Wykres panelowy jest bardzo użyteczną techniką przedstawiania wielowymiarowych danych poprzez powtórzenie takiego samego układu na kilku wykresach tworzących panel. Dokładniejsze wyjaśnienie, czym są wykresy panelowych znalazły się w artykułach o wykresie panelowym. Teraz przybliżone zostanie tworzenie wykresu panelowego poprzez kopiowanie jednego wykresu w celu uzyskania poniższego efektu:

Krok 1: Przygotuj dane

Możecie skorzystać z przygotowanych danych, które znajdziecie w załączonym Excelu (link znajdziecie pod tekstem). Są to dane na temat sprzedaży w restauracji różnych rodzajów pierogów w zależności od ich zawartości, pory roku oraz roku sprzedaży.

Krok 2. Stwórz wykres warstwowy (ang. area chart)

Wykres należy stworzyć na podstawie danych z jednego okresu, zaznaczając je i wybierając Wstawianie > Wykres warstwowy:

Należy uważać, aby nie wstawić wykresu warstwowego skumulowanego – chcemy porównać sprzedaż, a wstawienie wykresu skumulowanego w tym wypadku spowodowałoby zafałszowanie danych. Trzeba też zadbać o prawidłowe etykiety osi poziomej (poszczególne lata).

W tym momencie nasz wykres powinien wyglądać następująco:

Krok 3: Sformatuj swój wykres i zmniejsz go

Zaznacz pole niższego wykresu i zamień jego kolor na biały poprzez kliknięcie prawym klawiszem w jego polu > wybranie Formatuj serię danych > Wypełnienie > Wypełnienie pełne.

Należy usunąć legendę – wkrótce stanie się ona zbędna. Następnie zmniejsz go tak, aby zmieścić cztery takie wykresy w polu które masz do dyspozycji, przy jednoczesnym zachowaniu jego czytelności:

Uwaga: Wykres na dole jest biały, a nie przezroczysty, a co za tym idzie – nie widać na nim linii siatki. Źle to wygląda, gdy takowe występują ponad wykresem, lecz pod nim – już nie. Dlatego też powinniśmy je skasować.

Krok 4. Dodaj te same dane jeszcze raz do wykresu.

Można to zrobić na dwa sposoby:

1. Zaznaczyć dane > wybrać opcję Kopiuj > zaznaczyć wykres > wybrać opcję Wklej.

2. Zaznaczyć wykres > kliknąć prawym klawiszem > wybrać Zaznacz dane > dodać kolejne dwie serie tych samych danych.

Jeżeli wszystko zostało zrobione dobrze, do wykresu powinny dołączyć dwie warstwy o takim samym kształcie co warstwy je poprzedzające:

Krok 5: Zamień nowe serie wykresu warstwowego na liniowy

Na wykresie powinny być teraz cztery serie danych: dwie dodane na początku podczas tworzenia wykresu i dwie dodane w poprzednim kroku. Pozwala nam to na zmienienie ostatnich dwóch rodzajów wykresu z warstwowego na liniowy. Dokonujemy tego poprzez zaznaczenie poszczególnych serii danych > wybranie opcji Zmień typ wykresu w zakładce Projektowanie > wybranie interesującego nas rozwiązania:

Wykres powinien wyglądać teraz tak:

Krok 6: Popracuj nad wyglądem wykresu

Jeden z najprzyjemniejszych etapów pracy, gdzie wiele zależy od użytkownika. Nie jest trudno zauważyć, że w tym wykresie znaczną rolę odgrywają kolory. Z tego powodu warto stosować się do zasad użycia koloru.

Przykładowy wygląd wykresu:

Krok 7: Skopiuj wykres 4 razy, zmieniając dane.

Efekt finalny powinien wyglądać podobnie jak poniżej:

Uwaga: Po skopiowaniu i zmienieniu danych, sprawdź zakres osi – dla każdego wykresu powinna być taka sama wartość maksymalna. Jeżeli tak nie będzie, czytający wykres może odnieść mylne wrażenie co do zależności pomiędzy poszczególnymi porami roku (w tym przypadku).

Plik do pobrania z przykładem: Analiza trendu i sezonowości sprzedaży na wykresie panelowym

Co sądzicie o takich wykresach? Podzielcie się swoimi opiniami w komentarzach.

Wykres panelowy przydałby się z pewnością w artykule „Największe stacje w odwrocie” z 4 lipca 2011 r., gdyż umożliwiłby porównanie dwóch zmiennych między stacjami w prosty i szybki sposób.

Zestawienie danych odnośnie tych samych stacji, ale w różnej kolejności analizę utrudnia, tym bardziej, że dziennik ten ma tendencję do przedstawiania danych historycznych tylko jako tekstu.

Wykres panelowy w akcji

A co jeśli spróbować przekształcić ten wykres, wykorzystując te same dane, z tą jednak różnicą, że zostaną one zaprezentowane na wykresie panelowym? Propozycja nr 1 pomija dane historyczne, umożliwiając porównanie nominalne:

Kolejność stacji na pierwszym wykresie nie jest przypadkowa – zostały one uporządkowane malejąco wg wpływów. Akcent położony został na tym wykresie na telewizji Polsat, która ma największe wpływy reklamowe.
Propozycja nr 2 rozbudowuje ten wykres o dane historyczne:

Tutaj stacje nie są posortowane (analogicznie jak w artykule), ale dzięki zastosowaniu wykresu panelowego doskonale widać relacje, które między nimi zachodzą: Polsat jako jedyny wzrósł i w udziale w rynku, i we wpływach, pod względem finansowym rośnie też TVN i TVP2.
Ostatnia propozycja to wykres liniowy, na którym zastosowano zawężanie skali („zoomowanie”). To jest właśnie przewaga wykresu liniowego nad kolumnowym.

Wykres został wzbogacony o dynamikę zmian, a jego czytanie ułatwia załączona legenda. Być może nie jest to wykres, który nadaje się do gazety codziennej, niemniej stanowi najlepszą praktykę, do której warto dążyć.

PS.

Oto jak daltoniści widzą kolory w Rzeczpospolitej:

Kopiowanie

Najprostszym sposobem stworzenia wykresu panelowego w Excelu jest skopiowanie jednego wykresu wiele razy i ułożenie elementów w panel. Przykładowo, wykres panelowy składający się z czterech wykresów możemy umieścić obok siebie w jednym lub dwóch rzędach.

Jeden wykres

Jak jednak zrobić wykres panelowy, który pojawił się we wpisie o telewizji? Trik polega na tym, że tworzymy dwa wykresy w jednym – punktowy i kolumnowy. Wykres punktowy zapewni nam przedstawienie linii, a wykres kolumnowy umożliwi pokazanie etykiet danych.
Najpierw przygotowujemy dane. Na potrzeby wykresu punktowego tworzymy sztuczną serię zawierającą kolejne liczby. Między danymi za 2010 i 2011 rok robimy przerwę, aby nazwa stacji wyświetlała się na symetrycznie.

Mając przygotowane dane, możemy przystąpić do tworzenia wykresu punktowego. Będzie on składał się z 4 serii (jedna dla każdej stacji), danymi na osi X będą kolejne liczby z pierwszej kolumny, a na osi Y dane odnośnie wpływów.


Efektem będzie poniższy wykres:

Teraz dla każdej serii dodajemy linię trendu i usuwamy z wykresu punkty. Po usunięciu legendy, linii siatek i korekcie formatowania otrzymamy poniższy wykres:

Następnie dodajemy dodatkową serię danych, która posłuży do stworzenia etykiet osi.

Zaznaczamy tę pojedynczą serię (jeżeli nie trudno ją złapać na wykresie można skorzystać z listy Elementy wykresu) i zmieniamy typ wykresu (tylko dla tej serii!) na kolumnowy. W efekcie tych przekształceń i korekty formatowania otrzymamy wykres końcowy:

Powyższy wykres znaleźć można w pliku: wykres panelowy w Excelu.xls.

Mała wielokrotność

Wykres panelowy swój początek zawdzięcza  prof. Edwardowi Tufte’owi, który nazwał go małą wielokrotnością (ang. small multiple). Tufte określił go jako „zestaw obrazków wielkości znaczka pocztowego oznaczonych wg kategorii lub etykiety, przedstawiających kolejność w czasie niczym klatki z filmu lub uszeregowanych wg innej zmiennej, niewystępującej na rysunku”. W swojej książce „Envisioning Information” profesor zaprezentował następujący przykład wykresu panelowego:

Inną nazwą wykresu panelowego jest wykres kratowy (ang. trellis chart, lattice chart, grid chart). W Excelu 2013 wykres pojawił się pod nazwą wielokrotność.

Ładnie, ale po co?

Jakkolwiek go nazywać, graf taki posiada kilka cech, które ułatwiają zrozumienie danych. Po pierwsze, pozwala przedstawić wiele zmiennych na raz, minimalizując ryzyko skomplikowania przekazu. Po drugie, po krótkiej nauce czytania pierwszego wykresu, odbiorca szybko może zastosować tę wiedzę do skanowania pozostałych obrazków. Po trzecie i najważniejsze, wykres panelowy umożliwia porównania wielu zmiennych i ujawnia wiele wzorców normalnie niedostępnych. Dzięki temu wykres ten stanowi alternatywę w stosunku do wykresu kolumnowego grupowanego i skumulowanego.

Tworząc wykres panelowy należy szczególnie zadbać o jego czytelność. Sposób rozmieszczenia wykresów w panelu powinien odzwierciedlać jakiś logiczny porządek, np. wymiar, geografię, czas. Dzięki temu odbiorca szybciej znajdzie to, co go interesuje. Każdy element panelu powinien mieć tę samą miarę, skalę, rozmiar i kształt.

Mapa Polski w Excelu

Powyższy wykres powstał w programie Mapa Polski w Excelu Województwa.