Przeczytaj wszystkie artykułu w serii Dashboard analityczny w Excelu krok po kroku:

1. Dashboard analityczny w Excelu krok po kroku (cz. 1) – formatowanie warunkowe w tabeli przestawnej
2. Dashboard analityczny w Excelu krok po kroku (cz. 2) – wykres przestawny kolumnowo-liniowy
3. Dashboard analityczny w Excelu krok po kroku (cz. 3) – histogram na wykresie przestawnym
4. Dashboard analityczny w Excelu krok po kroku (cz. 4) – przestawny wykres cykliczności
5. Dashboard analityczny w Excelu krok po kroku (cz. 5) – oś czasu oraz fragmentatory

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text] Więcej na temat wykresu cykliczności możemy przeczytać w artykule Wykres cykliczności w Excelu.

Przgotowanie danych źródłowych

Do stworzenia wykresu użyjemy utworzonej w pierwszym artykule Tabeli – są to dane dotyczące sprzedaży mebli, urządzeń oraz artykułów biurowych. Przed utworzeniem tabeli przestawnej tworzymy dodatkową kolumnę Miesiąc w tabeli źródłowej, która na podstawie pola Data wysyłki za pomocą formuły MIESIĄC wskaże kolejny numer miesiąca. Dzięki temu, że wszystkie tabele przestawne na naszym raporcie są oparte o zakres Tabela1, nie musimy zmieniać ich źródła.Przygotowanie danych źródłowych

Następnie tworzymy tabelę przestawną.

Na razie umieśćmy w wierszach tylko datę wysyłki.

Zgrupujmy dane.

Data wysyłki zostanie zgrupowana do miesięcy oraz lat.

Jako kolumny w tabeli przestawnej zaprezentujmy Miesiąc wysyłki (dlatego tworzyliśmy tę kolumnę na początku, gdyż polem miesiąc z grupowania dat możemy w tabeli przestawnej posłużyć się tylko raz).

Następnie jako wartości zostanie pokazana suma sprzedaży.

Na podstawie poniższej tabeli wstawmy wykres liniowy ze znacznikami.

Domyślny wykres prezentuje się jak poniżej.

Usuńmy legendę, ukryjmy przyciski pól wartości na wykresie.

Następnie zmieńmy kolor serii na szary (robimy to raz, a następnie przechodzimy strzałką w dół do kolejnych serii i klikamy F4 = powtórz formatowanie).

Na koniec dodajemy tytuł i wykres cykliczności jest gotowy.

Jeśli zastanawiasz się, do czego zmierzają te 4 odcinki, koniecznie przeczytaj dalej o dodaniu interakcji.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Wykres cykliczności jest rodzajem wykresu liniowego, który jest pomocny w analizie cyklicznych wzorców w czasie. Umożliwia on wychwycenie sezonowych trendów w danych oraz wszelkich odchyleń od wzorców. W Excelu wykres cykliczny wstawia się jako zwykły wykres liniowy. Jednakże należy zwrócić uwagę na poprawne rozmieszczenie cykli. Więcej informacji na temat wykresu cyklicznego znajdziemy w artykule, w którym jest przybliżone wykorzystanie cykli w wykresie panelowym oraz w artykule na temat wykorzystania panelowego wykresu kolumnowo-liniowego do prezentowania danych cyklicznych.

W poniższym artykule stworzymy wykres na podstawie procentowej realizacji budżetu przychodowego w poszczególnych kwartałach w latach 2010-2014. Możemy zauważyć, że tabela źródłowa jest zmodyfikowana, tj. pod nagłówkami i pod danymi zostały wstawione dodatkowe wiersze. W dalszej części artykułu dowiemy się, po co został wykonany taki zabieg.

W celu wstawienia wykresu liniowego ze znacznikami nie zaznaczmy jednak całej tabeli, a kwartały i dane dla 2010 roku (bez nagłówków).

Formuła serii dla wykresu na podstawie czterech kwartałów 2010 roku jest dość prosta.

Następnie ponownie zaznaczamy kwartały, przytrzymujemy przycisk CTRL i zaznaczamy dane dla roku 2011 (bez nagłówków). Kopiujemy zaznaczone dane, zaznaczamy wykres, klikamy ikonę Wklej (Narzędzia główne) i wklejamy specjalnie. W oknie wklejania specjalnego zaznaczamy dodanie komórek jako nowe punkty, a wartości Y jako kolumny.

Wykres na podstawie kwartałów w lat 2010-2011 prezentuje się jak poniżej. Dzięki dodatkowym wierszom, które kopiujemy i wklejamy wraz z danymi dla kolejnych lat, między danymi zrobiły się odstępy

Formuła serii dla ośmiu kwartałów  wygląda na bardziej złożoną niż w przypadku kwartałów jednego roku.

Następnie wklejamy specjalnie dane dla kolejnych lat.

Formuła serii danych jest już bardzo złożona.

Kolejnym krokiem będzie wklejenie specjalnie nagłówków wraz z poniższym pustym wierszem. Nagłówki zostaną wklejone jako nowe serie oraz jako wiersze. Dodatkowo zaznaczamy nazwy serii w pierwszej kolumnie oraz kategorie (etykiety X) w pierwszym wierszu.

W związku z tym, że w dodatkowym wierszu  nie ma wartości nie będziemy widzieć dodatkowej serii na wykresie. Kolejnym krokiem będzie zmiana osi dla nowej niewidocznej serii z głównej na pomocniczą. Zmiana osi na pomocniczą będzie łatwiejsza, gdy wpiszemy do którejś z komórek tabeli w wierszu pod nagłówkami jakąkolwiek liczbę. Ta zmiana zostanie od razu naniesiona na wykres. Wystarczy zaznaczyć punkt danych, który się pojawił i zmienić dla niego oś. Następnie usuwamy wpisaną liczbę z tabeli.

Dzięki takiej zmianie możemy dodać  oś pomocniczą poziomą z latami. Oś domyślnie pokaże się nad wykresem.

Następnie usuwamy roboczą oś pomocniczą i wstawiamy pomocnicze pionowe linie siatki.

Możemy też przemieścić drugą oś poziomą pod wykres.

Drugi sposób na przygotowanie wykresu cyklicznego z jedną serią

Jest także drugi sposób na stworzenie wykresu cyklicznego z jedną serią. Dane źródłowe przygotowujemy w poniższy sposób:

Można zauważyć, że w tym przypadku wstawione są dodatkowo dwie kolumny. Dane kopiujemy i wklejamy specjalnie do wykresu w układzie poziomym (lata i dane dla każdego kwartału w danym roku). Gotowy wykres prezentuje się jak poniżej:

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik z różnymi rodzajami wykresów cyklicznych.

Przykład 1. Wykres cykliczności poszczególnych miesięcy w kolejnych latach

Dane do wykresu cykliczności powinny być ułożone w sposób schodkowy -> sposób ten zaprezentowany jest na poniższym obrazie. W kolumnie A zostały umieszczone poszczególne miesiące, natomiast w kolumnie B kolejne lata dla poszczególnych miesięcy. Dla każdego miesiąca umieszczone w pierwszej kolumnie są dane, a następnie średnia, która jest przeliczana automatycznie, a więc kolumny mają kolejność Styczeń, Styczeń Średnia, Luty, Luty Średnia, Marzec itd. Następnie zaznaczamy dane razem górnymi nagłówkami (w naszym przykładzie komórki C5:Z65) i wstawiamy wykres liniowy. Następnie klikamy prawym przyciskiem myszy na wykresie > Wybierz dane > wybieramy edytowanie etykiet osi poziomej (kategorii). W zakresie etykiet osi wybieramy obszar nagłówków z kolumn A i B z nazwami miesięcy w poszczególnych latach (w naszym przykładzie będzie to zakres komórek A6:B65). Z legendy usuwamy dane dotyczące średniej (styczeń średnia, luty średnia itd.) Nasz wykres cykliczności jest gotowy. Oczywiście wykres wymaga jeszcze odpowiedniego formatowania – m.in. kolory linii, formatowanie osi, aby wyglądał lepiej.

Wskazówki praktyczne nt. korzystania z szablonu wykresu cykliczności w Excelu

Jeżeli chciałbyś zastosować omawiany tutaj przykład, wystarczy w danych w kolumnie B wprowadzić interesujące lata i podstawić odpowiednie dane dla poszczególnych miesięcy. Oczywiście, gdybyś potrzebował przygotować wykres na innego okresu niż 5 należy dodać/usunąć odpowiednie wiersze z danymi, ale tutaj trzeba zachować ostrożność, aby nie usunąć tych wierszy tam, gdzie jest wprowadzona nazwa miesiąca. W sytuacji dopisywania kolejnego roku, gdybyś wstawiał wiersze w miejscu nieobjętym wyliczaniem średniej, pamiętaj, aby przeciągnąć także formuły ze średnią.  W sytuacji, gdy dojdziesz do wniosku, że lepiej byłoby ukazać cykl nie w zakresie styczeń – grudzień a np. marzec – luty, wystarczy odpowiednio przebudować dane:

Wykres po przebudowaniu kolejności danych wygląda zgodnie z naszymi oczekiwaniami:

Przykład 2. Wykres cykliczności w poszczególnych dniach kolejnych tygodni

Wykres tworzymy analogicznie do omówionego powyżej wykresu cykliczności (poszczególnych miesięcy w kolejnych latach). Dane muszą być rozłożone jak poniżej: Gdybyśmy chcieli, aby wykres pokazywał tylko np. dane dla roboczych dni tygodnia, wystarczy ukryć odpowiednie wiersze danych:     Po ukryciu wierszy wykres cykliczności pokazuje tylko dane dla dni poniedziałek – piątek:

Plik do pobrania

Kliknij, aby pobrać wykorzystywany w artykule plik z wykresem cykliczności: Wykres Cykliczności.xlsx

Tradycyjne podejście do prezentacji szeregów czasowych

W najczęściej stosowanym podejściu, dane na osi czasu są wyświetlane w oddzielnych liniach dla każdego tygodnia lub miesiąca. Na podstawie danych wstawiliśmy wykres liniowy przedstawiające dane w poszczególnych dniach tygodnia. Na wykresie liniowym dane prezentowane są za pomocą linii, najczęściej łamanej, a każdy z punktów łączony jest linią od pierwszej wartości do ostatniej. Ta forma wykresu wykorzystywana jest najczęściej dla przedstawienia danych zebranych w danym okresie. Na powyżej zaprezentowanym wykresie łatwo zauważyć, że sprzedaż najniższa jest w czwartki i w niedzielę, a najwyższa we wtorki. Wykres ten jednak nie jest odpowiedni, aby odczytać jaki jest ogólny trend sprzedaży w ciągu kolejnych tygodni. W sytuacji gdy zamieścimy wykres liniowy dla kolejnych dni, łatwo zauważyć, że ogólny trend sprzedaży jest rosnący, natomiast wykres ten nie jest użyteczny, gdy chcemy odczytać w jakie dni tygodnia sprzedaż jest największa, a w jakie najmniejsza. Reasumując oba powyżej zaprezentowane wykresy nie są wystarczające, aby na jednym wykresie zaprezentować zarówno trend, jak i cykl. Aby uzyskać na podstawie wykresu dwie informacje – o cyklu i o trendzie – wydaje się, że musimy użyć dwóch wykresów.

Wykres cykliczności – trend i cykl w jednym

Dwa wykresy? Tak, jeśli nie znamy wykresu cykliczności, który zarówno ukazuje trend, jak i cykl. Wykres cykliczności jest używany do pokazania wartości danych w poszczególnych dniach kolejnych tygodni lub poszczególnych miesięcy w kolejnych latach. Składa się z kilku niezależnych wykresów tworzących łącznie wykres panelowy o tych samych osiach. Powyższy wykres pokazuje nam zarówno trend ogólny jak i cykl tygodniowy. Wykres ten zawiera 7 szarych linii – każda jedna dla kolejnego dnia tygodnia. Każda szara linia wykresu jest rosnąca, dzięki czemu wiemy, że ogólny trend sprzedaży jest rosnący. Dzięki temu, że mamy oddzielnie linie dla każdego dnia tygodnia, wystarczy spojrzeć na wykres, by szybko zorientować się, w jakie dni sprzedaż jest największa, a w jakie najmniejsza. Zielone linie prezentują średnią dla danego dnia tygodnia (na wykresie cykliczności dla kolejnych lat będzie to średnia dla poszczególnych miesięcy), dzięki czemu jesteśmy informowani, że w pierwszych tygodniach sprzedaż była poniżej średniej, a w ostatnich tygodniach powyżej średniej. Jednocześnie łatwo nam porównać średnie miesięczne. Na wykresach cykliczności nie zawsze warto trzymać się porządku poniedziałek – niedziela, czy styczeń – grudzień. Jeżeli np. widzimy, że sprzedaż mamy najniższą w miesiącach zimowych, warto przemyśleć, czy danych tych nie ułożyć obok siebie – tzn. zacząć od marca i skończyć na lutym lub zacząć od listopada i skończyć na marcu. W takiej sytuacji nasz wykres wyglądał by tak:  

Wykres cykliczności a Excel

W menu Excela nie znajdziemy wykresu cykliczności i to jest główną przyczyną, dlaczego zapewne dotychczas nie spotkaliśmy się z tym rodzajem prezentacji danych. W następnym artykule opiszemy krok po kroku, jak stosunkowo łatwo utworzyć wykres w tym programie.