulowanego, wykres grupowany możemy utworzyć poprzez dwie kolumny jak i podział danych umieszczonych w kolumnie według kategorii. Obsługa pozostałych elementów także jest taka sama jak w przypadku poprzedniej wizualizacji.

Sposób trzeci – wykres bąbelkowy

Choć po najechaniu kursorem na wyżej zaznaczoną ikonkę wyświetla nam się napis Zmień wizualizację na bąbelkowy, mamy tutaj do czynienia bardziej z wieloma wykresami kołowymi. Bąbelek jest z założenia tworem przestrzennym i okrągłym, tymczasem dane są przedstawione przy pomocy płaskiego dysku:

Choć wykres kołowy nie jest zalecanym sposobem wizualizacji danych, w przypadku PowerMap sprawdza się całkiem dobrze, szczególnie w przypadku danych które odnoszą się do odległych od siebie miejsc – w tym przypadku wyjątkowo dużo łatwiej jest porównać wielkość koła, bo jest to możliwe z góry. Wysokość słupków możemy porównywać jedynie z bocznej perspektywy, a i wtedy nie jest ona zbyt efektywna – właśnie ze względu na odległości.

Opcje warstwy są bardzo podobne jak w przypadku poprzednich wykresów:

Różnic w zasadzie jest trzy:

1.  Zamiast wartości Wysokość mamy tutaj Rozmiar. Przy jej pomocy sterujemy wielkością promienia koła. Przy pomocy parametru Grubość zmieniamy wysokość koła – odległość od powierzchni mapy do górnej krawędzi walca.

2. Po zaznaczeniu opcji Pokaż zera oraz pokaż wartości null, punkty reprezentujące te wartości są okrągłe, a nie kwadratowe, tak jak miało to miejsce w przypadku wykresów kolumnowych

3. Opcja Pokaż negatywy  jest realizowana poprzez okrąg z białym wypełnieniem, którego wielkość zależy od wielkości liczby ujemnej.

Uwaga: jeżeli będziemy przy pomocy wykresu bąbelkowego przedstawiać więcej niż jedną wartość o różnych znakach – np. dwie wartości, z czego jedną ujemną, a drugą dodatnią – to wartość ujemna zostanie przedstawiona wartość dodatnia, tzn. utworzy się zwykły wykres kołowy sugerujący że obie wartości są dodatnie.

Sposób czwarty – mapa konturowa

Mapa konturowa jest dosyć specyficznym sposobem przedstawiania danych – dane przedstawiamy przy pomocy „wysp ciepła”:

W ten sposób możemy przedstawiać tylko jedną zmienną, stąd tez nieco inny zestaw pól we wstążce Okienko warstwy  – brak tam pola KATEGORIA, a w obszarze WARTOŚĆ możemy zamieścić jedynie jedną kolumnę z wartościami.

Do korzystania z tej wizualizacji musimy posiadać odpowiednie dane – świetnie nadadzą się takie, które są przestrzennie odniesione do regularnej siatki. Dysponując siatką z wysokością terenu moglibyśmy przy pomocy mapy konturowej stworzyć klasyczną mapę hipsometryczną. Nieźle też spiszą się dane nieregularne, ale o dużym zagęszczeniu. Zdecydowanie źle natomiast przedstawione będą dane odniesione do bardzo dużych obszarów.

W opcjach warstwy, w stosunku do poprzednich wizualizacji, nie można wskazać wielu zmian:

Parametr Skala kolorów reguluje zakres wyświetlanych wartości oraz przypisanych im kolorów. Im niższa wartość tego parametru, tym węższa jest skala, im wyższa – tym skala jest szersza.

Promień wpływu steruje wielkością obszaru, na jaki oddziaływają wartości położone w punkcie w przestrzeni. Im większy promień, tym większe „plamy” reprezentujące interesujące nas wartości. Opcja ta jest szczególnie przydatna przy danych reprezentujących punkty położone stosunkowo rzadko – wizualizacja metodą konturową wygląda zdecydowanie lepiej, jeżeli pomiędzy poszczególnymi „plamami” nie ma zbyt wiele niezajętej przestrzeni.

Opcje Pokaż zera, Pokaż negatywy oraz Pokaż wartości null, mimo iż obecne, nie zmieniają nic w wyświetlaniu niniejszej wizualizacji. Zera, negatywy oraz wartości null nie są w żaden sposób przedstawiane, bez względu na to czy te opcje są zaznaczone, czy nie.

Sposób piąty – wizualizacja Region

W ten sposób dotarliśmy do piątego – ostatniego już sposobu prezentacji dostępnego w PowerMap. Po najechaniu kursorem na zaznaczoną ikonę pojawi się opcja zmień wizualizację na Region – pod tą nazwą kryje się stary, dobry kartogram.

Co się kryje pod tą nazwą?

Kartogram to sposób przedstawiania danych względnych odniesionych do pewnego obszaru, zwanego jednostką odniesienia bądź też polem podstawowym. Takim obszarem najczęściej są jednostki administracyjne (gminy, powiaty, województwa, kraje), aczkolwiek zdarzają się kartogramy skonstruowane na podstawie siatki, gdzie dane odniesione są do każdego oczka siatki.

W PowerMap mamy możliwość tworzenia kartogramów na podstawie jednostek administracyjnych. To ważne, ponieważ ten sposób wizualizacji nie jest dostępny w żadnym innym dodatku PowerMap.

Układ pól w okienku warstwy pokazuje nam, że tak jak w przypadku wykresów kolumnowych oraz bąbelkowego możemy przy pomocy kartogramu przedstawiać więcej niż jedną zmienną:

Tak samo jak w przypadku wymienionych wizualizacji możemy użyć dwóch kolumn bądź też podzielić wartości mieszczące się w jednej kolumnie według kategorii.

Istotną wadą jest brak przedstawienia zmiennej metodą bez agregacji, tak jak było to możliwe w przypadku poprzednich wizualizacji:

Trudno jednoznacznie powiedzieć, co jest tego przyczyną; być może jest to po prostu jakieś niedopatrzenie poprawione w przyszłych wersjach programu.

Zanim przejdziemy do opisania sposobu cieniowania więcej niż jednej kategorii, zajmijmy się opcjami warstwy.

Domyślnie po utworzeniu wizualizacji skala kolorów dobrana jest w ten sposób, iż ciężko wskazać różnice pomiędzy poszczególnymi obszarami. Aby to zmienić, należy zmienić parametr Skala kolorów, najlepiej na wartość minimalną – tj. 0 %. Różnica jest bardzo wyraźna.

W wypadku zaznaczenia którejkolwiek z opcji Pokaż zera, Pokaż wartości null oraz Pokaż negatywy program weźmie pod uwagę jednostki administracyjne, w których to wartość będzie wynosiła odpowiednio zero, null bądź też będzie ujemna. Oznacza to, iż skala zostanie rozszerzona w ten sposób, aby obejmowała również te wartości, a dany obszar zostanie zacieniowany.

W przypadku przedstawienia jednej wartości mamy do czynienia ze skalą jednobarwną ciągłą. Cieniowanie w dwóch kolorach uzyskujemy poprzez umieszczanie w obszarze WARTOŚCI więcej niż jednej kolumny. Aby mapa miała sens, wybór tych wartości musi być logicznie uzasadniony – nie powinniśmy przedstawiać dwóch bezpośrednio niezwiązanych ze sobą zjawisk (np. urbanizację i bezrobocie) na jednej mapie, ponieważ jej wartość poznawcza będzie zerowa.

Przykładem dobrego zastosowania jest porównanie wartości emigracji i imigracji. Kraj w którym przeważa zjawisko emigracji będzie innego koloru, niż ten w którym dominuje imigracja – w ten sposób szybko poznamy z jaką sytuacją mamy do czynienia, a poprzez stopień zacieniowania dowiemy się o skali zjawiska.

Sposób w jaki cieniowane są poszczególne kraje wybiera się we wstążce Okienko warstwy – należy kliknąć w małą ikonkę obok obszaru WARTOŚĆ:

Mówiąc o tej wizualizacji należy również zaznaczyć, że może ona tworzona na podstawie powiatów oraz kodów pocztowych. Niestety nie ma możliwości zejścia na poziom gmin – w takich wypadkach możemy tworzyć inne typy wykresów.

To już wszystkie sposoby wizualizacji danych, jakie mamy do dyspozycji w PowerMap. Po zapoznaniu się z nimi, możemy pokusić się o kilka generalnych wniosków:

– Wykresy kolumnowe w PowerMap lepiej sprawdzają się, jeżeli przedstawiamy dane dotyczące niewielkiego terenu – zbyt duże odległości pomiędzy poszczególnymi kolumnami i konieczność używania rzutu bocznego znacznie utrudnia ich porównywanie i wyciąganie jakichkolwiek wniosków;

– Wykres bąbelkowy, choć zazwyczaj niezalecany, w PowerMap świetnie się spisuje podczas przedstawiania danych dotyczących dużych obszarów; równie dobrze spisuje się forma kartogramu.

– Cztery pierwsze sposoby wizualizacji – czyli wykres kolumnowy skumulowany, kolumnowy grupowany, konturowy oraz bąbelkowy służą przedstawianiu danych bezwzględnych – czyli po prostu pewnych liczbowych wartości nieodniesionych do całości (do 100 %) czy też powierzchni. Wizualizacja Rejony przeznaczona jest do przedstawiania danych względnych – odniesionych do powierzchni jednostki administracyjnej, do ogólnej liczby ludności itp.

Przykładem danych bezwzględnych może być liczba osób które wyemigrowały z kraju, natomiast danych względnych – procent ludności który wyemigrował z kraju.

Krótka historia czasu

We wszystkich wizualizacjach możemy uwzględnić wpływ czasu – wystarczy w obszarze CZAS zamieścić kolumnę w której będą znajdowały się daty odnoszące się do naszych danych. W ten sposób tworzymy animację, która w pewnych elementach może przypominać animację w wykresie bąbelkowym w dodatku PowerView.

Ważnym jest, aby format danych w kolumnie był odpowiedni („Data”). W innym przypadku nie będzie możliwe umieszczenie tam kolumny, a co za tym idzie – stworzenie animacji. Przykładowo, jeżeli w kolumnie będą się znajdywały lata w postaci liczbowej, to nie będziemy mogli ich użyć.

Po umieszczeniu kolumny z datami w obszarze CZAS w przestrzeni mapy pojawią się dwa dodatkowe elementy: półprzezroczyste pole z datą oraz pasek odtwarzania wraz z przyciskiem play:

Jak łatwo zauważyć, format daty nie jest typowym polskim formatem: w pierwszej kolejności mamy rok, następnie miesiąc, dzień, a potem godzinę. Niestety, nie mamy żadnej możliwości jego zmiany; zmiana sposobu wyświetlania w arkuszu w żadne sposób nie wpływa na wyświetlanie w PowerMap. Możemy jedynie zmieniać ilość wyświetlanych informacji poprzez zmianę rozmiaru obszaru:

Przeanalizujmy teraz oś odtwarzania; Wciśnięcie przycisku play spowoduje odtworzenie animacji, na której to możemy zobaczyć zmianę wysokości słupków (i pośrednio zmianę danych) na daną datę, widoczną w tym momencie w okienku daty.

Domyślnie słupki przedstawiają dane skumulowane w miarę upływu czasu. Zmienić to możemy klikając na małą ikonę zegara znajdująca się nieopodal obszaru CZAS:

Oprócz przycisku play na osi odtwarzania znajdują się na nim także inne: zaczynając od lewej, pierwszy z nich powoduje zapętlenie się animacji – będzie ona odtwarzania aż do jej zatrzymania. Koło zębate uruchamia wstążkę opcji sceny:

Czas trwania sceny to po prostu określona liczbą sekund długość animacji. Jest to zdecydowanie ważna opcja – w PowerView animacja trwała zawsze 15 sekund, co uniemożliwiało przedstawianie długich okresów. Prócz ręcznego wpisywania czasu trwania mamy także opcję jej ustalenia przy pomocy suwaka Szybkość.

W powyższej wstążce możemy jeszcze nazwać naszą scenę oraz określić efekt przejścia oraz czas jego trwania – o tym dokładniej w następnym artykule z tego cyklu.

Zarówno okienko z datą, jak i pasek odtwarzania możemy zamknąć klikając na X. Ich przywrócenie na obszar mapy odbywa się poprzez kliknięcie przycisków Oś czasu oraz Data i godzina na wstążce NARZĘDZIA GŁÓWNE.

Zapisywanie raportu

Po utworzeniu raportu w dodatku i jego zamknięciu zostaje on zapisany w danym pliku Excela. Aby rozpowszechnić więc dany raport i dać możliwość dowolnego ich edytowania odbiorcom, należy udostępnić im właśnie ten plik.

Raport otwieramy w ten sam sposób, jak tworzymy nowe raporty – klikamy wstążkę WSTAWIANIE > Mapa

Jeżeli w tym pliku są zapisane mapy PowerMap, otworzy nam się okno wyboru. Możemy w nim zdecydować którą prezentację wybierzemy bądź stworzyć nową:

Nazwę poszczególnych raportów zmieniamy w górnej części wstążki Edytor Przewodnika, już po otworzeniu interesującego nas okna.

W ten sposób zapoznaliśmy się ze wszystkimi podstawowymi opcjami PowerMap. Co o nich sądzicie? Czy dodatek PowerMap pozwala w przystępny sposób przedstawić dane? Swoim zdaniem podzielcie się w komentarzach.

Dane na temat migracji zostały pobrane ze strony instytucji Eurostat – http://ec.europa.eu/eurostat