Licznik idealnie nadaje się do przedstawienia osiągniętego postępu, skuteczności badanego zagadnienia czy udziału % w całości, ponieważ wykres ten składa się z odznaczającego się bardziej intensywnym kolorem łuku naniesionego na wyszarzony pierścień. Oto 2 sposoby na jego uzyskanie oraz szablon do pobrania.

Sposób 1: Licznik na bazie wykresu pierścieniowego

Ten sposób jest prostszy i nie wymaga tworzenia dodatkowych serii na wykresach, jednak graficznie prezentuje się trochę gorzej.

Krok 1: Wstaw wykres pierścieniowy

Zaznacz serię danych, która zawiera prezentowaną wartość oraz resztę brakującą do 100%. Następnie wstaw wykres pierścieniowy.

Krok 2: Usuń legendę i tytuł

Krok 3: Sformatuj serie danych

Zmień kolory i wyłącz linię.

Krok 4: Dopasuj rozmiar otworu pierścienia

Ja ustawiłem go na 85%.

Krok 5: Wstaw pole tekstowe i podłącz do komórki

W moim szablonie wartość procentowa znajduje się w komórce A1 arkusza licznika, która nazywa się _procent. Aby podpiąć etykietę do komórki, klikamy na jej obramowanie, a potem wpisujemy adres w polu formuły.

Sposób 2: Licznik na bazie wykresu punktowego

Ten sposób jest bardziej złożony, ale dzięki temu mamy więcej możliwości formatowania.

Krok 1: Zbuduj nazwy zdefiniowane

Wykres ten jest stworzony na bazie zwykłego wykresu punktowego z wygładzonymi liniami, jednakże będzie on wymagał przygotowania. Na początku musimy opracować kilka własnych formuł w Excelu, a następnie odnieść się do tych formuł określając zbiór danych potrzebnych do stworzenia wykresu.

W tym celu należy na wstążce odnaleźć zakładkę Formuły, a następnie wchodzimy Formuły > Definiuj Nazwę. Wyświetla nam się okno, w którym będziemy mogli wprowadzić swoją formułę, nadając jej określoną nazwę, zakres którego dotyczy oraz wpisać samą w sobie formułę w sekcji „Odwołuje się do”.

• _procent = Licznik!$A$1
• _x1 =COS(c_Luk)
• _x2 =COS(d_Tlo)
• _y1 =SIN(c_Luk)
• _y2 =SIN(d_Tlo)
• c_Luk =-RADIANY(WIERSZ(PRZESUNIĘCIE(Licznik!$A$1;;;_procent*360+1;1))-91)
• d_Tlo =RADIANY(WIERSZ(PRZESUNIĘCIE(Licznik!$A$1;;;360+1;1))-1

Co oznaczają poszczególne nazwy?

• _procent – odnośmy się do komórki z podanym procentem, który chcemy przedstawić na wykresie
• _x1 – określenie współrzędnych x-owych dla łuku kołowego
• _x2 – określenie współrzędnych x-owych dla pierścienia
• _y1 – określenie współrzędnych y-owych dla łuku kołowego
• _y2 – określenie współrzędnych y-owych dla pierścienia
• c_Luk – luk kołowy jest określony poprzez tablicę radianów od 0 do 360 okręgu pomniejszonych o 91, aby początek łuku zaczynał się od góry pierścienia.
• d_Tlo – pierścień jest określony poprzez tablicę radianów od 0 do 360 okręgu.

Formuły definiujące pierścień oraz łuk oparte są o funkcje WIERSZ(), PRZESUNIĘCIE() oraz RADIANY(). Za pomocą dwóch pierwszych funkcji jesteśmy w stanie wygenerować tablicę stopni z przedziału od 0 do 360, a cała formuła WIERSZ(PRZESUNIĘCIE(Licznik$A$1;;;360+1;1))-1) zwróci tablicę o wartościach równych {1; 2; 3; 4; … ; 358; 359; 360; 361}. Warto zauważyć, iż ostania wartość tablicy to 361, ponieważ najniższa wartość w wierszu to wiersz 1. W nowym Excelu można użyć funkcji SEKWENCJA, ale ze względu na spójność ze starszymi wersjami nie chciałem tego robić.

Tak wygląda to w Menedżerze nazw:

Krok 2: Wstaw wykres punktowy z wygładzonymi liniami

Kolejnym krokiem jest stworzenie wykresu, dlatego też stajemy na dowolnej komórce w arkuszu i na wstążce wchodzimy w zakładkę Wstawianie, na której odnajdujemy sekcję poświęconą wykresom i wśród wyszczególnionych ikon wybieramy Wstaw wykres punktowy (X, Y) lub bąbelkowy, a następnie w jego rozwinięciu klikamy w Punktowy z wygładzonymi liniami i znacznikiem.

Krok 3: Dodaj 1. serię danych

Po jego wstawieniu pojawi nam się puste pole wykresu, ponieważ nie zdefiniowaliśmy jeszcze wartości na podstawie których ma zostać stworzony wykres. Dlatego kolejnym krokiem jest zdefiniowanie zakresu wartości, w tym celu należy kliknąć prawym przyciskiem myszy na wykresie i wybrać opcję Zaznacz dane. Pojawi nam się okno Wybieranie źródła danych, w którym musimy kliknąć w przycisk Dodaj, aby podać źródło naszych danych.

Wyświetli nam się okno Edytowanie serii, w którym w sekcji dla wartości X należy wpisać nazwę pliku z rozszerzeniem zakończoną wykrzyknikiem (poprzedzając ją znakiem =) oraz nazwę zdefiniowaną wyznaczającą nam współrzędne zmiennej x. Analogicznie robimy z wartościami dla zmiennej y.

Po wprowadzeniu serii danych dla naszego pierścienia, zatwierdzeniu ich, w polu wykresu pojawi nam się okrąg – konieczne jeszcze będzie usunięcie linii osi i legendy, które pojawią się wraz z okręgiem.

Linia powstałego okręgu jest dość cienka, dlatego też warto ją pogrubić wchodząc w opcje wykresu, jak również nadać jej nieco bardziej stonowany kolor, który będzie dobrze funkcjonował jako tło.

Krok 4: Dodaj 2. serię danych

Gdy mamy już stworzone tło w postaci wykresu pierścieniowego, należy dodać drugą serię danych, która określi nam zakres wartości dla wykresu łuku kołowego. Zbiór wartości tworzymy analogicznie, jak w przypadku danych okręgu, używając funkcji _x1 oraz _y1. Po zatwierdzeniu zakresu danych, w oknie wybierania źródeł danych, będą widoczne obie serie wraz z ich wartościami.

A na naszym pierścieniu pojawi się cienka linia łuku, którą pogrubiamy w taki sam sposób, w jaki wcześniej to zrobiliśmy z wykresem pierścieniowym, dzięki czemu oba wykresy będą tworzyć spójną całość.

Krok 5: Dodaj etykietę danych

Na sam koniec warto jeszcze dodać do wykresu informację odnośnie procenta/ilości, którą odmierza nam łuk, aby był on bardziej zrozumiały dla końcowego użytkownika. W tym celu wstawiamy pole tekstowe, które umieszczamy wewnątrz wykresu, następnie klikamy na pasek formuły, w którym po znaku równości wprowadzamy formułę odnoszącą się do naszej wartości, którą definiowaliśmy na samym początku: =_procent.

Inne opcje formatowania wykresu

Oprócz wybierania kolorów, grubości linii oraz czcionki, możemy również wzbogacić nasz wykres o dodatkowe kształty, które będą urozmaicą nasz wykres oraz pomogą określić kierunek naniesionego łuku. W tym celu możemy dodać Typ początku strzałki, jak i Typ zakończenia.

Taki wykres daje nam jeszcze więcej możliwości dzięki dodaniu kolejnych serii danych.

Jak skorzystać z szablonu licznika?

Żeby wykres się nie popsuł przy kopiowaniu do innego pliku, skopiuj cały arkusz zamiast tylko wykresu. Dzięki temu do Twojego raportu przeniosą się wszystkie nazwy zdefiniowane, a Twoim zadaniem będzie tylko podłączenie komórki A1 do właściwej komórki.

Pobierz 2 szablony licznika Excel

Tu możesz pobrać szablon licznika Excel i wstawić go do swoich raportów Excel czy prezentacji PowerPoint metodą osadzania.

Więcej o licznikach możesz przeczytać w innych artykułach na ten temat:

1. Jak utworzyć licznik w Excelu?
2. Cztery wykresy, których należy unikać – w tym kołowy i radarowy
3. Nie wymyślaj koła na nowo – o naszym uwielbieniu wszystkiego, co okrągłe

Przygotowanie danych

W przypadku tego wykresu danych nie potrzeba wiele. Pierwsza liczba to wskaźnik realizacji planu (wahający się w przypadku naszego przykładu od 0 do 199 – dla uproszczenia nie posługuję się wartościami procentowymi). Powiązane z nią jest pole Tytuł.

Pole Parametr to część, jaką będzie stanowić małe koło w stosunku do dużego.

Tworzenie serii danych na wykresie radarowym

Wartościami osi x będą kolejne stopnie na okręgu, dlatego będę wyliczać wartości y dla 360 punktów na osi x (czyli okręgu). Wartości osi Y będą mieściły się w zakresie od 0 do 1, osią y będzie promień dużego, czyli zewnętrznego okręgu.

Wstawię trzy serie danych: dla zewnętrznego okręgu, dla wycinka danych oraz dla linii, która uzupełni duży okrąg (w dalszej części artykułu wyjaśni się cel jej użycia).

Pierwsza seria

Będzie to granica zewnętrzna okręgu. Promień tego okręgu stopniowo będzie się zmniejszać z kolejnymi stopniami od wartości 1 do 0,8 – czyli jednego z parametrów ustalonego na początku  (część jaką będzie stanowił mały okrąg w stosunku do dużego okręgu).

Następującą formułę wprowadzam do komórki A1.

=1-(WIERSZ()-1)*(1-0,8)/360

– zaczynam od pierwszego wiersza we wprowadzeniu formuły , ponieważ mamy zagnieżdżoną wewnątrz formułę WIERSZ()

– wynikiem formuły jest promień okręgu na danym stopniu od 1 do 360 (czyli numeru wiersza)

– od 1 odejmujemy dla każdego stopnia (WIERSZ()-1) odpowiednią część różnicy pomiędzy dużym a małym okręgiem ((1-0,08)/360)

– podsumowując w każdym wierszu, czyli z każdym stopniem okręgu zbliżamy się do wartości 0,8

Druga seria

Stworzona jest tylko po to by w wierszu pierwszym oraz ostatnim (360) dawała wartość 1 dla uzupełnienia graficznego, serii danych dużego koła.

Do komórki C1 wpisuję formułę:

=(WIERSZ()=1)+(WIERSZ()=360)

Funkcja przyjmie wartość 1 w wierszu (i na stopniu) 1 oraz 360.

Trzecia seria

Będzie obrazowała wycinek z przeszacowaniem, formuła powinna dać zatem wynik tylko dla części z przeszacowaniem czyli dla naszego przykładu będzie to 10 % ((110-100)/100=10%), czyli 36 stopni (360 *10%) tylko dla zakresu 1-36 stopni kolorujemy wycinek (tylko w tych wierszach powinny być wartości oraz wiersza 360).

Do komórki B1 wpisuję formułę:

=(WIERSZ()<=3,6*(110-100))*(0,8-WIERSZ()*((1-0,8)/360))+(WIERSZ()=360)*(0,8-(1-0,8)/360)

– (WIERSZ()<=3,6*(110-100)) – pierwsza część gwarantuje, że wartości pojawią się w pierwszych 36 wierszach – czyli do 36 stopnia

– (0,8-WIERSZ()*((1-0,8)/360)) – podobnie jak w przypadku pierwszej serii ta część formuły pokazuje jak w zależności od wiersza, w której się znajduje okrąg dot. małego wycinka będzie proporcjonalnie przesuwał się w stosunku do dużego okręgu

– (WIERSZ()=360)*(0,8-(1-0,8)/360) – ta część formuły przewidziana jest dla ostatniego wiersza (360)  tak by miał on taką samą wartość (y) jak w wierszu pierwszym – by wycinek był kompletny i ładnie wypełniony kolorem

Utworzenie wykresu

Pokazane formuły powinny znaleźć się  w zakresie od A1 do C360. (kolumna A – pierwsza seria danych, kolumna B – druga seria danych, kolumna C – trzecia seria danych).

Zaznaczam dane, poprzez Wstawianie > Wykresy > Wyświetl wszystkie wykresy > Wszystkie wykresy

Radarowy > Wypełniony radarowy > OK

Przy powiększeniu wstawionego wykresu dokładnie widać serię numer 2– zaznaczona jest domyślnie na pomarańczowo.

Poniżej widok co dzieje się gdy serię numer 2 usunę. Widać niewielką lukę pomiędzy danymi (360 a 1). Dlatego też potrzebna jest seria nr 2. Przywrócę ją teraz oraz nadam jej kolor (niebieski) taki sam jak dla serii numer 1.

Wartości wokół koła to wartości osi x, natomiast pionowa oś o zakresie od 0 do 1 to oś y. Aby nie zaburzały widoku usuwam etykiety kategorii osi x oraz y. Zaznaczam wykres > Formatowanie serii danych > Opcje serii > Etykiety kategorii > Odznaczam.  Dzięki tej operacji usuwam kategorie osi x.

Aby usunąć kategorie osi y, zaznaczam je na wykresie > prawy przycisk myszy > Formatuj oś

Formatowanie osi > Etykiety > Położenie etykiety > Brak

Do usunięcia pozostaną jeszcze wciąż widoczne linie siatki. Zaznaczam wykres > Formatowanie > Oś radarowa (wartości) – główne linie siatki > Linia > Brak Linii

Na takim etapie można by zakończyć omówienie tematu, ale obiecałem jeszcze trik.

Efekt magiczny – ukrycie serii pod nazwami zdefiniowanymi

Gdybyśmy taki wykres budowali zwykłym sposobem, nasz arkusz z danymi wyglądałby tak:

Ja jednak zakresy (czyli serie danych) ukryję w Menedżerze nazw, pod nazwami zdefiniowanymi, jednocześnie unifikując formuły. Dzięki temu będą zależne tylko od wspomnianych na początku dwóch parametrów:

• stosunek małego koła do dużego – „Parametr” – wartość w komórce B2 – 0,
• stopnia wykonania planu – „Realizacja” – wartość w komórce B3 – 125

Parametry te wprowadzam od razu do Menedżera nazw. Formuły > Nazwy zdefiniowane > Menedżer nazw >

Nowy >

wprowadzam nazwę „Parametr” oraz odwołanie do komórki > OK. Takie same kroki wykonam dla drugiego parametru.

W wyniku działań w menedżerze posiadam dwa zdefiniowane zakresy jak poniżej:

Kolejnym krokiem będzie zmodyfikowanie wcześniej stworzonych formuł, w taki sposób by odwoływały się do utworzonych nazw zdefiniowanych oraz działały wewnątrz menedżera a nie na zakresie komórek.

Seria 1

1-(WIERSZ()-1)*(1-0,8)/360

– WIERSZ() zamieniam na WIERSZ($1:$360) – dlaczego?  W nazwach zdefiniowanych do obliczenia wartości w seriach danych użyję formuł tablicowych, które pozwolą na uniknięcie zamieszczania formuł w kolejnych komórkach i w miejsce WIERSZ($1:$360) pojawi się tablica wartości <1;360>

– 0,9 zmieniam na zdefiniowaną nazwę czyli „Parametr”

Formuła po naniesionych zmianach będzie miała formę

=1-(WIERSZ($1:$360) -1)*(1-Parametr)/360

Wprowadzam ją do menedżera pod nazwą okrąg, pamiętając by po zakończeniu wpisywania formuły wybrać na klawiaturze Ctrl+Shift+Enter , co uruchomi formuły tablicowe. Uruchomienie formuł tablicowych będzie też widoczne w menedżerze (w kolumnie wartość nawias klamrowy).

Podobnie działam z serią 2 i 3.

Seria druga przed

=(WIERSZ()=1)+(WIERSZ()=360)

Oraz po

=( WIERSZ($1:$360)= 1)+( WIERSZ($1:$360)=360)

Będzie to nazwa zdefiniowana „linia”.

Seria trzecia przed

=(WIERSZ()<=3,6*(110-100))*(0,8-WIERSZ()*((1-0,8)/360))+(WIERSZ()=360)*(0,8-(1-0,8)/360)

oraz po

=( WIERSZ($1:$360)<=3,6*(Przeszacowanie-100))*(Parametr- WIERSZ($1:$360)*((1-Parametr)/360))+( WIERSZ($1:$360)=360)*(Parametr-(1-Parametr)/360)

nazwa zdefiniowana dla tej serii do „wycinek”.

Kiedy wszystkie serie-nazwy są już zdefiniowane, przechodzę do umieszczenia ich na wykresie. Aby wstawić wykres zaznaczam dane dot. zmiennych parametrów (w innym wypadku nie przejdę do okna wstawiania i wyboru wykresu). Wybieram jak wcześniej ten sam typ wykresu (radarowy wypełniony).

Zaznaczam wstawiony wykres > prawy przycisk myszy > Zaznacz dane > zaznaczam istniejącą serię i ją usuwam.

Następnie wybieram > Dodaj i umieszczam nowe własne zdefiniowane serie. Poniżej pierwszy przykład zdefiniowanej nazwy wykorzystanej jako seria danych.

UWAGA!!!

Należy pamiętać o konstrukcji odwołania do nazwy – wskazuję arkusz w którym zdefiniowana jest zmienna.

Te same kroki powtarzam dla kolejnych serii.

I voila! Wykres taki sam jak przy pierwszym sposobie. Należy go jedynie sformatować, ale tu już kroki i możliwości zostały wcześniej omówione. Wykres jest jednak po upgrade ponieważ, jest teraz uzależniony od wartości w komórkach B2 oraz B3. Można łatwo sprawdzić jak się zmieni w zależności od wartości tych parametrów.

Stosując tę technikę finalnie utworzyłem dodatkową serię, która odpowiada za wartość, gdy plan nie został zrealizowany i nazwałem ją wycinek2.

Przykład wykorzystania na dashboardzie menedżerskim

Dodając do tak przygotowanego wykresu radarowego autokształt koło z wartością KPI jako etykietą (w połączeniu z komórką Tytuł), otrzymujemy licznik. Pamiętajmy, że działa on dla wartości z zakresu 0-199 – przy podwójnym „przekręceniu zegara” trzeba by wprowadzić dodatkowe modyfikacje.

Pobierz szablon licznika Excel

Tu możesz pobrać gotowy szablon licznika Excel i wykorzystać go do budowy dasbhoardu menedżerskiego.

Na co uważać, stosując licznik?

Uzupełnienie licznika o wszystkie istotne informację mocno go zaśmieca przez co staje się on trudniejszy w interpretacji i nie stanowi najprostszego sposobu prezentacji danych. Dodatkowo w celu wskazania pewnych ustalonych poziomów realizacji autorzy mają tendencję do stosowania kolorystyki czerwony-pomarańczowy-zielony. Jedną z wad tego rozwiązania jest niezrozumienie kolorów przez daltonistów, kolejną wadą, zwykle kolory te stosowane są w nadmiarze. Zbyt dużo koloru przytłacza i utrudnia odbiór przekazywanych informacji. Alternatywę dla wszelkiego rodzaju liczników stanowi wykres pociskowy, który zajmuje mniej miejsca i szybciej przekazuje informację, a jego utworzenie z dodatkiem Sparklines for Excel staje się znacznie prostsze.

Czy można zatem uznać licznik za bezużyteczne narzędzie wizualizacji danych? Odpowiedź brzmi: nie. Nie ukrywajmy, że czasami liczy się też efektowność. Należy jednak podchodzić do niego z rozwagą, żeby nie stał się jedynie ładnie pomalowanym wykresem który daje więcej pytań niż odpowiedzi. Warto zadbać też o biznesowo uzasadnioną otoczkę licznika wspierającą prezentowaną na liczniku informacje.

Prosty licznik w Excelu tworzymy poprzez nałożenie na siebie dwóch wykresów kołowych. Zanim jednak do tego dojdzie należy te wykresy odpowiednio przygotować.

Krok 1: Przygotowanie danych do licznika

Zaczynamy od stworzenia tabeli w której pierwsza kolumna odpowiada za przedziały wskaźnika, druga za poziom wskaźnika. Dodatkowo tworzymy oddzielną komórkę („Wartość”) która będzie zawierała aktualny poziom naszej zmiennej.

Kolumna przedziały odpowiada za liczbę klastrów na które zostanie podzielony wykres. W tym przypadku będą to trzy równe części (3×60). Komórka B4 zawiera formułę, która odpowiada za poziom wskaźnika na wykresie. Komórka B5 wyznacza grubość wskaźnika.

Krok 2: Tworzenie wykresu i formatowanie

Mając tak przygotowaną tabelę, tworzymy pierwszy wykres kołowy zaznaczając kolumnę Przedziały (Wstawianie > Wykres kołowy). Otrzymujemy wykres:

Usuwamy zbędne element legendę oraz tytuł a następnie poprzez kliknięcie na wykresie prawym przyciskiem myszy wybieramy Formatuj serię danych i ustawiamy kąt obrotu na 90 stopni.

Następnie klikamy dwukrotnie na niebieskie obszar wykresu kołowego, żeby zaznaczyć tylko jeden punkt danych i formatujemy go.

Po powyższych transformacjach wykres powinien wyglądać następująco:

Następnie tworzymy jego duplikat przy użyciu skrótu klawiszowego Ctrl+C > Ctrl+V, klikamy na drugi wykres i przeciągamy obszar A2:A6 na B2:B6.

Otrzymujemy:

W kolejnym kroku poprzez „Formatowanie punktów danych” ustawiamy brak wypełnienia czerwonego oraz fioletowego obszaru wykresu po prawej stronie. To samo działanie powtarzamy dla „Formatowania obszaru wykresu”. W ten sposób otrzymujemy dwa wykresy półkołowe. Pierwszy z nich odpowiada za zdefiniowane przez nas przedziały, drugi za poziom wskaźnika.

W ostatnim kroku pozostaje nałożyć dwa wykresy na siebie. W tym celu klikamy po kolei na wykresy przytrzymując klawisz Ctrl, a następnie wchodzimy w zakładkę Formatowanie > Wyrównaj > Wyrównaj do środka w poziomie oraz wyrównaj do środka w pionie. Wynik jest następujący:

Zmiana wartości w komórce D3 powoduje automatyczne dostosowanie poziomu wskaźnika.

Krok 3: Formatowanie wyglądu licznika

Należy pamiętać, że standardowy zestaw kolorów Excela jest daleki od ideału (określany często przez amerykańskich specjalistów jako „circus stripes” – niczym kolory pasków na namiotach cyrkowych). Warto zatem popracować nad wykresem i nadać mu wygląd przyjemny w odbiorze, np.:

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać szablon licznika w programie Excel.