A – Aktualizuj

Taki komunikat zobaczy odbiorca naszego raportu, gdy otworzy od nas plik. Jeśli kliknie Nie aktualizuj, będzie pracował na naszych wykresach. Przy opcji Aktualizuj Excel będzie chciał odświeżyć wszystkie formuły, co może spowodować błędy. Jak się przed tym bronić?

• umieść dodatek na dysku sieciowym, do którego mają dostęp Twoi odbiorcy
• jeżeli nie masz takiej opcji, niech każdy umieści dodatek w tym samym miejscu na dysku C (np.C:\Sparklines\sparklines.xlam)
• usuń wszystkie formuły przed wysłaniem raportu, zostawiając tylko obrazy – jak to zrobić czytaj po literą „U”

B – bezpłatny

Niewiele jest w sieci dobrych dodatków dostępnych do Excela za darmo. Fabrice Rimlinger, autor SfE, wykonał kawał dobrej roboty i stworzył z pasji dodatek, na którym sam chciałby pracować i tworzyć dashboardy.

C – czas

Odświeżanie wykresów spowalnia Excela, zwłaszcza przy starcie. Czas ten wydłuża się, gdy w jednym pliku mamy dość dużo wykresów sparklines.

D – dashboard

Dodatek zrozumieją i wykorzystają sensownie tylko ci, którym bliska jest idea raportów w postaci dashboardów – jednoekranowych raportów, które odbiorca w całości przetwarza w pamięci krótkotrwałej, bez konieczności przerzucania slajdów i przewijania ekranu. Aby na jednej kartce się zmieścić, trzeba wykresy pomniejszyć i uporządkować. SfE ze swoim działaniem opartym na wykresach wewnątrz komórek idealnie wpisuje się w to podejście.

F – Fabrice Rimlinger

Twórca SfE przestał rozwijać ten dodatek. Być może wyjechał gdzieś w góry na dłuższy czas, jak to miało miejsce w 2008 r., gdy rok spędził w Andach. A szkoda.

G – gwarancja

Jak można przeczytać w licencji, twórca nie ponosi odpowiedzialności za działanie programu ani podjęte z jego wykorzystaniem decyzje. Ryzyko, że wykres jest błędnie narysowany jest znacznie wyższe niż w przypadku wykresów w programie Excel. Warto mieć to w pamięci, choć dotychczas nie zdarzyło mi się znaleźć ani jednego błędu.

H – hiperłącze

Wiele z wykorzystywanych tu wykresów (np. mapa drzewa, mapa cieplna) posiada opcję hiperłącze, która po zobaczeniu ogólnego obrazu sytuacji, pozwala za pomocą jednego kliknięcia w odnośnik wybrać element krytyczny i przenieść się do innej części raportu, która pozwoli zobaczyć szczegóły.

I – innowacyjny

W szczególności, jeśli chodzi o katalog wykresów, których utworzenie w Excelu jest trudne lub niemożliwe. Na szczególną uwagę zasługują wg mnie następujące wykresy, których tworzenie w Excelu w tradycyjny sposób jest czasochłonne:

• bullet
• line – szczególnie z dwoma seriami i przedziałem ufności
• bump – do tworzenia rankingów
• Pareto
• cascade
• treemap – szkoda, że nie ma tu możliwości tworzenia gałęzi – kategorii
• Gantt
• boxplot
• beanplot
• heatmap – szczególnie z 2 wymiarami

K – kształty

Wszystkie elementy utworzone w tym dodatku mają postać kształtów, a nie wykresów. Ma to swoje wady (np. trudno zaznaczyć komórkę, w której jest kształt) i zalety (możemy sformatować każdy detal).

O – otwarty

Kod VBA dodatku jest otwarty, udostępniony na licencji GNU, więc możemy go dowolnie dopasować do swoich potrzeb (o ile oczywiście potrafimy). Jeżeli więc chciałbyś zmienić szablon wykresu pociskowego, przejdź do edytora VBA.

P – paleta kolorów

Po pierwsze, domyślna paleta bazuje na dobrych praktykach (projekt ColorBrewer) i jest duża szansa, że wystarczy. Po drugie, sterowanie wieloma elementami odbywa się za pomocą kodów kolorów, co jest może męczące na początku (trzeba przepisać kilka kodów z tabeli), ale potem daje pewność, że paleta jest optymalna. W opcji Sparklines Tools znajdziesz SfE Color Chooser, który pozwoli Ci szybko przetłumaczyć Twój kolor na kod rozumiany przez makro.

S – scales

O rysowaniu scales, czyli osi, nie pisałem, bo idea wizualizacji w postaci miniwykresów jest taka, żeby spróbować bez nich żyć. Jednak jeśli będą niezbędne, można je w prosty sposób narysować.

T – tools

O narzędziach też nie pisałem, jednak przy pracy w dodatku niejednokrotnie możesz potrzebować ich pomocy. Znajdziesz tam m.in. opcje: Deactivate i Activate Sparklines, Fix path, Color chooser czy Delete i Refresh.

U – jak ukryta opcja

Widoczny wyżej przycisk Erase Sparklines formulas nie jest widoczny u Ciebie. Autor celowo go chyba ukrył (być może planował też komercjalizację projektu, bo są w kodzie dodatku okna z prośbami o donację, opcji ukrytych może być więcej). Jak pokazać ten przycisk na stałe? Alt + F11 > Sparklines.xlam > Forms > frmSprkUtilities > zaznacz przycisk > zmień Visible na True > Zapisz.

Z – zakończenie pozytywne

Gratulacje – dotarłeś do samego końca. Na zakończenie coś odprężającego dla wszystkich zbyt długo siedzących w Excelu i raportach:

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=9cQgQIMlwWw[/youtube]

Mapa cieplna w dodatku Sparklines for Excel – 1 zmienna

Podczas gdy mapę cieplną możemy utworzyć w Excelu z pomocą formatowania warunkowego, za pomocą SfE tworzymy ją, wybierając odpowiedni przycisk ze wstążki Sparklines:

Wykres nie pojawi się automatycznie w komórce, w której stoimy – w pierwszym polu okna dialogowego (DestinationRange) wpisujemy odniesienie do tej komórki, w której zaplanowaliśmy lewy górny róg wykresu. SfE sam dopasuje rozmiar naszej mapy. Będzie miała ona taki sam rozmiar, jak zakres danych, który z kolei wskazujemy w polu ColorData. Te dane zostaną przetłumaczone na kolor. Niestety, nie ma tutaj domyślnej skali kolorów. Musimy ją sami stworzyć. Nie jest to najwygodniejsze rozwiązanie, bo wydłuża czas pracy nad wykresem, ale po pierwsze, możemy skorzystać z gotowych zestawów z tablicy kolorów, a po drugie, możemy zaprojektować kolory dokładnie tak, jak chcemy – tylko od nas zależy, jak będzie wyglądał gotowy wykres. Adres komórek, w których znajduje się skala kolorystyczna dla naszego wykresu, wpisujemy do trzeciego (i ostatniego z obowiązkowych) pola okna dialogowego, które nazywa się ColorScale.

Spróbujmy zatem narysować przykładową mapę cieplną za pomocą SfE. Przypuśćmy, że w naszej firmie pracuje dziesięciu przedstawicieli handlowych. W tabeli zostały zestawione dane dotyczące zamówień zebranych przez poszczególne osoby, w podziale na cztery kwartały:

Tworzymy następnie skalę kolorystyczną, w oparciu o kody z tabeli kolorów. W tym celu, w prostej tabeli zestawiamy interwały wskazujące nam, kiedy kolor ma się zmienić na kolejny odcień, i kody kolorów:

Pozostaje nam określenie adresu lewego górnego rogu mapy i mamy już trzy obowiązkowe parametry do stworzenia wykresu. Wpisujemy zatem odpowiednie wartości do okna dialogowego:

A oto efekt naszych starań:

Mapa jest dokładnie w rozmiarze tabeli, pod którą się znajduje. Aby była bardziej czytelna, warto powtórzyć nagłówki wierszy i kolumn:

Mapę cieplną możemy też nałożyć na oryginalną tabelę. W tym celu ustawiamy w polu DestinationRange adres komórki, w której zaczynają się dane, czyli w naszym przypadku E3. Aby kolory nie przykrywały nam liczb, możemy ustawić odpowiednią przezroczystość. W tym celu w pole Transparency wpisujemy wartość pomiędzy 0 a 1 (gdzie 1 to pełna przezroczystość), np. 0,5. Oto efekt takich działań:

Użytkownicy znający Excela zauważą od razu, że podobną mapę bardzo prosto można stworzyć za pomocą wbudowanego narzędzia, jakim jest formatowanie warunkowe. Jedną z opcji takiego formatowania są skale kolorów, z kilkoma schematami kolorystycznymi do wyboru. Dlaczego więc mielibyśmy w celu stworzenia mapy cieplnej korzystać z dodatku SfE?

Mapa cieplna w dodatku Sparklines for Excel – 2 zmienne!

SfE oferuje nam możliwość dodania do zwykłej mapy cieplnej dodatkowego wymiaru. Jeśli chcemy, żeby wykres pokazywał nam więcej, niż jedną serię danych, możemy użyć pól SizeData i SizeScale. Wykres będzie wtedy posługiwał się jeszcze dodatkowo rozmiarem kolorowych pól. Aby tak się stało, w pole SizeData wpisujemy zakres obejmujący drugą serię danych (niech będzie to ilość przejechanych przez poszczególnych przedstawicieli kilometrów), a w pole SizeScale adres przygotowanej wcześniej legendy, która określi interwał zmiany rozmiaru. Legenda powinna składać się z wspomnianych już interwałów oraz wskazanej w procentach wielkości, jaką dany interwał powinien osiągać. Wygląda to tak:

A oto, jak wygląda wykres z dodatkowym wymiarem:

Zwróćmy uwagę, że prostokąty automatycznie wyrównują się do lewej, należy więc zmienić wyrównanie danych w komórce:

Czytając taką mapę, możemy łatwo wyłapać nieefektywnych przedstawicieli. Zaniepokojenie powinny budzić te kwadraty, które są duże i niebieskie. Zadowoleni możemy być z tych pracowników, u których pokazują się małe kwadraty w odcieniach ciemnego różu, bo oznacza to dużą liczbę zamówień przy małej liczbie przejechanych kilometrów.

Fanom krągłości spodoba się pole Circles, które służy do zmiany domyślnych prostokątnych kształtów na okręgi. Aby tak się stało, w pole Circles wpisujemy „1”. Oto efekt:

Tutaj okręgi sytuowane są automatycznie po środku, co ładnie komponuje się z zawartością komórek wyrównaną do prawej. Jednak, co jeśli dwie serie danych to za mało?

Mapa cieplna w dodatku Sparklines for Excel – 3 zmienne!!

Możemy posłużyć się ostatnią opcją, jaką daje nam w przypadku tego wykresu dodatek SfE®. Każdy okrąg możemy zamienić na mały wykres kołowy, zamieniając tym samym mapę cieplną na mini-dashboard. Wystarczy w pole PieData wpisać kolejną serię danych, wyrażoną w procentach. Należy jednak uważać, aby wykres nie stracił przy takim zabiegu na czytelności. Choć wykres kołowy nie jest najlepszym typem wykresu, dla jednej wartości dla każdego ciastka można zrobić wyjątek – wówczas związek część całości (ang. part-to-whole) rzeczywiście jest uwidoczniony.

Aby uczynić mapę cieplną atrakcyjniejszą dla odbiorcy, możemy skorzystać z ostatnich trzech pól okna dialogowego. Są to LabelRange, TooltipRange i HyperlinkRange. Znamy je już z innych wykresów SfE®, przypomnijmy jednak dla porządku, do czego służą. LabelRange, dla wykresów, których nie nakładamy na oryginalne dane, służy do dodania etykiet. TooltipRange pozwala na wyświetlanie komentarza po najechaniu myszą na poszczególne pole wykresu, a HyperlinkRange daje nam możliwość uczynienia z wykresu interaktywnej mapy za pomocą dodania hiperłączy. W każde z tych pól wpisujemy adres komórek, w których znajdują się dane do wyświetlenia (lub adresy hiperłączy). Należy pamiętać, aby zakresy te odpowiadały wielkością pierwotnej tabeli z danymi.

To już wszystkie opcje, które możemy wykorzystać tworząc mapę cieplną. Jednocześnie jest to ostatni wykres, który omówiliśmy w ramach serii o dodatku Sparklines for Excel. Zachęcam do dyskusji w komentarzach oraz do samodzielnego odkrywania możliwości, jakie daje ten dodatek przy tworzeniu miniwykresów.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik z mapą cieplną  dodatku Sparklines for Excel.

Wykres pudełkowy (BoxPlot) w dodatku Sparklines for Excel

Wykres pudełkowy służy do przedstawiania rozkładu danej cechy statystycznej za pomocą kolumn z tzw. wąsami. Wąsy (czyli linie zakończone prostopadłą do nich kreską) określają minimalne i maksymalne wartości z danego zakresu, natomiast kolumna będąca w centrum tego zakresu wyznacza rozstęp ćwiartkowy, czyli różnicę pomiędzy pierwszym a trzecim kwartylem.  Narysowanie wykresu pudełkowego w Excelu wymagało wielu dodatkowych serii, jednak za pomocą SfE jest dość proste, biorąc pod uwagę fakt, że jedynym wymaganym parametrem jest zbiór danych. Dodatek sam oblicza wielkość poszczególnych kwartyli, wartości minimalne i maksymalne.

Spróbujmy więc narysować taki wykres dla danych na temat cen paliwa w Warszawie w jednym z tygodni marca (dane ze strony cenapaliw.pl). W arkuszu z przygotowanymi danymi, stajemy w komórce, w której ma się znaleźć nasz wykres, klikamy na przycisk BoxPlot ze wstążki Sparklines, a następnie w oknie dialogowym, w polu Points, wpisujemy adres zakresu komórek z danymi:

Efekt jest następujący:

Narysujmy więc wykresy dla dwóch pozostałych rodzajów paliw – ON i E98:

Widzimy, że wąsy zaczynają się w tym samym miejscu dla każdego rodzaju paliwa, co by oznaczało, że minimalna cena jest taka sama dla ON, E95 i E98, co jest oczywistą bzdurą. SfE® automatycznie rysuje pudełka w całej komórce, dopasowując szerokość osi do minimalnych i maksymalnych wartości każdego zakresu danych. Jeśli chcemy, aby oś była identyczna dla serii wykresów, musimy ręcznie ustawić jej początek i koniec. Służą do tego pola ScaleStart i ScaleEnd z okna dialogowego. Aby ułatwić sobie to zadanie, posłużymy się funkcjami Excela, które określą nam wartości skrajne (MIN i MAX):

Operację powtarzamy dla pozostałych dwóch wykresów, co daje następujący efekt:

Jakie dodatkowe opcje oferuje dla tego wykresu SfE? Po pierwsze, w polu BoxPlotClass, możemy określić rodzaj wykresu. Możliwe są tu następujące warianty:

• 5NS (domyślny) – wąsy obejmują cały zakres rozkładu danych (100%)
• 7NS – wąsy obejmują zakres od 2% do 98%, dodatkowe znaczniki na wąsach zakres od 9% do 91%, oprócz tego zaznaczone są punktami wartości skrajne (poza zakresem 2% i 98%):

Pozostałe warianty to Tukey, Bowley, Sigma3, szczegółowo opisane w manualu do SfE.

W kolejnym polu z okna dialogowego (ShowAverage), możemy określić, czy chcemy, aby wykres pokazywał nam średnią wartość. Jeśli tak, wpisujemy tutaj 1, a na wykresie pokażą się nam czerwone kreski w odpowiednim miejscu:

Kolejne pola służą do określenia pożądanego zakresu danych (AcceptableStart, AcceptableEnd) – uzupełnienie ich odpowiednimi wartościami wzbogaca nasz wykres o kreski wzdłuż pudełek:

Co ciekawe, pudełka automatycznie zmieniają kolor (na żółty albo czerwony), w sytuacji, kiedy dane odbiegają od pożądanego zakresu. A jeśli już o kolorach mowa, możemy też sami zmienić kolor pudełek, korzystając z pola ColorScheme i palety kolorów.

Jeśli od wąsów wolimy pełne kolumny/paski danych, możemy w polu Style wpisać 1, co zmienia nam wykres w następujący sposób:

Aby ta opcja zadziałała, musimy wybrać jakiś kolor i wpisać jego kod do pola ColorScheme.

Kolejne pole, Vertical, służy do zmiany wykresu na pionowy. Aby to uczynić, wpisujemy tutaj „1”.

Highlight1 i Highlight2 służą natomiast do dodatkowego wyróżnienia dwóch punktów na wykresie – po wpisaniu tutaj żądanych wartości, na wykresie pojawią się niebieskie punkty.

Ostatnia grupa pól, LineWeight, LineColor i OutlierColor służy do dodatkowego formatowania wykresu – można zmienić grubość wąsów i ich kolor, a także zmienić kolor wartości skrajnych, jeśli pokazujemy je na wykresie.

Wykres fasolowy w dodatku Sparklines for Excel

Kolejnym wykresem, któremu się przyjrzymy, jest wykres fasolowy (BeanPlot), który tak naprawdę jest dalszym krewnym wykresu pudełkowego. Również pokazuje dane dotyczące dystrybucji, tym razem jednak zamiast kolumny (pudełka), dane przedstawione są za pomocą kształtu przypominającego orzeszek ziemny albo zieloną fasolkę (stąd nazwa). Wykres ten może początkowo przypominać obróconą piramidę wieku znaną z demografii (patrz poniższy rysunek i dramatyczna prognoza na 2035 r. dla Polski), jednak nie należy go z nią mylić – piramida pokazuje rozkład liczby ludności wg wieku w podziale na dwie grupy (mężczyźni i kobiety), a wykres fasolowy pokazuje zawsze symetryczny rozkład bez podziału na grupy.

Czym różni się ten wykres od swojego poprzednika – wykresu pudełkowego? Box plot organizuje dane w kwartyle, natomiast bean plot pokazuje w sposób graficzny faktyczny rozkład cechy. To, co w przypadku wykresu pudełkowego było podzielone na cztery części i zagregowane, tutaj jest przedstawione bardziej szczegółowo, za pomocą kształtu.

Aby lepiej zrozumieć różnicę pomiędzy tymi wykresami, przedstawmy za pomocą bean plot dane dotyczące cen paliw z poprzedniego przykładu:

Większość wniosków, które możemy wyciągnąć oglądając oba te obrazki, będzie zapewne podobna. Jednak bean plot daje nam możliwość dokładniejszej analizy, poprzez uwidocznienie za pomocą szerokości „fasolki” wszystkich punktów, które giną w uogólniających dane „pudełkach” – najszersze punkty kształtu obrazują najgęstsze występowanie danej cechy (czyli w tym przypadku najbardziej popularną cenę danego paliwa).

Jak zatem rysujemy taki wykres, używając SfE®? Bardzo podobnie do BoxPlot. Stojąc w komórce, w której ma się znaleźć „fasolka”, klikamy na przycisk BeanPlot na wstążce Sparklines, a następnie w oknie dialogowym określamy zakres danych do uwzględnienia:

W efekcie powstał następujący wykres:

Analogicznie jak poprzednio, aby wykresy dla pozostałych typów paliw można było porównać, ustawiamy minimalną i maksymalną wartość osi za pomocą pól ScaleStart i ScaleEnd w oknie dialogowym:

Parametrem, za pomocą którego możemy sterować dokładnością naszego wykresu, jest parametr Bins. Wpisując tutaj większe bądź mniejsze wartości, możemy sprawić, że program będzie bardziej lub mniej zaokrąglał nasz zbiór danych. Funkcja ta jest szczególnie przydatna przy większych zbiorach danych.

Możemy również wyróżnić dowolną wartość na wykresie, korzystając z parametru HighlightValue, a także pokazać medianę za pomocą parametru ShowMedian (należy zwrócić uwagę, że średnia jest pokazywana na wykresie domyślnie, w postaci białej pionowej kreski). Podobnie jak w przypadku innych wykresów SfE® możemy też określić, czy wykres ma być wyświetlany w orientacji poziomej czy pionowej. Służy do tego pole Vertical, w które dla uzyskania wykresów pionowych wpisujemy „1”.

Pole ColorScheme służy natomiast do zmiany domyślnego, szarego koloru wykresu na inny. Jak można się domyślić, korzystamy z tabeli kolorów.

Wykres kreskowy w dodatku Sparklines for Excel

Kolejny wykres dystrybucji dostępny w dodatku SfE to wykres kreskowy (Stripes), przypominający nieco z wyglądu kod kreskowy, ponieważ wartości prezentuje w postaci pionowych kresek na poziomej osi. Tak jak poprzednie wykresy, pozwala on obserwować rozkład danej cechy, natężeniem koloru obrazując te miejsca na osi, w których cecha występuje najczęściej. Aby lepiej zrozumieć ten wykres, zmienimy zestaw danych na większy – przyjrzymy się przykładowemu zestawowi wskaźników. W celu narysowania takiego wykresu, klikamy na przycisk Stripes na wstążce Sparklines, a następnie w polu Points okna dialogowego wpisujemy adres zakresu komórek, w którym znajdują się dane:

Jest to jedyny wymagany parametr potrzebny do stworzenia wykresu, który wygląda tak:

Widzimy zatem nasze liczby, zaznaczone na poziomej osi w postaci kresek. Tam, gdzie jest ich największe nagromadzenie, wykres jest najciemniejszy.

Wykres ten w dodatku SfE nie oferuje zbyt wielu opcji, możemy jednak nieco go urozmaicić. Możemy wyróżnić dodatkową, nieco dłuższą linią trzy wartości – medianę (w pole ShowMedian wpisujemy „1”), która pokaże się pomarańczową przerywaną linią, średnią (w pole ShowAverage wpisujemy „1”), której linia będzie czarna oraz dowolną inną wartość (HighlightValue), która widoczna jest jako linia czerwona:

Pozostałe opcje są podobne, jak w innych wykresach z tej grupy. Pola ScaleStart i ScaleEnd służą do wpisania wartości skrajnych osi, pole ColorScheme natomiast pozwala zmienić domyślny kolor szary wykresu. Możemy tu wpisać dowolny kod koloru. Pole Vertical służy do obrócenia wykresu. Aby uzyskać wykres zorientowany pionowo, wpisujemy tutaj „1”.

Wykres Stripes jest dobrym rozwiązaniem, jeśli musimy w kompaktowej formie przedstawić dystrybucję jakiejś cechy i mamy dość duży zbiór danych.

Wykres rozrzutu w dodatku Sparklines for Excel

Spread – kolejny wykres z tej grupy – jest bardzo podobny do wykresu kreskowego. Dane są tutaj również obrazowane za pomocą pionowych kresek, jednak w tym przypadku o zróżnicowanej długości, odpowiadającej liczebności grupy. Spróbujmy narysować taki wykres dla tego samego zestawu danych. Stojąc w odpowiedniej komórce, na wstążce Sparklines klikamy przycisk Spread. Analogicznie jak poprzednio, w pole Points wpisujemy zakres danych:

Oto efekt, czyli oba „spokrewnione” wykresy:

W miejscach, gdzie Stripes ma intensywniejszy kolor, Spread ma najwyższe linie. Co ciekawe, w wykresie Spread nie mamy aż tylu opcji zaznaczenia dodatkowych punktów na wykresie, co w Stripes. Jedyną opcją wyróżnienia jest zaznaczenie średniej za pomocą pola ShowAverage (wpisujemy tu „1”) – pojawia się dodatkowa czerwona linia:

Możemy natomiast sterować grubością linii – robimy to za pomocą pola LineWeight. Tak samo, jak w przypadku Stripes, możemy tu sterować zakresem osi (ScaleStart, ScaleEnd), a także schematem kolorów (ColorScheme) i orientacją wykresu (Vertical). Za to niepozorne pole Style kryje możliwość zmiany stylu wykresu. Wpisując tutaj wartości od 1 do 5, możemy uzyskać następujące efekty:

Domyślnie stosowany jest styl nr 4, styl nr 1 przypomina trochę zapisu dźwięku, nr 3 rozkłada losowo punkty (technika taka w j. ang. nazywa się jitter i ma na celu uniknięcie nakładania się na siebie punktów), nr 5 – to opisywany już dot plot Wilkinsona.

Wykres punktowy w dodatku Sparklines for Excel

Ostatnim wykresem z tej grupy jest wykres punktowy (inaczej: wykres rozproszenia, wykres XY), nazywany w programie Scatter. Jest to wykres obrazujący punkty na osiach x i y. Każdy punkt niesie jednocześnie dwie informacje, z których jedna jest prezentowana na poziomej, a druga na pionowej osi. Najczęściej służy on do prezentowania korelacji, zależności między jakimiś zjawiskami, na przykład zależność wysokości wynagrodzenia od posiadanego wykształcenia. Przy okazji tego wykresu warto przypomnieć, że istnienie statystycznej korelacji nie oznacza od razu związku przyczynowo-skutkowego, jak na poniższym przykładzie, gdzie liczba noblistów z poszczególnych krajów jest dodatnio skorelowana z konsumpcją czekolady.

SfE pozwala na szybkie narysowanie takiego wykresu wewnątrz pojedynczej komórki Excela. Nie jest to jednak do końca klasyczny sparkline, ponieważ aby wykres odczytać, musimy taką komórkę dość znacznie powiększyć (chyba, że korelacja jest bardzo prosta, a punktów niewiele, ale i w takim przypadku lepiej prezentuje się wykres o kształcie zbliżonym do kwadratowego). Dane wyjściowe powinny być uporządkowane w dwie kolumny, w których każdy wiersz odpowiada jednemu punktowi na wykresie. Spróbujmy narysować taki wykres dla zależności ceny skupu ziemniaków i ceny ziemniaków na targowisku. W tym celu, porządkujemy dane w dwie kolumny, a następnie na wstążce Sparklines odnajdujemy przycisk Scatter. Stojąc w odpowiedniej komórce klikamy ten przycisk i w pole PointSet1 wpisujemy adres naszego dwukolumnowego zakresu z danymi:

Możemy już zacząć szukać zależności, bo nasze punkty układają się w następujący wzór:

Oczywiście istnieją możliwości dalszej edycji naszego wykresu. Możemy na przykład, jak w większości sparklines, sterować zakresem osi. Służą do tego pola ValMiniX, ValMaxiX, ValMiniY, ValMaxiY. Dodatkowo, możemy też podzielić obszar wykresu pionową i poziomą linią. W tym celu wpisujemy odpowiednie wartości w pola VLine i HLine. Autor dodatku SfE® przewidział również możliwość dodatkowego wydzielenia obszaru na wykresie za pomocą szarego pola, którego zakres ustalamy wpisując wartości liczbowe w pola XMinZone, XMaxZone, YMinZone i YMaxZone.

Scatter w dodatku SfE posiada opcję dodania drugiej serii danych. Służy do tego pole PointSet2. Ten zbiór danych pojawi się na wykresie w postaci czerwonych kwadratów (w odróżnieniu od czarnych okręgów dla serii pierwszej).

Wśród pozostałych opcji modyfikacji znajdują się również między innymi opcja połączenia punktów linią i opcja zaznaczenia skrajnych punktów zbioru.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik z wykresami dystrybucji w dodatku Sparklines for Excel.

Ten wykres również nie jest klasycznym sparklines – nie mieści się w jednej komórce. Za pomocą formuły SfE możemy rysować w pojedynczych komórkach paski odpowiadające kolejnym zadaniom (niestety nie znajdziemy tu opcji rysowania bardziej zaawansowanych harmonogramów, które można tworzyć np. w MS Project). Daje to dość dużą swobodę w projektowaniu – sterując rozmiarem i rozmieszczeniem komórek, a także rozmieszczeniem pozostałych elementów wykresu Gantta (takich jak daty, opis zadań, oś czasu etc.) możemy dopasować go do swoich potrzeb. Jednocześnie bardzo łatwo jest narysować cały wykres, bo przy odpowiednim blokowaniu zakresów w formule, wystarczy dobrze zaprojektować pojedynczy pasek zadania, a potem przeciągnąć formułę na żądany zakres komórek. SfE, poza możliwością zaprojektowania wykresu, daje także możliwość jego edytowania w miarę wykonywania poszczególnych zadań – sprawia więc, że nasz wykres staje się interaktywnym narzędziem do pracy z projektem.

Przygotowanie danych do wykresu Gantta w Sparklines for Excel

Zacznijmy jednak od początku. Aby narysować nasz wykres, musimy zacząć od określenia początku projektu, jego końca, a także początku i końca poszczególnych zadań w jego ramach. Przyda się również komórka z bieżącą datą, którą wskazywać nam będzie excelowa funkcja DZIŚ:

Utworzenie wykresu Gantta

Następnie ustawiamy się w komórce E7, czyli tej na wysokości pierwszego zadania. Warto poszerzyć dość znacznie kolumnę E tak, aby nasz wykres był przejrzysty. Ze wstążki Sparklines wybieramy przycisk „Gantt”:

Następnie w oknie dialogowym wpisujemy w cztery pierwsze pola nasze parametry, zgodnie z opisem:

W pola ProjectStart i ProjectEnd wpisujemy adresy komórek z datami początku i końca projektu, pamiętając o tym, aby zablokować te parametry tak, aby przy przeciąganiu formuły zadziałała ona również w kolejnych komórkach. W pola TaskStart i TaskEnd wpisujemy adresy komórek z datami początku i końca zadania. Tym razem nie blokujemy tych adresów, tak, aby przy przeciąganiu formuły uwzględniała ona kolejne zadania. Wynikiem tej operacji jest szary pasek w komórce E7, reprezentujący długość zadania w stosunku do czasu całego projektu:

Przeciągnięcie formuły do pozostałych komórek daje następujący efekt:

Mamy już podstawową wersję naszego wykresu. Osoby, które czytały poprzednie części naszego cyklu, mogą słusznie podejrzewać, że to tylko wstęp do możliwości edycji, jakie daje nam w przypadku tego wykresu SfE. Przede wszystkim, nie powoływaliśmy się jeszcze na paletę kolorów. Właśnie nadszedł ten moment, bo kolejne pole, czyli TaskColor, pozwala na określenie koloru danego paska za pomocą kodu dostępnego w rzeczonej palecie. Wystarczy w to pole wpisać odpowiedni kod, aby pasek przybrał żądaną barwę. Pamiętając o współczynniku dane/atrament, zmieniajmy kolor tylko tych zadań, które chcemy jakoś wyróżnić.

Otrzymany podstawowy wykres jest bardzo czysty w formie, co jest oczywistą zaletą, jeśli tylko zawarte w nim informacje wystarczą odbiorcom. Twórca programu przewidział jednak rozwiązania, które nieco nasz wykres urozmaicą i pozwolą śledzić postęp prac w projekcie. Pierwszym z nich jest wskaźnik wykonania danego zadania. W pole TaskCompl możemy wpisać odwołanie do komórki, która zawierać będzie dane na temat realizacji zadania, wyrażone w procentach. Dodajmy więc do naszego wykresu kolumnę „wykonanie”, która posłuży do uzupełniania tych danych:

Następnie, w pole TaskCompl wpisujemy A7, czyli adres komórki z realizacją pierwszego zadania. Gotową formułę przeciągamy do wszystkich wierszy wykresu:

W efekcie, w trzech pierwszych paskach pojawiły się ciemnoszare linie, oznaczające stopień realizacji zadania (analogiczną funkcję pełnią podobne linie w wykresie pociskowym). Kolor tej linii zmieniamy w polu ComplColor, dostępnym pod koniec okna dialogowego funkcji. Dodatkowo, możemy nanieść na wykres etykiety do poszczególnych zadań, które opiszą procent realizacji bezpośrednio w obszarze kreślenia. Do tego celu służy pole ComplLabel, w które wpisujemy „1”. Pamiętajmy jednak, że w ten sposób powielamy tę samą informację w polu widzenia odbiorcy, warto więc zdecydować się na jedno z dwóch – albo usuwamy z wykresu etykiety, albo ukrywamy kolumnę „wykonanie” (wtedy jednak tracimy możliwość edycji wykresu).

Kolejne dwa pola służą do uczynienia naszego wykresu jeszcze bardziej interaktywnym – są to pola TaskHlink i TaskTooltip. Pierwsze z nich służy do podłączenia do paska zadania hiperłącza, które przeniesie nas w dowolne miejsce, np. do arkusza z bardziej szczegółowymi danymi dotyczącymi danego zadania. Drugie zaś służy do umieszczenia komentarza, który pojawi się nad danym paskiem w momencie najechania na niego myszką. Funkcja ta może przydać się w przypadku bardziej rozbudowanych wykresów, w których dalsze zadania pojawiać się będą na wykresie w znacznym oddaleniu od etykiety z kolumny B – w komentarzu możemy wtedy umieścić nazwę zadania, która ułatwi jego identyfikację – wystarczy wtedy, że odbiorca najedzie myszką na konkretny pasek, a pokaże mu się odpowiednia nazwa.

Następne pole z okna dialogowego to Today. Teraz właśnie przyda się nam komórka C4, w której umieściliśmy funkcję „DZIŚ”, wskazującą bieżącą datę. Po wpisaniu w pole Today adresu C4, na wykresie pojawi nam się pionowa linia, oznaczająca upływ czasu. Co więcej, linia ta będzie zmieniać swoją pozycję wraz ze zmianą daty. Oto efekt:

Kolejnym polem o nazwie TodayColor określamy kolor naszej linii, jeśli chcemy, by był on inny, niż domyślny szary. Stosujemy oczywiście paletę kolorów.

Jeśli nasz projekt jest rozbudowany i ma, oprócz daty końcowej, inne punkty zwrotne, możemy je również odwzorować na wykresie. Twórca SfE® przewidział miejsce na trzy takie daty. Aby je narysować, używamy kolejnych sześciu pól z okna dialogowego (Deadline1, Deadline1Color, Deadline2, Deadline2Color, Deadline3 i Deadline3Color). Pola Deadline1, 2 i 3 służą do wpisania żądanej daty (albo odniesienia do komórki z datą), a pola DeadlineColor do określenia kodu koloru, jeśli chcemy dodatkowo odróżnić od siebie te daty. Linie, które powstają w ten sposób na wykresie, są przerywane i domyślnie mają kolor czerwony:

Możemy też dodatkowo wyróżnić jakąś datę za pomocą pól HitDate, HitSymbol, HitColor. Wyróżnienie polega na dodaniu na wykresie punktu w odpowiednim miejscu. W pierwsze z tych pól wpisujemy żądaną datę (albo odwołanie do komórki z tą datą), kolejne dwa pola służą do zmiany domyślnego formatu (czerwony romb). W pole HitSymbol możemy wpisać cyfry od 1 do 4 (romb przyjmuje wówczas formę koła bądź strzałki), a w pole HitColor dowolny kod koloru z palety. Poniżej efekt określenia dodatkowej daty „Hit” dla zadania 1:

Ostatnim polem z okna dialogowego jest pole LabelSize, którym określamy wielkość czcionki etykiet na wykresie.

Wykres można uzupełnić o oś czasu, która pomoże w orientacji. Zachęcamy do zajrzenia do pliku z przykładem, gdzie możecie podejrzeć formułę osi w komórce E6:

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać wykres Gantta w Excelu utworzony z pomocą Sparklines for Excel

W tym odcinku przyjrzymy się bliżej wykresowi zwanemu mapą drzewa (ang. treemap), który służy do wizualizacji dużych zbiorów danych uporządkowanych w formie drzewa hierarchii, niczym drzewo katalogów na komputerze. Wykres składa się z odpowiednio ułożonych prostokątów, a do wizualizacji danych stosuje dwa atrybuty – rozmiar prostokąta oraz jego kolor. Dodatek SfE to jedyny znany mi sposób, aby mapę drzewa utworzyć w Excelu, dlatego warto go przetestować.

Przygotowanie danych do mapy drzewa w Sparklines for Excel

Jak narysować mapę drzewa za pomocą SfE? Przede wszystkim, należy odpowiednio zorganizować dane. Powiedzmy, że za pomocą mapy chcemy zobrazować sprzedaż samochodów wg marek w danym miesiącu (ten parametr będzie wyznaczał wielkość prostokąta). Drugim wymiarem naszego wykresu będzie zmiana tej wielkości w porównaniu do poprzedniego miesiąca. Będzie to zobrazowane kolorem pola. Zaczynamy od skomponowania tabeli, uporządkowanej malejąco:

Dwa parametry, które są wymagane, aby SfE® narysował wykres, to zakres komórek z danymi oraz adres komórek wskazujący na miejsce, gdzie wykres ma powstać. Treemap jest kolejnym nietypowym sparklines – ponieważ pokazuje dane posługując się powierzchnią, nie zmieści się, tak jak w przypadku klasycznych wykresów tej serii, w komórce o standardowych wymiarach. Twórca SfE daje nam tu dwie możliwości – możemy określić rozmiar wykresu w pikselach, podając komórkę, w której nasza mapa ma się zaczynać, bądź podać zakres komórek, w którym chcemy ją oglądać.

Wstawianie mapy drzewa w Sparklines for Excel

Zacznijmy jednak od początku. Stojąc w komórce, w której ma się znaleźć formuła wykresu, klikamy na wstążce Sparklines przycisk „Treemap”:

Pokazuje nam się okno dialogowe. W pierwsze pole „DataRange” wpisujemy adres kolumny z danymi liczbowymi, które będą fundamentem naszego wykresu – na ich podstawie SfE podzieli mapę na prostokąty. W kolejnym polu DestinationRange określamy miejsce, w którym pojawi się nasz wykres. Podajmy więc zakres komórek od F4 do J22:

Oto efekt, czyli wykres w bardzo podstawowej wersji, mapa podzielona na odpowiedniej wielkości prostokąty:

Dodajmy do niego więcej szczegółów. Przede wszystkim należałoby dodać do wykresu drugi wymiar. Prostokąty na mapie, odpowiadające każdej z marek, powinny mieć kolor odpowiadający zmianie miesiąc do miesiąca. Aby tak się stało, musimy podać kolumnę, z której SfE ma czerpać informacje na temat zmiany, a także skalę kolorów, z której ma skorzystać. Kolumna z danymi dotyczącymi drugiego wymiaru wykresu musi mieć rozmiar dokładnie odpowiadający rozmiarowi danych wymiaru podstawowego. Adres tej kolumny wpisujemy w pole ColorRange.

Niestety nie ma w tym wykresie domyślnego schematu kolorów – sami musimy stworzyć zestaw, który będzie nam odpowiadał. Nie podanie skali kolorystycznej skutkuje pomalowaniem wszystkich prostokątów na czarno, co oczywiście nas nie satysfakcjonuje. Jak zatem zbudować skalę kolorystyczną, która umożliwi pełniejsze odczytanie wykresu? Jak we wszystkich wykresach SfE, kolorów szukamy w tabeli.

Zauważmy, że tabela kolorów zbudowana jest z gotowych schematów różnej wielkości. Wystarczy więc tak naprawdę wybrać zestaw, który nam odpowiada i skopiować odpowiednie kody do tabeli. Im więcej kolorów, tym bardziej szczegółowy będzie nasz wykres. Należy o tym pamiętać i dopasować ilość kolorów do ilości danych, które prezentujemy.

Skala kolorystyczna dla tego wykresu powinna też zawierać informację, w jaki sposób ma się zmieniać kolor w zależności od wartości. Interwał powinien zostać odpowiednio dobrany, aby skala obejmowała swoim zakresem cały zakres danych do zaprezentowania. Do przykładu wybierzmy skalę, która będzie zawierała odcienie czerwonego i zielonego (od najgorszego wyniku do najlepszego). Oto, jak powinna wyglądać gotowa tabela ze skalą kolorystyczną:

Użyjmy jej zatem do pokolorowania mapy. W pole ColorRange wpisujemy adres kolumny z numerem pozycji w rankingu, a w ColorScale – adres tabeli (2 kolumny) ze skalą kolorystyczną:

Oto efekt, czyli wykres w kolorze:

Każdy prostokąt, który nie będzie miał odpowiednika w skali kolorystycznej, będzie czarny, czego w naszym przypadku udało się uniknąć. Wykres jest już bardziej szczegółowy, ale nadal brakuje mu podstawowej rzeczy, czyli etykiet, które pozwolą na analizę danych. Aby dodać etykiety, należy w pole LabelRange wpisać adres kolumny, w której znajdują się marki samochodów. Oto efekt tego zabiegu:

Jak widać, SfE sam dopasowuje rozmiar czcionki do poszczególnych prostokątów. Nasza mapa jest już prawie gotowa. To, co możemy jeszcze do niej dodać, to tzw. tooltip, czyli tekst, który pojawia się po najechaniu myszą na dany prostokąt. Jeśli chcemy to zrobić, to w pole ToolTip wpisujemy adres kolumny z przygotowanym tekstem. Kolumna ta powinna oczywiście mieć rozmiar odpowiadający kolumnie z danymi.

Dodatkową funkcjonalnością, którą proponuje nam tutaj twórca SfE, jest możliwość przygotowania bardziej szczegółowego zestawienia, które umożliwa dodanie do wykresu kolejnego poziomu treści. Używając pola HyperlinkRange, możemy dodać do poszczególnych prostokątów hiperłącze, które przeniesie nas w inne miejsce.

Ostatnim polem, które jako autorzy wykresu możemy wykorzystać, jest pole HighlighPosition. Pozwala ono dodatkowo wyróżnić czerwonym obramowaniem i czcionką ten prostokąt, na który chcemy zwrócić uwagę odbiorców. Powiedzmy, że chcemy zaznaczyć, która marka samochodu miała najwyższy wzrost. W pole HighlightPosition wpisujemy numer wiersza z tabeli, w którym się ona znajduje, w naszym przypadku jest to numer 22, czyli Volvo:

Druga gałąź na mapie drzewa

Jak już zostało wspomniane wcześniej, dane do wykresu powinny być uporządkowane malejąco. Co jednak, jeśli chcemy, aby nasz wykres treemap miał dwie gałęzie, czyli prezentował dwie listy malejących danych? Nie ma niestety innej możliwości, niż zestawienie dwóch wykresów obok siebie. W takim przypadku potrzebujemy jednak wspólnego punktu odniesienia – oba wykresy muszą mieć tę samą skalę. Jak osiągnąć taki efekt posłujując się SfE? Projektując wykres, możemy określić jego wysokość i szerokość w pikselach. Czas na skorzystanie z tej funkcjonalności.

Dodajmy do naszych danych jeszcze jeden miesiąc sprzedaży i spróbujmy narysować drugi wykres. Jak określić jego wielkość w pikselach tak, aby oba wykresy miały tę samą skalę? Skoro wielkość sprzedaży poszczególnych marek jest reprezentowana wielkością prostokątów, to pole powierzchni całego wykresu odpowiada sumie sprzedaży w danym miesiącu. Aby uprościć kalkulację, narysujmy wykres, który będzie kwadratem – wtedy, korzystając z wzoru na pole kwadratu, możemy się posłużyć pierwiastkiem z sumy sprzedaży jako długością boku. Wielkość całego wykresu odpowiadać będzie wielkości sprzedaży w całym miesiącu, możliwe będzie też optyczne porównanie obu miesięcy.

Jak to zrobić w SfE? Przede wszystkim, w polu DestinationRange, zamiast zakresu komórek, wpisujemy komórkę, w której będzie się zaczynał nasz wykres. Natomiast w polach HeightPixel i WidthPixel wpisujemy formułę, która określi rozmiar wykresu, czyli PIERWIASTEK(SUMA(C3:C24)). Teraz wystarczy powielić wykres dla drugiego zestawu danych. Żeby wykresy stykały się ze sobą, wystarczy zmienić szerokość odpowiedniej kolumny.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik Excel z mapą drzewa utworzoną w Sparklines for Excel.

Wykres Pareto w dodatku Sparklines for Excel

Wykres Pareto służy do przedstawienia rankingu jakiejś grupy elementów i pozwala oddzielić te, które są istotne od tych, które niosą za sobą mniejszą wartość. Wykres Pareto został zaliczony do grona 7 podstawowych narzędzi jakości. Użycie dodatku SfE pozwala zautomatyzować jego tworzenie.

W odróżnieniu od typowych sparklines, wykres Pareto ciężko byłoby zmieścić w jednej komórce. Dlatego też SfE automatycznie rysuje go w serii komórek, w zależności od tego, jak zorganizowane są dane. Formuła natomiast zlokalizowana jest w jednej komórce. Zacznijmy od przygotowania danych do wykresu. Narysujmy w tym celu prostą tabelę, przesortowaną malejąco:

Przejdźmy do SfE. Jedynym wymaganym parametrem przy rysowaniu tego wykresu jest zakres danych, które mają być przedstawione. Ustawmy się teraz w kolejnej kolumnie, obok pierwszej komórki zawierającej dane:

Klikamy na przycisk Pareto ze wstążki Sparklines:

Następnie zaznaczamy zakres z danymi, czyli w naszym przypadku C5:C9.

Oto efekt, czyli wykres w wersji podstawowej:

Tak wygląda wykres z kolumnami w poziomie. Jeśli chcemy, aby SfE narysował kolumny pionowo, wystarczy zmienić orientację danych – dodatek reaguje automatycznie na kształt zakresu danych. W tym przypadku formułę umieszczamy w komórce po lewej stronie:

Wróćmy jednak do wykresu z poziomymi kolumnami. Dodatek pozwala nam na zaprojektowanie kolorów dla poszczególnych kolumn. W tym celu, w osobnym zakresie komórek, odpowiadającym rozmiarem zakresowi komórek z danymi, wpisujemy kody kolorów z tabeli dostępnej na stronie projektu. Adres zakresu wpisujemy do pola ColorRange z okna dialogowego funkcji:

Efekt takiego zabiegu prezentuje się następująco:

Kolumnę z kodami kolorów, jako kolumnę techniczną, możemy oczywiście przenieść w inne miejsce arkusza – SfE® automatycznie zaktualizuje jej adres. Dodatkowe opcje, jakie oferuje nam SfE® do tego wykresu, to dodanie linii targetu – możemy umieścić na wykresie dwie takie linie. Aby to zrobić, korzystamy z pól Target i Target2, wpisując tam wartość pomiędzy 0% i 100%, powiedzmy 50% i 80%:

Szybko możemy więc określić, które błędy stanowią 80% wszystkich – dwa pierwsze. Kolejna opcja, to wyróżnienie którejś pozycji kolorem czerwonym. Służy do tego pole HighlightPosition, do którego wpisujemy odpowiedni numer kolumny, liczony od góry. Jeśli chcemy dodatkowo uszczegółowić nasz wykres, możemy dodać do poszczególnych kolumn etykiety – wpisując w pole Label wartość 1 (lub True). Tak wygląda wykres z wyróżnioną pierwszą kolumną oraz etykietami:

Wykres kaskadowy w dodatku Sparklines for Excel

Kolejnym wykresem dostępnym w dodatku SfE jest wykres kaskadowy, po angielsku zwany cascade lub waterfall. Służy on do podsumowania elementów składających się na wzrost lub spadek jakiejś wartości. O tym, jak wykres kaskadowy skonstruować za pomocą Excela bez dodatku SfE, pisałem w tym artykule. Spróbujmy przygotować taki wykres za pomocą SfE.

Zacznijmy od zebrania danych. Niech będzie to sprzedaż w 2013 i 2014 roku, dla spółki oferującej trzy marki:

Aby stworzyć wykres kaskadowy, musimy teraz te dane przearanżować – interesują nas składowe zmiany sprzedaży w roku 2014:

Podobnie, jak w przypadku wykresu Pareto, wykres kaskadowy nie jest tutaj typowym sparkline – nie zmieści się w jednej komórce – formułę umieszczamy przy najwyższej komórce z danymi, a wykres zostanie narysowany w tylu komórkach, ile mamy wierszy z danymi. Przejdźmy więc teraz do narysowania wykresu – w tym celu, stojąc w komórce, która wyznaczy początek wykresu, na wstążce Sparklines odnajdujemy i klikamy przycisk Cascade:

W oknie dialogowym uzupełniamy odpowiednio pola PointsRange (jedyny element obowiązkowy w tym wykresie) i dodatkowo LabelRange, wpisując tam zakresy z danymi i z etykietami poszczególnych kolumn:

Gotowy wykres wygląda tak:

Kolejne opcje dostępne w tym wykresie, to określenie wartości minimalnej i maksymalnej (pola Minimum i Maximum w oknie dialogowym). Przydają się wtedy, kiedy rysujemy serię wykresów obok siebie i chcemy, aby miały one wspólny punkt odniesienia.

Możemy też zmienić domyślne kolory wykresu. Jak widać na przykładzie, wartości dodatnie są rysowane na zielono, a ujemne – na czerwono. Widać też, że wartości wyjściowa i końcowa są w bardziej intensywnym kolorze, niż wartości pośrednie. Na szczęście nie musimy układać schematu kolorystycznego sami – wystarczy, że podamy dwa główne kolory, a SfE® sam dopasuje natężenie barwy do odpowiednich kolumn. Kolory określamy jak we wszystkich wykresach SfE® – za pomocą tabeli. Po wybraniu odpowiedniej barwy, wpisujemy kody w pola ColorPositive i ColorNegative. Niestety, ale w opcjach tego wykresu zabrakło możliwości sterowania wielkością czcionki do etykiet poszczególnych kolumn – domyślna czcionka jest bardzo mała.

Wykres słupkowy skumulowany

Kolejnym wykresem z tej serii jest wykres skumulowany (stacked chart). Pozwala on stworzyć słupek podzielony na segmenty różnej wielkości. Taki wykres można też stworzyć za pomocą zwykłego wykresu (słupkowy skumulowany 100%), ale jako sparklines próżno go szukać w opcjach Excela. Zobaczmy, jak to działa.

Przygotujmy najpierw dane do naszego wykresu – niech będzie to kwartalna sprzedaż kilku marek spółki X:

Następnie, w kolejnej kolumnie umieśćmy formułę SfE®. W tym celu, ustawiamy się w pierwszym wierszu tej kolumny i na wstążce Sparklines klikamy przycisk Stacked:

W oknie dialogowym wykresu, w polu Points, wpisujemy zakres danych, jakie ma pokazać pierwszy pasek danych, czyli w naszym wypadku dane z pierwszego kwartału:

Efektem jest gotowy pasek:

Wystarczy teraz przeciągnąć formułę do pozostałych komórek:

Wykres jest w zasadzie gotowy. Sprawdźmy teraz, jak możemy go urozmaicić. Po pierwsze, podobnie jak w wykresie Pareto, możemy zaprojektować kolor każdego z segmentów. Domyślnie, jak widać na powyższym obrazku, są to odcienie szarości, które świetnie się sprawdzą przy wersji do druku. Pamiętając o zasadach stosowania kolorów, o których pisaliśmy już w tym artykule, możemy dobrać inny schemat.

Kolory zmieniamy analogicznie, jak w wykresie Pareto, czyli wpisując do pola ColorRange adres zakresu komórek, w których umieściliśmy kody kolorów dla każdej z marek. Pamiętajmy o zablokowaniu zakresu, żeby móc skopiować formułę dla wszystkich pasków danych:

Nasz wykres zmienił kolory na odcienie zielonego. Alternatywnym rozwiązaniem jest użycie pola Color, które znajdziemy w oknie dialogowym kilka wierszy niżej. SfE® sam dopasuje nam schemat kolorów do jednego koloru bazowego, którego kod należy wpisać w te pole.

Kolejna opcja, z której możemy skorzystać, pozwala nam dodać do wykresu etykiety. W tym celu, w pole LabelRange wpisujemy zakres komórek, w których znajdują się nazwy naszych marek:

Jak widać, ta opcja nie jest niestety doskonała, bo jeśli segment jest zbyt krótki, tekst zostaje ucięty. Możemy co prawda sterować wielkością tekstu za pomocą pola TextSize – ale ciężko jest dopasować jeden rozmiar do wszystkich segmentów na raz. Dostępne jest też pole TextOrientation, które pozwala zmienić orientację tekstu na pionową. W tym celu, wpisujemy w to pole „true” bądź 1.

Następna opcja modyfikacji wykresu to ustalenie maksymalnej wartości osi poziomej. Przydaje się, jeśli chcemy mieć wspólną oś, a tym samym wspólny punkt odniesienia, dla serii pasków. Jeśli nie skorzystamy z tej opcji, każdy pasek, pomimo tej samej szerokości, będzie w rzeczywistości reprezentował inną wartość – patrząc na całość, będziemy mogli porównać jedynie rozkład procentowy poszczególnych marek.

Aby uspójnić osie, musimy ustalić, który kwartał miał w sumie największą sprzedaż, a następnie wpisać tę wartość w pole Maximum dla każdego z pasków:

SfE daje nam także możliwość określenia czterech linii targetu – czerwonej, zielonej, niebieskiej i żółtej. Służą do tego pola TargetRed, TargetGreen, TargetBlue i TargetYellow, w które należy wpisać pożądane wartości. Oto efekt, który osiągniemy, jeśli ustalimy targety co 1 000 000:

Możemy zwiększyć grubość linii targetu za pomocą pola TargetWeight. Ostatnie dostępne pole z okna dialogowego, HighlightPosition, pozwala nam wyróżnić czerwonym kolorem dowolny segment – wystarczy wpisać tutaj jego numer.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik Excel z wykresem Pareto, kaskadowym i słupkowym skumulowanym w SfE.

Wykres kolumnowy w dodatku Sparklines for Excel

Narysowanie wykresu kolumnowego jest w SfE bardzo proste – wystarczy kliknąć ikonę „Columns” ze wstążki Sparklines, a następnie zaznaczyć obszar danych:

Oto, jak wygląda gotowy wykres w wersji podstawowej:

Tradycyjnie już, przyjrzyjmy się dodatkowym funkcjom formatowania naszego wykresu. SfE® oferuje nam tutaj znane już z poprzednich artykułów cyklu opcje mini i maxi, zmiany kolorów i lustrzane odbicie. Ale po kolei. Pierwsza możliwość modyfikacji wykresu to określenie zakresu osi pionowej. Pozwalają nam na to pola Mini i Maxi, dostępne w oknie dialogowym funkcji.

Sterowanie zakresem osi odbywa się poprzez wpisanie w odpowiednie pola żądanych wartości. Tutaj podobnie, jak w wykresie liniowym, możliwe jest jedynie „spłaszczanie” wykresu, czyli poszerzanie zakresu. Wprowadzanie wartości mniejszych, niż zakres danych, nie spowoduje obcięcia kolumn. Opcja sterowania osią przydaje się szczególnie wtedy, gdy w naszym dashboardzie chcemy zaprezentować całą serię wykresów – warto, aby takie zgrupowanie miało wspólny punkt odniesienia. Tym bardziej, jeśli zgodnie z ideą sparklines będziemy chcieli zrezygnować z rysowania osi i podziałki.

Kolejną możliwością, jaką daje nam SfE®, jest dodanie do wykresu dwóch linii odniesienia. Aby je narysować, wpisujemy pożądane wartości w pole Line1 i Line2. W naszym przykładzie wykorzystamy jedną z linii, aby zaznaczyć 0:

Możemy również wyróżnić kolorem kolumny poniżej jakiegoś progu. W tym celu, wpisujemy wartość tego progu w kolejne pole – ColorTreshold. W przykładzie wyróżnijmy te lata, w których saldo zysków i strat było poniżej -10 mln PLN:

Jeśli nie odpowiadają nam domyślne kolory na wykresie, możemy je zmienić, używając kolejnych dwóch pól oraz tabeli kolorów dla SfE®, dostępnej pod adresem http://garr.dl.sourceforge.net/sourceforge/sparklinesforxl/color_codes.pdf oraz na stronie projektu.

Zastąpmy więc kolor szary na wykresie innym, na przykład zielonym. W tym celu, w pole ColorPositive wpisujemy kod odpowiedniego koloru (analogicznie postąpilibyśmy w celu zmiany domyślnego dla wartości negatywnych koloru czerwonego – wtedy kod koloru wpisalibyśmy w pole ColorNegative):

Zauważmy, że SfE pamięta o ustawionym wcześniej progu – na zielono została pokolorowana mieszcząca się w progu kolumna roku 2013, pomimo, że prezentuje wartość ujemną.

Kolejna grupa trzech pól pozwala na dodanie do wykresu szarych zakresów, wyróżniających odpowiednie interwały czasowe. Jeśli chcemy skorzystać z tej opcji, postępujemy analogicznie, jak w wykresie liniowym, który został opisany w tym artykule. I tak, w pole ShadedStart, wpisujemy liczbę określającą początek szarego zakresu, w pole ShadedWidth liczbę określającą szerokość tego zakresu, a w pole TransparentWidth liczbę, która określi szerokość zakresu bez szarego wyróżnienia. Wpisanie kolejno parametrów 0, 1 i 1 daje następujący efekt:

Do wykresu możemy także dodać pionową linię w dowolnym miejscu – wystarczy w pole MarkPosition wpisać liczbę odpowiadającą pozycji tej linii na poziomej osi. Gdy w pole to wpiszemy 2, wykres wygląda tak:

Ciekawą opcją tego wykresu jest również możliwość zaznaczenia poziomą kreską celu (targetu) dla każdej kolumny. Aby to zrobić, należy wpisać w pole Targets zakres komórek, w którym znajdują się cele:

Wykres zmienia się wtedy tak – pojawiły się czarne poziome kreski dla każdej z kolumn:

W wykresie możemy też sterować odstępem między kolumnami – służy do tego pole GapTrueFalse. Możemy tu wpisać 1 (lub pozostawić puste pole, wtedy pomiędzy kolumnami jest odstęp), bądź 0 – wtedy odstęp znika i kolumny są do siebie przyklejone, wydłużają się też kreski oznaczające target. Wygląda to tak:

Odchylenie na wykresie słupkowym w dodatku Sparklines for Excel

Drugim wykresem z grupy wykresów porównawczych jest wykres wariancji (Variance) – czyli zmian pokazanych za pomocą pasków danych. O tym, jak zastosować paski danych Excel do pokazania zmian pisaliśmy już w serii o dashboardach. Spróbujmy narysować serię takich wykresów za pomocą SfE. Jako dane posłużą nam przeciętne roczne wydatki na kulturę. Zestawmy je w prostej tabeli:

Teraz w kolejnej kolumnie zatytułowanej „zmiana” narysujmy paski danych. W tym celu ustawiamy się w odpowiedniej komórce i klikamy na ikonę Variance ze wstążki Sparklines:

Następnie, w pole Variance wpisujemy formułę, która policzy nam zmianę procentowo rok do roku:

Wystarczy przeciągnąć formułę do pozostałych komórek w kolumnie i efekt jest następujący:

Nasza seria wykresów jest gotowa. SfE® oferuje nam oczywiście różne opcje modyfikacji tego wykresu. I tak, aby wyświetlić pionową oś do naszego paska, w polu Reference wpisujemy 0. Efekt jest następujący:

Możemy też użyć innej liczby jako punktu odniesienia, jednak przy zmianie pokazywanej w procentach powinno być to 0.

W kolejnych dwóch polach okna dialogowego funkcji możemy określić zakres poziomej osi. Domyślnie jest on ustawiony od -100% do +100%. Warto skorzystać z tej opcji, jeśli nasze zmiany nie są zbyt duże i wahają się w mniejszym zakresie, niż +-100%. Jeśli zmiana przekroczy określony czy domyślny zakres, na odpowiednich kolumnach pojawią się białe strzałki:

Na wykresie możemy też zaznaczyć dowolny punkt na osi poziomej. W tym celu wpisujemy pożądaną wartość w polu Mark. Oto, jak wygląda wykres po wpisaniu tam wartości 0,5:

Możemy też ustawić interwał do podziałki na osi poziomej. Służy do tego pole ThickUnit. Spróbujmy wpisać tam 0,1:

Otrzymaliśmy delikatnie zaznaczoną skalę osi poziomej. Możemy też jeszcze bardziej uszczegółowić nasz wykres, dodając do każdej z kolumn etykietę. W tym celu, w pole ShowPercent wpisujemy 1. Efekt jest następujący:

Zamiast procentów, jako etykiet możemy też użyć dowolnego tekstu, który wpisujemy w pole LabelText. Uwaga, aby pojawił się tekst, musimy upewnić się, że w polu ShowPercent nie jest wpisane 1 (wtedy „wyższość” ma pole ShowPercent i na wykresie nadal widzimy jako etykietę procenty). Zarówno etykietą tekstową, jak i procentową, możemy sterować w zakresie rozmiaru i koloru czcionki, używając pól LabelFont, LabelFontSize, LabelFontColor.

Podobnie jak w innych wykresach SfE®, możemy też zmienić domyślne kolory dla wartości powyżej i poniżej zera. Służą do tego pola ColorPositive i ColorNegative, gdzie możemy wpisać dowolny kod koloru z tabeli dostępnej na stronie projektu i pod adresem: http://garr.dl.sourceforge.net/sourceforge/sparklinesforxl/color_codes.pdf. Możemy również zmienić orientację wykresu na pionową. W tym celu, w pole Vertical wpisujemy 1.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik z wykresami kolumnowymi i słupkowymi w dodatku Sparklines for Excel.

Wykres warstwowy z 1 serią

Wykres warstwowy z pojedynczą serią, opisany na blogu w tradycyjnej formie, znalazł się w dodatku SfE nieprzypadkowo – jest bardzo efektywny, bo łączy tradycyjny wykres z wykorzystaniem koloru. Narysowanie go za pomocą dodatku SfE jest bardzo proste. Po przygotowaniu danych, ze wstążki Sparklines wybieramy przycisk Area, po czym w oknie dialogowym wpisujemy zakres komórek z danymi.

Wykres jest w zasadzie gotowy:

Modyfikacje, jakie możemy wprowadzić, to zmiana zakresu osi pionowej (wprowadzenie parametrów Mini i Maxi), dodanie dwóch linii odniesienia, zmiana kolorów i wyświetlanie danych w odwrotnej kolejności.

Aby wyświetlić linie odniesienia, w pola Line1 i Line2 wpisujemy odpowiednie wartości:

Możemy też zmienić domyślne kolory dla wartości pozytywnych i negatywnych. Aby to zrobić, w pola ColorPositive i ColorNegative, wpisujemy odpowiednie kody kolorów z tabeli umieszczonej pod adresem: http://garr.dl.sourceforge.net/sourceforge/sparklinesforxl/color_codes.pdf. Daje to następujący wynik:

Ostatnią możliwością jest wyświetlenie danych w odwrotnej kolejności. Za tę modyfikację odpowiada pole MirrorDisplay. Jeśli chcemy, aby nasze dane wyświetliły się w lustrzanym odbiciu, w to pole należy wpisać 1 bądź „true”. Wpisanie tam 0, „false”, lub pozostawienie pustego miejsca sprawia, że dane wyświetlą się w kolejności zgodnej z danymi źródłowymi.

Wykres horyzontalny (horizon chart)

Kolejny wykres, jaki możemy narysować za pomocą dodatku SfE, to tzw. horizon chart. Jest to bardzo ciekawe rozwiązanie, które umożliwia analizę wielu punktów danych na ograniczonej przestrzeni. Więcej na temat wykresu horyzontalnego i jego interpretacji dowiesz się z artykułu o tym sposobie wizualizacji.

Używając tych samych danych, co w poprzednim przykładzie, ze wstążki Sparklines wybieramy przycisk Horizon:

W oknie dialogowym wpisujemy zakres danych oraz parametr BandHeight, który odpowiada za wskazanie przedziału przełamywania wykresu warstwowego i budowy go od początku osi y:

Gdy ustawimy go na 4 (najwyższa wartość z zakresu danych), wykres będzie wyglądał następująco:

Otrzymaliśmy wykres przypominający wykres warstwowy, gdzie wartości powyżej zera są pokazane na niebiesko, a te poniżej zera – na czerwono. Wszystkie liczby są pokazane w wartości bezwzględnej (czyli nawet te ujemne widzimy powyżej osi, a możemy je teraz rozpoznać wyłącznie po kolorze czerwonym).

Co jednak stanie się, jeśli zaczniemy zmniejszać parametr BandHeight? Oto wyniki takiego eksperymentu:

Widzimy, jak na wykresie stopniowo zmieniają się kolory, a sam wykres zaczyna się spłaszczać. Otóż jest to właśnie istota tego rozwiązania – gdy ustawimy BandHeight na 1, widzimy największe zróżnicowanie intensywności czerwonego i niebieskiego. Widzimy też, że najciemniej jest w pierwszym punkcie. Co to oznacza? Ten punkt ma największą wartość z całego wykresu. Z kolei drugi ma największą wartość na minusie – bo jest bardziej czerwony, niż punkt czwarty. W taki właśnie sposób należy czytać ten wykres.

Zauważmy też, że nawet jeśli znacząco zmniejszymy wysokość komórki, to wykres nadal pozostaje czytelny:

Pamiętajmy o tym, że parametr BandHeight powinien zawsze zostać dopasowany do zakresu danych, jaki prezentujemy – ustawiamy go na 1 tylko w przypadku jak w przykładzie, czyli jeśli nasze dane obejmują bardzo mały zakres.

Dodatkowe opcje, jakie oferuje SfE® w tym wykresie, to zmiana kolorów oraz odbicie lustrzane.

Wykres zmiany pozycji (bump chart)

Wykres zmiany pozycji, zwany wykresem zderzeń (ang. bump) pozwala na szybkie porównanie rankingów z różnych okresów. O tym, jaka jest geneza wykresu zmiany pozycji przeczytacie szerzej w tym artykule. Za pomocą dodatku SfE możemy taki wykres szybko stworzyć. Powiedzmy, że chcemy porównać i graficznie przedstawić, jak zmieniało się poparcie dla trzech partii politycznych w wyborach do Rad Powiatów podczas ostatnich 2 edycji wyborów samorządowych. W tym celu zestawmy ze sobą w dwóch oddzielonych od siebie kolumnach ranking tych trzech partii:

Czas na użycie SfE, który narysuje nam linie łączące pozycje z obydwu rankingów. Aby tak się stało, ze wstążki Sparklines wybieramy przycisk Bump:

Następnie w dwóch pierwszych polach okna dialogowego (InitialPositionsRange i FinalPositionsRange) wprowadzamy zakresy komórek odpowiadające obu zestawieniom – z 2006 i 2010 roku. Oto wynik takiej operacji:

Zwróć uwagę, że w odróżnieniu od dotychczas prezentowanych wykresów rysowanych za pomocą SfE®, formuła jest w innym miejscu, niż grafika wykresu. Wykres Bump zawsze będzie łączył komórki z kolumn, które wskażemy jako interesujący nas zakres porównania, bez znaczenia jest w tym przypadku miejsce wprowadzenia formuły.

Sprawdźmy teraz, co jeszcze możemy uzyskać za pomocą SfE® na tym wykresie. Dwa kolejne pola pozwalają nam dodatkowo wyróżnić linię łączącą wybrany komitet – możemy wskazać albo nazwę komitetu (NameHighlight) albo jego pozycję w rankingu (PositionHighlight; wpisujemy numer pozycji w wyjściowym rankingu, czyli w naszym przypadku w 2006 roku). Wyróżnienie takie wygląda następująco:

Możemy również zmienić domyślne kolory wykresu. W tym celu, wybieramy kolory z tabeli kodów dostępnej pod adresem http://garr.dl.sourceforge.net/sourceforge/sparklinesforxl/color_codes.pdf i wpisujemy je w odpowiednie pola:

• ColorUp – kolor linii dla komitetów awansujących w rankingu
• ColorDown – kolor linii dla komitetów spadających w rankingu
• ColorHighlight – kolor linii dla wyróżnionego komitetu

Ostatni parametr to RoundLineHead, który pozwala na określenie końca linii łączących pozycje w rankingu. Jeśli chcemy, aby linie miały okrągłe zakończenie, wpisujemy w to pole cyfrę 1:

Wykres schodkowy (step chart)

Kolejnym wykresem, który możemy narysować za pomocą SfE®, jest wykres schodkowy. Jest to wykres, który stosuje się do zobrazowania zmian z natychmiastowym efektem, czyli np. zmiany stóp procentowych albo zmiany na koncie. Wykres taki można również stworzyć za pomocą wbudowanych wykresów Excela, jednak zadanie to jest wtedy dość skomplikowane i wymaga zaawansowanego formatowania. O tym, jak wykres schodkowy narysować w Excelu, możesz przeczytać w tym artykule.

Załóżmy, że chcemy przedstawić zmiany w cenie skupu pszenicy za ostatnie 12 miesięcy. Przygotujmy więc dane:

Następnie ze wstążki Sparklines wybieramy przycisk Step:

W oknie dialogowym, w polu Serie1, wpisujemy zakres danych. Wygląda to następująco:

SfE narysował nam linię, która obrazuje zmiany w sposób skokowy. Przyjrzyjmy się teraz kolejnym polom z okna dialogowego tego wykresu.

• Serie2 – to pole pozwala na dodanie do wykresu kolejnej serii danych. Pamiętajmy jednak o tym, aby w zakresie komórek uwzględnić dane dla obu osi – X i Y (jak w powyższym przykładzie – zarówno miesiące, jak i ceny).
• XMini, XMaxi, YMini, YMaxi – w tych czterech polach możemy określić zakres osi X i Y, jeśli chcemy, aby był on inny, niż zakres uwzględnionych danych. Jeśli pozostawimy te pola puste, SfE® sam dopasuje zakres osi do danych.
• HLine, VLine – te dwa pola dają nam możliwość dodania poziomej i pionowej linii do wykresu. Domyślnie jest to czerwona przerywana linia (nie ma możliwości zmiany tego formatowania).
• MinZone, MaxZone – za pomocą tych dwóch pól możemy zacieniować fragment wykresu, aby podkreślić jakiś zakres danych (na przykład średnią). Analogiczne rozwiązanie, jak w wykresie liniowym Sparklines for Excel.
• ColorLine1, ColorLine2 – te pola pozwalają na zmianę domyślnych kolorów dla obu serii (dla tego wykresu jest to czarny i niebieski). Aby dokonać zmiany, wybieramy odpowiedni kod koloru z tabeli i wpisujemy go w odpowiednie pole.

Oto przykład użycia powyższych pól:

Tym samym zakończyliśmy omawianie wykresów zmian w czasie. W kolejnym odcinku cyklu o Sparklines for Excel przyjrzymy się wykresom służącym porównaniom.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik Excel z przykładem wykresu warstwowego, horyzontalnego, zmiany pozycji i schodkowego.

Czym jest wykres pociskowy?

Wykres pociskowy został stworzony przez Stephena Fewa. Dla przypomnienia, jest to taki wykres, który pokazuje poziom realizacji celu (targetu) na tle kolorowej skali, będącej jednocześnie punktem odniesienia wskazującym na poziom satysfakcji z osiągniętego wyniku. Jest to idealne rozwiązanie do stosowania w dashboardach – wykres zajmuje niewiele miejsca, ale mimo to jest przejrzysty i niesie za sobą konkretną informację.

Jak stworzyć wykres pociskowy w SfE?

W zakładce Sparklines wybieramy przycisk „Bullet”, co otworzy nam okno dialogowe:

Pierwsze pola to miejsce na wpisanie wymaganych argumentów. Measure to liczba prezentująca stopień realizacji celu (wyświetli się jako czarna pozioma linia). Target to nasz punkt odniesienia, a zostanie narysowany jako pionowa kreska na wykresie. Maxi to rozmiar naszego wykresu, czyli inaczej mówiąc liczba, na której kończy się nasza oś.

Warto teraz dodać charakterystyczne dla wykresu pociskowego tło, będące dodatkowym, poza targetem, punktem odniesienia, czyli zakresy, które pokażą poziom satysfakcji z osiągniętego wyniku. W tym celu, w kolejnych polach Good i Bad wpisujemy odpowiednie wartości.

Po uzupełnieniu tych parametrów powinniśmy otrzymać następujący obrazek:

Kolejne dwa pola dają nam możliwość ustawienia prognozy realizacji celu (Forecast, ten parametr wyświetli się nam jako cienka pozioma linia pośrodku wykresu) oraz wprowadzenia podziałki (ThickUnit):

Aby wykres był bardziej przyjazny dla oka, możemy zmienić schemat kolorów, który ma być użyty w tle. W tym celu, w polu ColorScheme, wpisujemy odpowiedni numer koloru z tabeli kodów dostępnej na stronie SfE pod adresem http://garr.dl.sourceforge.net/sourceforge/sparklinesforxl/color_codes.pdf . Co ciekawe, wybieramy jedynie główny kolor motywu, który pokaże się nam jako zakres „Bad”. Pozostałe dwa odcienie zostaną dopasowane automatycznie. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie, które zaoszczędza czas spędzony na poszukiwania odpowiednich odcieni. Każda trójkolorowa kompozycja zaproponowana przez SfE wygląda estetycznie i spójnie.

Kolejne pole (Vertical) daje nam możliwość narysowania wykresu w pionie. W tym celu, należy wpisać tutaj „true”. Pole pozostawione puste lub z wpisanym „false” da nam domyślny, poziomy wykres.

Pozostałe dwa pola (ColorRange, TargetColor) dają kolejne możliwości manewru, jeśli chodzi o kolory na wykresie. Nadużywanie tych pól może jednak odbić się czkawką – pamiętajmy o tym, że wykres pociskowy z zasady jest prosty i powinien być bardzo czytelny. Wprowadzanie dodatkowych kolorów zaburzy jedynie percepcję odbiorcy.

Aby wzbogacić nasz wykres, możemy użyć jeszcze jednego narzędzia, które proponuje nam SfE, a mianowicie osi. Narysowanie osi pod wykresem daje nam dodatkowy punkt odniesienia w przypadku, gdyby podziałka z wykresu nie była wystarczającą skalą. Z wykresu kasujemy parametr ThickUnit – nie będzie nam już potrzebny. Aby dobrze dopasować oś do wykresu, użyjemy skali w procentach.

W tym celu ustawiamy się w komórce bezpośrednio pod wykresem i wybieramy z zakładki Sparklines przycisk XY:

W oknie dialogowym, które się właśnie otworzyło, wpisujemy następujące wartości:

Orientation: b (jak „Bottom”. Inne opcje to Top, Left i Right (left i Right dla osi pionowych).
Amplitude: 100 (jest to zakres naszej osi; ustawiamy 100, bo używamy skali procentowej, więc koniec osi powinien wskazywać 100%).
TextLeft, TextCenter, TextRight – tutaj wpisujemy odpowiednio 0%, 50% i 100%. Etykiety te wyświetlą się odpowiednio po lewej, na środku i po prawej stronie osi.
ThickIntervalLong, ThickIntervalMid, ThickIntervalSmall – tutaj wpisujemy odpowiednio 50, 25 i 5. Są to wartości odpowiadające odstępom między podziałką na skali. ThickIntervalLong to nasz największy interwał, wyświetlany jako czerwone kreski, pozostałe dwa to czarne kreseczki w dwóch rozmiarach.
SizeText – wpisujemy np. 6 (albo jakąkolwiek inną wartość, która odpowiada wielkości czcionki). Domyślna czcionka jest dość mała, dlatego warto ustawić tutaj jej wielkość manualnie.

Takie skonfigurowanie osi wygląda następująco:

Tym samym ukończyliśmy wykres pociskowy za pomocą dodatku SfE.

Jak stworzyć odwrócony wykres pociskowy w SfE?

Dodatek daje nam jeszcze jedną możliwość, mianowicie odwrócony wykres pociskowy. Zasada tworzenia jest identyczna, różni się on jedynie ustawieniem parametrów Good i Bad (a zatem także kolorów, które im odpowiadają). Taki wykres rysujemy wówczas, gdy naszym celem jest osiągnięcie jak najmniejszego wyniku, czyli na przykład jeśli pokazujemy koszty albo ilość reklamacji.

Aby narysować ten wykres, używamy przycisku Reverse Bullet:

Wygląda to następująco (użyliśmy tych samych parametrów, zamieniając jedynie miejscami Good i Bad):

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać plik z wykresem pociskowym utworzonym w dodatku Sparklines for Excel.

Podziel się komentarzem

Czy wypróbowałeś już wykres pociskowy w SfE? Masz praktyczne rady dla innych? Podziel się swoimi uwagami w komentarzach.

Miniwykres liniowy z wieloma opcjami

Wykres liniowy jest pierwszym i najprostszym wykresem, który można narysować za pomocą SfE®. Tylko skoro wykres taki jest też dostępny jako wbudowany miniwykres w Excelu 2010 i nowszych, po co korzystać z dodatku SfE®, aby go narysować? Głównie ze względu na dostępność wielu dodatkowych opcji formatowania, których nie zapewnia korzystanie z samego wykresu Excelowego. Co więcej, w SfE® możemy dodać drugą, dodatkową serię danych, a także linię odniesienia.

Zacznijmy jednak od początku. Załóżmy, że chcemy narysować wykres pokazujący sprzedaż w pierwszym półroczu przez dwa regiony naszej firmy. Gromadzimy potrzebne dane w prostej tabeli:

Następnie przechodzimy do wstążki SfE® i wybieramy typ wykresu, w tym przypadku Line:

Pojawia się okno dialogowe, w którym określamy wszystkie parametry wykresu. Przypomina ono nieco okno excelowych funkcji i działa na podobnej zasadzie:

W pierwszych dwóch polach (Points1 i Points2) wpisujemy adresy serii danych, czyli w naszym wypadku odpowiednio zakresy C3:H3 i C4:H4, co daje nam następujący wynik:

Zauważcie, co pojawia się w pasku formuły (1) – przypomina to formuły funkcji excelowych i działa na takiej samej zasadzie – można edytować argumenty z poziomu paska. Jeśli natomiast chcemy znowu otworzyć okno dialogowe, aby wprowadzić kolejne parametry wykresu, wystarczy kliknąć na przycisk „Wstaw funkcję” (zaznaczony na powyższym rysunku cyfrą 2). Zwróćcie też uwagę, co pojawia się w polu nazwy (3) – każdy wykres narysowany za pomocą SfE® automatycznie zostanie nazwany w ten sposób, czyli frazą „Sprk” oraz oznaczeniem adresu komórki, w której się znajduje (w tym przypadku R6C9, czyli row 6, column 9, co odsyła nas do komórki I6).

Uwaga: przykładowy wykres, na którym pracujemy w niniejszym artykule, celowo został umieszczony w znacznie powiększonej komórce tak, aby lepiej były widoczne wszystkie możliwe opcje jego modyfikacji. W docelowych dashboardach i raportach zachęcamy oczywiście do stosowania miniwykresów w takim rozmiarze, jaki będzie najbardziej użyteczny i przejrzysty. Celowo też prezentujemy tutaj wszystkie możliwe modyfikacje wykresu, tak, aby w pełni zaprezentować możliwości SfE®. Dobór docelowych elementów wykresu zależy oczywiście od tego, co dany wykres ma przedstawiać, zgodnie ze współczynnikiem dane/atrament.

Pole Points1 jest jedynym wymaganym polem, które należy uzupełnić, aby SfE® narysował nam wykres. Wszystkie pozostałe pola są opcjonalne. Przyjrzyjmy się teraz argumentom, które pomogą nam sformatować wykres.

Jak sformatować wykres liniowy?

Kolejnymi polami, które możemy edytować w oknie dialogowym wykresu, są pola Mini i Maxi. Służą one do określenia minimalnej i maksymalnej wartości, które ma pokazywać nasz wykres, czyli odpowiadają zakresowi ukrytej osi. Co ciekawe, nie da się za pomocą tych argumentów przyciąć wykresu w ten sposób, żeby pokazywał zakres mniejszy, niż podane przez nas liczby. Można tylko rozszerzyć perspektywę:

Jeśli pola Mini i Maxi zostaną pozostawione puste, wykres automatycznie dopasuje się do zakresu pokazywanych liczb.

Do naszego wykresu możemy też dodać linię odniesienia, wpisując w pole Hline odpowiednią wartość. Załóżmy, że chcemy, aby ta linia pokazywała średnią wartość sprzedaży. Wystarczy odniesienie do adresu komórki, która nam tę średnią wyliczy:

Na wykresie pojawiła się czerwona linia, która odpowiada policzonej w komórce C5 średniej. Zwróćcie uwagę, w jaki sposób zmienia się formuła – kolejne argumenty są oddzielone średnikami. Średniki wyznaczają też puste miejsca pozostawione w polach Mini i Maxi.

Kolejna opcja formatowania wykresu to określenie „normality zone”, czyli zakresu, który chcemy wyróżnić innym tłem. Robimy to za pomocą pól MinZone i MaxZone w oknie dialogowym (bądź edytując formułę wykresu w pasku formuły, pamiętając o średnikach). W naszym przykładzie załóżmy, że chcemy wykorzystać tę opcję do podkreślenia średniej. Określmy więc „normality zone” jako zakres od średnia-1 do średnia+1, znów wykorzystując odwołanie do konkretnych komórek. Wykres wygląda teraz tak:

Do wykresu możemy również dodać znaczniki (podobną funkcję oferuje wbudowany excelowy sparkline). Aby to zrobić, w oknie dialogowym edytujemy pole Tags, wpisując tam liczbę od 1 do 9, oznaczającą wariant, którego chcemy użyć. Twórca przewidział następujące warianty:
1 – oznaczenie maksymalnego i minimalnego punktu wykresu
2 – oznaczenie pierwszego i ostatniego punktu wykresu
3 – wariant 1 i 2 jednocześnie
4 – oznaczenie wszystkich punktów jednym kolorem
5 – oznaczenie wszystkich punktów, z czego ostatni i pierwszy są w innym kolorze
6 – oznaczenie wszystkich punktów, z wyróżnieniem minimalnego i maksymalnego punktu
7 – same punkty, bez linii
8 – oznaczenie tylko ostatnich punktów
9 – oznaczenie tylko pierwszych punktów

W następnym kroku możemy określić kolory linii na naszym wykresie, jeśli chcemy, aby były one inne, niż domyślny granatowy i czarny. Aby to zrobić, musimy zerknąć do pliku z kodami kolorów, dostępnego na stronie projektu i pod adresem http://garr.dl.sourceforge.net/sourceforge/sparklinesforxl/color_codes.pdf. Na sześciu stronach mamy tam podane przeróżne kolory, wraz z kodami, które wystarczy skopiować do odpowiedniego pola (ColorLine1 i ColorLine2) w oknie dialogowym wykresu:

Formuła poszerza nam się o kolejne argumenty, a wykres zmienia kolory.

Kolejny argument pozwala na określenie, jak ma się zachować wykres, jeśli nasze dane nie są ciągłe i występują między nimi puste miejsca. Tutaj twórca przewidział 3 warianty:
0 – nie łącz punktów i zostaw puste miejsce;
1 – połącz punkty linią ciągłą;
2 – połącz punkty linią przerywaną.

Następne dwa pola w oknie dialogowym wykresu pozwalają nam określić kolor punktów maksymalnych i minimalnych na wykresie, jeśli chcemy aby były inne, niż domyślne (niebieski i czerwony). Postępujemy tutaj analogicznie, jak przy określaniu koloru linii, czyli wybieramy kolor z tabeli kodów.

Kolejna grupa argumentów dotyczy zaznaczania na wykresie interwałów czasowych za pomocą szarych pól. Załóżmy, że na naszym wykresie chcemy odróżnić od siebie poszczególne miesiące. W tym celu w trzy kolejne pola musimy wpisać odpowiednie wartości. I tak, w pole ShadedStart wpisujemy liczbę, która określa ilość punktów danych przed szarym polem (w naszym przypadku 0, jeśli chcemy, aby już pierwszy miesiąc był szary); w pole ShadedWidth wpisujemy liczbę, która określa szerokość szarego pola w ilości punktów danych (w naszym przypadku 1, bo chcemy, aby szare pole obejmowało 1 miesiąc); a w pole TransparentWidth wpisujemy liczbę, która określa szerokość pomiędzy szarymi polami, również wyrażoną w ilości punktów danych (czyli w naszym przypadku również 1). Wykres wygląda teraz następująco:

SfE® pozwala także na wstawienie w dowolnym miejscu pionowej linii, którą możemy wyróżnić jakiś punkt na wykresie. W tym celu w pole MarkPosition wpisujemy liczbę, która określi pozycję naszej linii w poziomie (jeśli w przykładzie chcielibyśmy zaznaczyć np. luty, wtedy byłaby to liczba 2).

Kolejną opcją dostępną dla wykresu liniowego w SfE® jest lustrzane odbicie. Jeśli chcemy, żeby wykres wyświetlał dane w odwrotnej kolejności, w pole MirrorDisplay wpisujemy 1.

Następne cztery pola pozwalają na umieszczenie na wykresie etykiety. Biorąc pod uwagę pierwotne założenia sparklines, które mówią o jego miniaturowej wielkości, umieszczanie etykiety wydaje się zadaniem dość karkołomnym, jednak przyjrzyjmy się i tej opcji, skoro taką możliwość daje nam SfE®.

W polu TxtLabel umieszczamy tekst naszej etykiety (może to być również odniesienie do komórki z tekstem), następnie w polu PlaceLabel określamy pozycję etykiety na wykresie. Mamy do wyboru dziewięć możliwości:
TR (top right) – na górze po prawej
TC (top center) – na górze po środku
TL (top left) – na górze po lewej
CR (center right) – na środku po prawej
CC (center center) – na środku
CL (center left) – na środku po lewej
BR (bottom right) – na dole po prawej
BC (bottom center) – na dole po środku
BL (bottom left) – na dole po lewej

Oprócz tego, możemy jeszcze określić, jakiego rozmiaru ma być czcionka etykiety (wpisujemy odpowiednią cyfrę odpowiadającą rozmiarowi w pole SizeLabel) oraz to, w jakim czcionka ma być kolorze (tu znowu używamy tabeli kolorów, wpisując odpowiedni kod w pole ColorLabel).

Ostatnie dwa pola w oknie dialogowym dają nam możliwość określenia grubości linii naszego wykresu. W polu LinesWeight określamy za pomocą liczby grubość głównych linii, a w polu HLineWeight grubość linii odniesienia. W obu przypadkach możemy użyć miejsc po przecinku, aby bardziej precyzyjnie wskazać ten parametr.

Tym sposobem przeszliśmy przez wszystkie możliwości, jakie oferuje SfE® w zakresie modyfikacji wykresu liniowego – wykresu przebiegu w czasie. W kolejnym odcinku tego cyklu przyjrzymy się wykresowi pociskowemu.

Plik do pobrania

Tu możesz pobrać wykres liniowy utworzony z dodatkiem Sparklines for Excel.