Brushing and linking (w wolnym tłumaczeniu: szczotkowanie i wyróżnianie, w praktyce możemy się spotkać z angielską wersją bądź też z nazwą wyróżnianie krzyżowe) jest jedną z najbardziej interesujących oraz pożytecznych interakcji w PowerView. Pozwala ona badać interesujący nas podzbiór danych przy jednoczesnym obserwowaniu całokształtu danych. Na tym polega jej wyższość nad filtrowaniem, w którym widzimy jedynie interesujący nas wycinek danych, pozbawiając się możliwości porównywania go z resztą.

Interakcja ta, jak sama nazwa wskazuje, składa się z dwóch etapów.

Etap pierwszy – brushing, czyli wyróżnianie

Pierwszą część możemy wykonać na każdym typie wizualizacji z wyjątkiem tabeli. Brushing polega na zaznaczeniu interesującej nas części wykresu – pozostałe części będą symbolizowane przy pomocy mniej intensywnych niż początkowo barw. W ten sposób zwracamy uwagę użytkownika na konkretne dane – zaznaczamy, iż są one ważne dla zrozumienia badanego zjawiska.

Zaznaczamy poprzez klikanie na część wykresu – trudno o bardziej intuicyjną czynność. Nie można klikać dwukrotnie – to jest zarezerwowane dla interakcji drill down/drill up.

Powrót do stanu, w którym nie mamy zaznaczonego żadnego fragmentu uzyskujemy poprzez kliknięcie kursorem obok wykresu, jednakże w prostokącie ograniczającym jego obszar.

Pewne rozbieżności pojawiają się podczas używania tej interakcji na różnych wykresach w zakresie zaznaczania więcej niż jednego kawałka danych. Jest to możliwe w wykresie kołowym – w tym celu podczas zaznaczania wciskamy klawisz CTRL:

Podobnie to działa w wykresie słupkowym bądź też kolumnowym:

Sprawa komplikuje się, gdy kolumnę/słupek wykresu podzielimy na kilka części (poprzez umieszczenie odpowiedniej kolumny w obszarze LEGENDA – szczegóły można poznać w artykule na temat tych wykresów). W takim przypadku nie jesteśmy w stanie zaznaczyć kilku elementów – czy to należących do jednego słupka/kolumny, czy też do różnych. Być może zostanie to poprawione przez korporację Microsoft w przyszłości.

Istnieje jednak możliwość zaznaczenia wszystkich elementów należących do danego segmentu. W tym przypadku klikamy na odpowiedni napis w legendzie – np. kliknięcie napisu Wysoki spowoduje poniższy efekt:

Niestety w wykresie liniowym także nie mamy możliwości zaznaczenia więcej niż jednej linii.

Wizualizacja w formie mapy zachowuje się podobnie jak wykres kolumnowy oraz słupkowy – możemy wyróżniać kilka elementów tylko wtedy, gdy nie dzielimy bąbelka na poszczególne elementy.

Jeżeli chodzi o wykres bąbelkowy, to żadnego problemu nie stanowi zaznaczenie kilku bąbelków. Tak samo jak w przypadku animowanego wykresu bąbelkowego, gdzie brushing pełni dodatkową funkcję – zaznaczony bąbelek pozostawia na powierzchni wykresu ślad swojej drogi. Więcej na ten temat można przeczytać w tym tekście.

UWAGA: Częstym problemem są błędy wyskakujące przy jakichkolwiek działaniach na wykresie bąbelkowym. Dlatego też warto wcześniej zapisać plik na którym pracujemy.

Etap drugi – linking, czyli łączenie

Prawdziwa wartość omawianej interakcji ujawnia się, kiedy dochodzimy do etapu drugiego – linking, czyli to, co zamienia zwykłe wyróżnianie na wyróżnianie krzyżowe.

Łączenie objawia się, gdy w raporcie znajduje się przynajmniej dwa wykresy, przy czym muszą one być ze sobą powiązane – tzn. stworzone przy pomocy danych, które w PowerPivot są ze sobą powiązane relacjami. Połączenia nie muszą być bezpośrednie – powiązanie relacjami może odbywać się także przez pośrednie tabele. W takich przypadkach zastosowanie akcji brushing na jednym z nich powoduje zmianę wyglądu także drugiego wykresu.

W ten sposób w bardzo łatwy sposób możemy wykryć niewidoczne na pierwszy rzut oka zależności. Ta interakcja ma bardzo duże wartości poznawcze – informacje uzyskane przy jej pomocy byłoby bardzo trudno uzyskać przy pomocy innych rodzajów interakcji z raportem.

Brushing and linking działa dla każdej wizualizacji. Wyjątkiem jest tabela – ona może być tylko stroną bierną w tej operacji, tzn. zaznaczanie części jakiegoś wykresu spowoduje ograniczenie rekordów wyświetlanych w tabeli, jednakże nie można zaznaczyć rekordów tabeli które będą wizualizowane przy pomocy wykresów.

Wyróżnienie – w przeciwieństwie do filtrowania – nie jest zapisywane razem z raportem.

Działanie tej interakcji najlepiej obserwować jest na raportach zawierających wiele różnych wykresów. Przykładowe znajdują się w pliku do którego odnośnik znajduje się pod tekstem – wytrwalszym czytelnikom polecamy nie tylko zapoznanie się z tymi raportami, ale także prześledzenie zależności w modelu danych PowerPivot decydujących o właśnie takim działaniu interakcji brushing and linking.

Uwaga: W niektórych przypadkach brushing and linking nie działa w dwie strony – tzn. zaznaczenie elementu na wykresie A powoduje zmianę wyglądu wykresu B, ale zaznaczenie elementu na wykresie B nie powoduje zmiany wyglądu wykresu A. Takie zachowanie zawsze wynika ze struktury danych. Przykładem może być raport z załączonego poniżej pliku zawierającego mapę oraz wykres kolumnowy.

Zaznaczanie kolumn spowoduje podświetlenie miejscowości należących do danego regionu. Zaznaczenie bąbelków na mapie nie spowoduje z kolei zmian w wykresie kolumnowym – jest to całkowicie uzasadnione, bowiem sprzedawcy są przypisani do danego regionu, a nie do danego miasta. Jeżeli w wykresie kolumnym zastąpimy liczebność sprzedawców licznością klientów w danym regionie, to zaznaczanie bąbelków danych miast będzie wpływać na wygląd wykresu kolumnowego. Znalezienie odpowiednich kolumn do zamiany pozostawiamy dociekliwym czytelnikom.

Co sądzicie o tej interakcji? Podzielcie się swoimi wrażeniami w komentarzach!

Plik z przykładowymi raportami: brushing and linking

Aby istniała możliwość utworzenia z tabel relacyjnego modelu danych, przynajmniej w jednej z nich musi występować klucz główny (zwany też podstawowym) –  kolumna służąca do identyfikacji poszczególnych rekordów tabeli. Wartości w kluczu podstawowym muszą być unikalne, aby istniała możliwość przypisania jednego wiersza tabeli do jednej wartości klucza. Zazwyczaj funkcję takiego klucza spełnia numer porządkowy:

W powyższym przykładzie jest to tzw. klucz jednopolowy – identyfikacja rekordu odbywa się przy pomocy jednego pola w wierszu. Istnieją także klucze złożone (wielopolowe) – w ich przypadku identyfikacja odbywa się przy pomocy więcej niż jednej kolumny. Unikalne jest zestawienie komórek tworzących klucz w wierszu. Niestety w PowerPivot nie mamy możliwości zastosowania klucza złożonego. Możemy obejść tą kwestię tworząc kolumnę z unikalnymi wartościami na podstawie komórek które mogą tworzyć klucz złożony, np. poprzez proste połączenie występujących tam znaków (o tworzeniu kolumn przeczytasz tutaj):

W powyższej tabeli możemy zauważyć, że ani kolumna nr producenta, ani typ produktu nie zawiera unikalnych wartości, jednakże zestawienie wartości w tych dwóch komórkach jest unikalne dla każdego wiersza. Na tej podstawie tworzymy trzecią kolumnę która może spełniać warunek klucza podstawowego. Relację ustanawiamy pomiędzy dwoma tabelami na podstawie wartości klucza podstawowego w jednej tabeli i kolumny w drugiej tabeli zawierającej wartości klucza podstawowego z tabeli pierwszej. Wyróżniamy trzy rodzaje relacji:

– jeden do jednego – w tego typu relacji jednemu rekordowi z tabeli A odpowiada tylko jeden wiersz z tabeli B. Rodzaj ten występuje stosunkowo rzadko, ponieważ wszystkie informacje przechowywane w ten sposób można zamieścić w jednej tabeli.

– jeden do wielu – jednemu rekordowi z tabeli A odpowiada wiele rekordów z tabeli B. Jest to najpowszechniejszy typ relacji.

– wiele do wielu – rekord w tabeli A może mieć wiele dopasowanych wiele wierszy z tabeli B oraz odwrotnie – rekord z tabeli B może mieć dopasowanych wiele wierszy z tabeli A. Taki typ jest możliwy do zdefiniowania tylko poprzez dodanie do modelu trzeciej tabeli (zwanej tabelą łącza), w której będą znajdowały się wartości kluczy podstawowych tabel A oraz B

Możliwość tworzenia relacji pomiędzy tabelami (a tym samym relacyjnej bazy danych) istnieje w programie Microsoft Excel już od dawna. W tym celu należy kliknąć DANE > Relacje > Nowy a następnie ustawić odpowiednie tabele i kolumny w polach Tabela, Pokrewna tabela, Kolumna (obiekt obcy) oraz Pokrewna kolumna (obiekt podstawowy):

Dzięki dodatkowi PowerPivot możemy stworzyć relacje w sposób nieco prostszy, intuicyjny i bardzo poglądowy. W pierwszej kolejności należy dodać tabele do modelu danych – jeżeli znajdują się one w arkuszach Excela, wystarczy kliknąć wewnątrz nich kursorem zaznaczając dowolną komórkę a następnie wybrać POWERPIVOT > Dodaj do modelu danych:

O innych sposobach dołączania tabel do modelu danych przeczytasz w tym artykule.

Otworzy się okno dodatku PowerPivot, które będzie wyglądać będzie podobnie do tego:

Jeżeli zamiast widoku podobnego do powyższego widzimy tabelę, oznacza to że mamy włączony widok danych zamiast widoku diagramu. Zmieniamy to w zakładce Narzędzia główne > Widok > Widok diagramu: Do modelu dodajemy także drugą tabelę. Relację tworzymy w bardzo prosty sposób – po prostu klikamy na nazwę kolumny znajdującej się w polu tabeli, po czym przeciągamy ją na nazwę kolumny w drugiej tabeli. Wybieramy oczywiście kolumny w oparciu o które możemy utworzyć relację. Przy tej czynności nie ma znaczenia kierunek przeciągania (taki sam efekt otrzyma się przeciągając nazwę kolumny z tabeli A do B, jak i z B do A):

Taki sposób tworzenia relacji jest szczególnie przydatny podczas tworzenia skomplikowanych modeli danych, takich jak poniższy:

Widok diagramu jest dużo bardziej poglądowy niż tabelaryczne zestawienie wszystkich relacji w Excelu:

Swój pierwszy prosty model danych można stworzyć przy pomocy naszego pliku. Wystarczy go pobrać i utworzyć relację pomiędzy tabelami Kody pocztowe oraz województwa na podstawie kolumn (odpowiednio) woj. oraz województwo. Tworzenie takiego modelu jest podstawową umiejętnością, która pozwoli zagłębić się nam w ciekawy i bardzo praktyczny świat analizy danych oraz raportowania ad-hoc.

Plik z przykładowymi danymi: Relacyjna baza danych