Podczas prowadzenia sprzedaży dużej liczby produktów, dających się pogrupować w pewne kategorie, można zadać sobie pytanie: na jaki typ produktów wzrasta (lub maleje) popyt?  Pomóc w odpowiedzi może wykres słupkowy przedstawiający, ile procent produktów w danej kategorii zanotowało wzrost lub spadek sprzedaży.

Zdobycie takich informacji pozwoli nam zrozumieć zmieniające się tendencje na rynku oraz zjawisko sezonowości sprzedaży niektórych produktów.

Jak czytać powyższy wykres?

Czerwony kolor to procent produktów z danej kategorii których sprzedaż osłabła, natomiast kolor zielony – procent produktów, których sprzedaż wzrosła. Razem zawsze będą tworzyć sumę 100 %, dlatego też wszystkie słupki mają tę samą długość. Ciemniejszym kolorem zaznaczono produkty, których sprzedaż wzrosła lub spadła o więcej niż 10 %.

Jak łatwo zauważyć, wykres taki nie przedstawia konkretnych wartości, zamiast tego dając ogólne pojęcie o sytuacji na rynku.

Jak stworzyć taki wykres?

Krok 1 – przygotuj i opracuj dane.

Przygotuj dane – powinno to być zestawienie sprzedaży produktów lub usług, które będzie można podzielić w kategorie. Musi ono obejmować dwa okresy sprzedaży – np. dwa miesiące bądź też kwartały. Przykładowe dane znajdziesz w pliku Excela pod tekstem.

Uporządkuj dane w 4 kolumny – nazwę produktu, kategorię do jakiej należy, wartość sprzedanych rzeczy w zeszłym okresie rozliczeniowym oraz w obecnym okresie. Na podstawie 2 ostatnich kolumn oblicza się procent wzrostu lub spadku przy pomocy formuły

= obecny miesiąc / zeszły miesiąc – 1

Należy zmienić format liczby z ogólnego na procentowy.

W ostatecznym rozrachunku dane powinny wyglądać podobnie jak na obrazku poniżej:

Następnie sporządź listę wszystkich kategorii produktów. Używając formuły LICZ.WARUNKI policz liczbę produktów których sprzedaż wzrosła lub spadła o określoną liczbę procent.

Jak działa ta formuła? Zlicza ilość komórek znajdujących się w zakresie funkcji, spełniających dane kryterium. Przy tym można wyznaczyć więcej niż jeden zakres oraz jedno kryterium, a zliczane komórki muszą spełniać wszystkie kryteria. Tym się różni od funkcji LICZ.JEŻELI, gdzie można wprowadzić tylko jedno kryterium.

Używając słownictwa logiki matematycznej, pomiędzy poszczególnymi kryteriami musi występować koniunkcja. Słowny opis tej funkcji jest zagmatwany, aczkolwiek każdy użytkownik Excela w mig zrozumie jej istotę gdy tylko spróbuje jej użyć po raz pierwszy.

Przykładowo: Aby policzyć liczbę produktów z kategorii TURYSTYKA których sprzedaż spadła o więcej niż 10%, trzeba napisać:

=LICZ.WARUNKI(Tabela1[Kategoria produktu];”TURYSTYKA”;Tabela1[Zmiana w %];”<-10%”)

Przy pomocy powyższej funkcji dzielimy przedmioty z jednej kategorii na 4 grupy:

1. Produkty których sprzedaż spadła o więcej niż 10 %;
2. Produkty których sprzedaż spadła, ale nie więcej niż o 10 %
3. Produkty których sprzedaż wzrosła, ale nie więcej niż o 10 %
4. Produkty których sprzedaż wzrosła o więcej niż 10 %

Formuła nie musi wyglądać dokładnie tak samo jak było to przytoczone; wpisywanie warunków można zastąpić adresem komórki, w której znajduje się odpowiedni zapis:

Na wynik funkcji LICZ.WARUNKI nie ma też znaczenia kolejność poszczególnych kryteriów.

Następnie obliczamy, jaką część (w procentach) całości stanowią poszczególne grupy; w tym celu dzielimy liczebność poszczególnych grup przez liczbę wszystkich produktów w danej kategorii. Przykładowo dla grupy produktów zaliczający spadek większy niż 10 % formuła będzie wyglądać:

=-liczebność grupy „<-10%”/Suma

Co robi tutaj znak minusa?

Chcemy, aby część słupka obrazująca spadki, była po lewej stronie osi pionowej, więc wynik musi być ujemny. Dla części wykresu przedstawiającego liczbę produktów, których sprzedaż wzrosła, znak ten pomijamy.

Obliczamy w ten sposób dane dla wszystkich kategorii.

Krok 2 – stwórz wykres

Zaznaczamy komórki opisujące udział procentowy poszczególnych grup w kategoriach > klikamy Wstawianie > Wykres słupkowy > Skumulowany słupkowy:

Wynik, jaki ujrzycie na ekranie, powinien być podobny do poniższego:

Łatwo zapewne zauważycie, że nasze słupki nie są w dobrej kolejności. Aby to naprawić, należy kliknąć prawym klawiszem myszy na słupki > Zaznacz dane > przy pomocy strzałek w górę i w dół ustawić serie w poprawnym porządku.

Krok 3. Popracuj nad wyglądem wykresu

Należy zadbać, aby wykres był czytelny – przy jego formatowaniu warto pamiętać o  siedmiu zasadach skutecznego wykresu. Niepotrzebne linie siatki trzeba usunąć, a słupkom nadać odpowiedni kolor – spadki sprzedaży na kolor czerwony, wzrost – oczywiście na zielony. Słupki oznaczające wzrost/spadek powyżej 10 % oznaczamy kolorami silnie nasyconymi, w przeciwieństwie do tych oznaczających wahania sprzedaży w granicach 0 – 10 % – te oznaczamy barwami bardziej stonowanymi.

Legendę możemy umieścić w dowolnym miejscu – jej obecność jest obowiązkowa, bowiem bez niej odczytanie i interpretacja wykresu będzie bardzo trudne.

Teraz można popracować nad osią pionową – należy nadać jej odpowiednie etykiety (te liczby przecież nic nam nie mówią) oraz usunąć znaczniki. Nazwy kategorii wstawiamy, klikając prawym klawiszem na słupki i wybierając Zaznacz dane. W pojawiającym się oknie dialogowym nad spisem Etykiet osi poziomej wybieramy przycisk Edytuj, po czym wybieramy uprzednio stworzoną przez nas listę kategorii.

Możliwe, że będzie istniała konieczność rozciągnięcia wykresu w pionie, aby zmieściły się wszystkie etykiety.

Aby zmienić ich położenie oraz usunąć znaczniki, włączamy formatowanie poprzez kliknięcie w rozwijającym się menu kontekstowym na opcję Formatuj oś. Ewentualnie: zaznaczamy oś i używamy skrótu klawiszowego CTRL + 1.

W zakładce Opcje osi ustawiamy wartość opcji Typ głównego znacznika na Brak, a opcję Etykiety osi na wartość Nisko.

Ponadto możemy zaznaczyć opcję Kategorie w kolejności odwrotnej. Spowoduje to przeniesienie osi poziomej na górę wykresu oraz zmianę kolejności kategorii – teraz pierwsza etykieta będzie na górze.

 Efekt naszych działań powinien być podobny do poniższego:

Aby poprawić wartość współczynnika Dane/Atrament, można pogrubić szerokość słupków, jednocześnie zmniejszając prześwity pomiędzy nimi. Dokonujemy tego w oknie Formatowanie serii danych (zaznaczamy słupki wykresu, naciskamy CTRL + 1) > ustawiając szerokość przerwy na mniejszą, rozsądną wartość – np. 30 %

 Patrząc na oś poziomą, dostrzeżemy jej niesymetryczność – jej zakres zaczyna się od -80% i biegnie aż do 100 %, pomimo iż żaden słupek nie przekracza 80%, w związku z czym jej długość nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Zakres osi zmieniamy, zaznaczając ją, włączając formatowanie osi (ponownie możemy wykorzystać skrót klawiszowy CTRL + 1) i zmienienie wartości Maksimum poprzez zaznaczenie opcji Stała, a następnie określenie jej jako 0,8.

Teraz nie pozostało nic innego, jak tylko dodać tytuł oraz kilka kosmetycznych poprawek – np. zmiana koloru tekstu na szary, aby nie odciągał wzroku od najistotniejszych części wykresu oraz po prostu rozciągnięcie go do odpowiedniego kształtu. Voilà – nasz wykres jest skończony.

Co sądzicie o takim wykresie? Czy uważacie, że sprawdzi się w praktyce? A może coś byście w nim zmienili?

Link do Excela z przykładowymi danymi: Wykres słupkowy konfrontujący wzrosty i spadki

Dobrym przykładem takiej sytuacji niech będzie efektywność sprzedaży naszej firmy w porównaniu do średniej w danej branży, z danymi z każdego dnia:

Wykres ten w bardzo plastyczny i wyraźny sposób pokazuje, w jakich dniach szło nam ponadprzeciętnie, a kiedy zostajemy w tyle. Dzięki zestawieniu tych wiadomości z datami możemy pokusić się o znalezienie przyczyny tego stanu rzeczy.
Jak stworzyć tego typu wykres? Oto krótka instrukcja w paru krokach.

Krok 1: Przygotuj dane źródłowe

Przygotuj dane, jakie mają być przedstawione na wykresie. Muszą znajdować się tam:
– daty
– efektywność ( np. sprzedaży), produktywność (np. pracowników) lub inny współczynnik opisujący skuteczność działania naszej firmy
– wartość do której porównujemy – np. średnia efektywność sprzedaży czy też średnia produktywność w danej branży, czy też inny współczynnik.

Można skorzystać z danych zawartych w przykładowym pliku Excela zamieszczonym pod tekstem (dane na temat efektywności sprzedaży firmy XYZ w porównaniu do średniej branżowej).

Dane powinny zostać uporządkowane w następujący sposób:

Krok 2: Opracuj swe dane

Tak naprawdę wykres zbudowany jest z 4 serii danych. Jakich? Zrozumieć to pomoże poniższy obrazek:

Kolumnę Minimum tworzymy korzystając z funkcji MIN, zwracającą najmniejszą liczbę z wybranego zbioru.

Zieloną część wykresu (czyli tę, gdzie efektywność naszej firmy jest większa niż średnia, czyli zielone pole jest poniżej linii oznaczającej skuteczność naszej firmy) w oparciu o kolumnę „Zielona”, w której wykorzystujemy funkcję JEŻELI, aby odrzucić wartości ujemne. Formuła powinna wyglądać następująco:

=JEŻELI(Średnia<Efektywność;Efektywność-Średnia;”brak”)

Czerwoną część wykresu (ta, gdzie efektywność naszej firmy jest mniejsza niż średnia branżowa – czerwone pole jest więc powyżej linii oznaczającej skuteczność naszej firmy) tworzymy analogicznie jak zieloną część, zamieniając jedynie kolejność argumentów:
=JEŻELI(Efektywność<Średnia;Średnia-Efektywność;”brak”)

Uwaga: Cudzysłów w powyższej formule informuje program, że w danym miejscu znajduje się wartość tekstowa, a nie żadna liczba bądź funkcja. W przypadku braku cudzysłowu zamiast słowa „brak” w komórce wyświetli się błąd „#NAZWA?”.

Linię efektywności sprzedaży naszej firmy tworzymy na podstawie danych z kolumny Efektywność. Ważnym jest, aby zrozumieć istotę tych przekształceń oraz anatomię wykresu.

Krok 3: Stwórz skumulowany wykres warstwowy

Zaznacz kolumny, o których mowa w powyższym punkcie, i stwórz skumulowany wykres warstwowy.

Powinno to wyglądać podobnie jak na obrazku poniżej:

Nie zapomnijcie zmienić etykiet osi poziomej na daty.

Krok 4: Opracuj wykres

W pierwszej kolejności zaznaczamy pole odpowiadające za przedstawienie efektywności i zmieniamy typ wykresu na liniowy:

Następnie należy kliknąć prawym klawiszem na serię Minimum, wybrać opcję Formatuj serię danych. Pojawi się okno dialogowe – wybieramy w nim zakładkę Wypełnienie, i zaznaczamy opcję Brak wypełnienia. Po tym zabiegu nasze dzieło będzie wyglądać podobnie jak na obrazku poniżej:

Uwaga: Wszelkie opcje typu Formatuj…, oprócz kliknięcia prawym klawiszem i wybrania z rozwijającego się menu, możemy wybrać także poprzez zaznaczenie interesującego nas obiektu i naciśnięcie klawiszy CTRL + 1.

Teraz zostało tylko zmienić kolory – pola powyżej efektywności na czerwono, poniżej – na zielono. Dokonujemy tego w ten sam sposób, co nadawanie przezroczystości serii Minimum, z tą różnicą, że zamiast opcji Brak wypełnienia wybieramy Wypełnienie pełne, a następnie określamy interesujący nas kolor. Nasz wykres jest już bardzo zbliżony do efektu, jaki chcemy osiągnąć:

Przystępujemy do ostatecznej obróbki. W pierwszej kolejności polecamy zająć się legendą – trzeba wyrzucić z niej napis oznaczający serię minimum oraz zmodyfikować podpisy pozostałych serii. Używamy prawego klawisza myszy na wykresie, wybieramy Zaznacz dane , następnie wybieramy interesującą nas serię danych, klikamy w przycisk Edytuj i wpisujemy pożądaną nazwę w odpowiednie pole okna dialogowego:

Następnie warto zmienić kolor liniowego wykresu efektywności na czarny – w końcu to ten wskaźnik jest tutaj najważniejszy, a czarny kolor silnie przyciąga uwagę odbiorcy:

Pora na zajęcie się osiami oraz ich opisami. Należy zmienić ich kolor na szary, aby nie odwracały uwagi od danych (mogliście już o tym przeczytać tutaj). Kolor opisów można zmienić poprzez zaznaczenie osi i kliknięcie na przycisk na pasku narzędzi, który odpowiada za zmianę koloru również wpisów w komórkach:

Co z kolorem osi?
Automatycznie powinien ustawić się kolor szary. Jeżeli tak nie jest, można zmienić to poprzez kliknięcie prawym klawiszem na oś, wybranie opcji „Formatuj oś”, a następnie w zakładce „Kolor linii” wybieramy opcję „Linia ciągła” i interesujący nas kolor.
Krótkie spojrzenie na opis poziomej osi pozwala dostrzec jego niedoskonałości :

– Daty urywają się 25.03, podczas gdy dane mamy do dnia 31.03.
– Interwał między datami mógłby być dłuższy – wpłynęłoby to korzystnie na czytelność wykresu.

Pierwszy mankament usuwamy, klikając prawym klawiszem na oś, następnie z menu kontekstowego wybieramy opcję Formatuj oś. Tutaj, w zakładce Opcje osi, zmieniamy wartość maksimum z automatycznej na stałą – w naszym przypadku jest to 31.03.2013 – do tego dnia posiadamy dane.
Zbyt małego interwału pomiędzy kolejnymi datami pozbywamy się zmieniając wartość Jednostki głównej w tym samym oknie dialogowym. W zależności od potrzeb można tam zmienić jednostkę z dni na miesiące, a nawet lata oraz ustalić, ile danych jednostek ma wynosić interwał. W naszym przypadku sensowną wartością wydaje się 15 dni, ale zachęcamy do eksperymentowania – można ustawić  interwał np. co jeden miesiąc.

Nasz wykres jest już prawie gotowy:

Pozostaje nam zadecydować, co zrobić z liniami siatki.

Linie siatki są pozostałością starych czasów, kiedy wykresy były rysowane na kartkach w kratkę (wzmiankę na ten temat znajdziecie tutaj). W tym przypadku pionowe linie siatki mogą korzystnie wpłynąć na szybkość czytania wykresu, dlatego też warto rozważyć ich użycie.

Końcowy efekty powinien przypominać powyższy wykres.

Można stworzyć kilka wariacji powyższego wykresu – do wyboru w zależności od indywidualnych wrażeń estetycznych:
• Wariacja nr 1 – wykres warstwowy po jednej stronie osi poziomej:

Kolor w połączeniu z legendą mówi nam, w których okresach średnia branżowa była powyżej efektywności naszej firmy, a kiedy poniżej. Jak wykonać taki wykres? W dokładnie taki sam sposób jak poprzedni, tylko bez serii minimum. Pozostałe serie danych są tworzone w sposób identyczny jak przy wykresie cieniowanym. Ponadto zamiast wykresu warstwowego skumulowanego tworzymy  zwykły wykres warstwowy.

• Wariacja nr 2 –  wykres kolumnowy po jednej stronie osi poziomej:

Tak jak wykres poprzedni – bez serii minimum, różni się jedynie tym, że zamiast wykresu warstwowego użyty jest wykres kolumnowy. Aby pozbyć się przerw pomiędzy poszczególnymi kolumnami, należy kliknąć na nie prawym klawiszem, wybrać opcję „Formatuj serię danych”, a następnie przy pomocy suwaków ustawić szerokość przerwy na 0%, a nakładanie serii na wartość maksymalną, czyli 100%:

• Wariacja nr 3 – wykres kolumnowy po obu stronach osi poziomej

Do stworzenia tego typu wykresu potrzebujemy stworzyć nową kolumnę danych. Dokonujemy to przy pomocy prostej formuły

= efektywność – średnia

Następnie tworzymy wykres kolumnowy na podstawie danych ze stworzonej kolumny, oraz liniowy na podstawie kolumny efektywność. Wykres w tym momencie będzie wyglądał tak:

Podobnie jak w poprzedniej wariacji, zmieniamy Szerokość przerwy oraz Nakładanie serii. Jak zrobić, aby jedna seria danych miała dwa kolory? Twórcy Excela przewidzieli taką potrzebę  – wystarczy wejść w opcję „Formatuj serię danych” po kliknięciu prawym klawiszem na kolumny i w zakładce Wypełnienie zaznaczyć opcję Wypełnienie pełne oraz Odwróć, jeśli ujemne – w ten sposób wybierzemy dowolne kolory oddzielnie dla kolumn nad oraz pod osią.

Następnie opracowanie wyglądu wykresu: zmienienie kolorów opisu osi, zmiana interwałów pomiędzy opisami osi poziomej, dodanie pionowych linii siatki, zmiana koloru wykresu liniowego efektywności na czarny.

Aby usunąć liczby ujemne na osi pionowej, klikamy na nią prawym klawiszem oraz wybieramy opcję „Formatuj oś”. W zakładce „Liczby”, w oknie „Kategorie” wybieramy „Niestandardowe”, a następnie wybieramy typ „0;;0”.

Daty na osi poziomej odsuwamy otwierając analogiczne okno formatowania dla osi poziomej, aby w zakładce „Opcje osi”, obok napisu „Etykiety osi” wybieramy opcję „Nisko”.

Efekt końcowy powinien być podobny do wykresu zaprezentowanego na początku tego podpunktu.

• Wariacja nr 4 – Wykres warstwowy po obu stronach osi poziomej

Do stworzenia tego typu wykresu potrzebujemy dwóch kolumn nowych danych – przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że nie przewidziano w programie opcji Odwróć, jeśli ujemne dla wykresu warstwowego.

Możemy je stworzyć np. przy pomocy funkcji jeżeli – dla jednej kolumny będzie to formuła:

 =JEŻELI(Efektywność>Średnia;Efektywność-Średnia;”brak”)

 Znajdą się w niej tylko wartości dodatnie – czyli dni, w których efektywność naszej formy jest większa niż średnia branżowa. Formuła dla drugiej kolumny, która będzie się składać tylko z wartości ujemnych, różni się jedynie znakiem nierówności:

 =JEŻELI(Efektywność<Średnia;Efektywność-Średnia;”brak”)

Estetycznej obróbki wykresu dokonujemy podobnie jak w poprzednich przypadkach.

Istotną wadą tego typu wykresu jest to, że zielone i czerwone pola mogą zajmować wspólną część osi poziomej – co w rzeczywistości nie ma logicznego odpowiednika. Spowodowane jest to tym, iż wykres warstwowy nie może kończyć się nagle pionową kreską, urywać się, lecz jest sprowadzany do osi zera stopniowo.

• Wariacja nr 5 – Wskaźnik „lepiej / gorzej” po jednej stronie osi

Czerwone i zielone linie są tak naprawdę kolumnami o tej samej wysokości. Do ich stworzenia potrzebujemy stworzyć nową serię danych – w tym celu używamy formuły ZNAK.LICZBY, która zwraca wartość [-1] lub [1], w zależności od znaku argumentu. Równanie będzie miało więc postać:

=(ZNAK.LICZBY(Efektywność-Średnia))*10

Liczbę 10 dodajemy w celu zwiększenia wysokości wszystkich kolumn. Następnie na podstawie utworzonej danych tworzymy wykres kolumnowy. Dwa kolory jednej serii uzyskujemy dzięki wspomnianej wcześniej opcji Odwróć, jeśli ujemne.

• Wariacja nr 6 – Wskaźnik „lepiej / gorzej” po jednej stronie osi

Jak łatwo się domyślić, także w tym przypadku linia składa się tak naprawdę z kolumn – rozróżnienie jej na 2 kolory jest możliwe dzięki 2 oddzielnym seriom danych. Czerwoną serię (czyli tam, gdzie efektywność formy jest mniejsza niż przeciętna branżowa) tworzymy na podstawie kolumny danych stworzonej na podstawie formuły:

 =JEŻELI((Efektywność-Średnia)<0;10;”brak”)

Zieloną serię tworzymy przy pomocy formuły analogicznej, z zamienionym na przeciwny znakiem nierówności:

=JEŻELI((Efektywność-Średnia)>0;10;”brak”)

• Wariacja nr 7 – Kolorowy wskaźnik efektywności

Na pierwszy rzut oka widać, że wykres ten opiera się na 2 seriach danych, dla których został stworzony wykres liniowy. Cała trudność polega na stworzeniu tych serii – dla linii czerwonej tworzymy kolumnę na podstawie formuły

=JEŻELI(Efektywność<Średnia;Efektywność;)

Dla linii zielonej analogicznie:

=JEŻELI(Efektywność>Średnia;Efektywność;)

Wszędzie tam, gdzie funkcja Jeżeli nie przejdzie testu logicznego, trzeba ją ręcznie skasować – inaczej Excel automatycznie wstawi w puste pola wartość 0, a nasz wykres będzie wyglądał wtedy tak:

Ponadto, aby wykres był ciągłą linią (nie było przerw pomiędzy czerwonymi a zielonymi liniami szerokości  odpowiadającej jednemu dniu na osi poziomej), należy ręcznie stworzyć dane tak, aby linie o różnych kolorach zaczynały się i kończyły w jednym punkcie. Efekt ten uzyskujemy, opracowując dane „na zakładkę”, tak jak pokazuje rysunek:

Wszystkie wariacje znajdziecie w Excelu pod tekstem.

Który sposób wydaje się Wam najlepszy? A może macie własne sposoby na porównywanie serii danych? Podzielcie się nimi w komentarzach!

Plik z danymi oraz wszystkimi wariacjami: Cieniowany wykres liniowy

Sens powyższej zasady można doskonale przedstawić na przykładzie sklepu internetowego. Analizując skuteczność danej witryny, bierzemy pod uwagę liczbę jej odsłon, wejść na stronę produktu, dodanie produktu do koszyka i kolejno dalsze etapy. Z oczywistych powodów liczba wizyt z dodaniem produktu do koszyka nie może być większa niż liczba wejść na stronę produktu. Z kolei liczba wejść na stronę produktu będzie mniejsza niż liczba odsłon strony danego sklepu. Kolejność poszczególnych etapów, szeregując je według liczby użytkowników, zawsze pozostaje taka sama.

Nie należy stosować tego wykresu w przypadku danych, które w żaden sposób ze sobą powiązane, a zmiana kolejności ich przedstawiania nie spowoduje utraty sensu – jak na poniższym przykładzie.

Ten typ wykresu jest porównywany do lejka kuchennego z filtrem, w którym coraz niżej spływa coraz mnie cieczy. Niestety twórcy Excela nie przewidzieli możliwości automatycznego tworzenia tego typu wykresu, jednakże możemy uciec się do pewnej sztuczki – połączenia nakładania z brakiem przerwy:

Omawiany przykład znajduje się w pliku na dole strony.

Krok 1: Przygotuj dane

Brak opcji dedykowanej wykresom typu lejek zmusza nas do stworzenia serii danych, które służą jedynie wykonaniu wykresu. W tym celu sporządzamy tabel,ę w której znajdą się kolumny zawierające wartość argumentu, odległość słupka od osi oraz sumę tych dwóch wartości. Musimy też wybrać dowolną liczbę (nazwijmy ją roboczo „dużą liczbą”), równą lub większą od największej przedstawianej przez nas wartości.

W pierwszej kolejności obliczamy odległość słupków danych od lewej osi. Kolumnę „odległość od osi” z tymi danymi wyznaczamy przy pomocy wzoru

=(Duża liczba – wartość argumentu)/2

W przykładzie jako dużej liczby użyjemy największej wartości w prezentowanych danych.

Kolumnę „Razem” obliczamy oczywiście na podstawie wzoru

=wartość + odległość od osi

W jakim celu liczymy to wszystko? Stanie się to jasne w następnych krokach.

Krok 2: Stwórz wykres słupkowy

Tworzymy pierwszy typ wykresu słupkowego:

Tworzymy go w oparciu o dane z kolumn „Razem” oraz „Odległość od osi”. Nasz wykres powinien wyglądać podobnie do tego:

Krok 3: Spraw, by wyglądał jak lejek

Tak jak na instrukcji wideo, klikamy prawym klawiszem myszy na kolumnach i wybieramy opcję „Formatuj serię danych”. W pojawiającym się oknie dialogowym zmieniamy wartość nakładania się serii na 100% oraz szerokości przerwy na 0%.

Następnie klikamy prawym klawiszem na pionową oś i wybieramy opcję „Formatuj oś”. Zaznaczamy opcję „Kategorie w kolejności odwrotnej”.

Dzięki temu nasze słupki ułożą się w prawidłowej kolejności. Na tym etapie nasz wykres powinien wyglądać w następujący sposób:

Uwaga: Może się zdarzyć, że was wykres nie wygląda wcale jak na obrazku powyżej, lecz tak:

Przyczyną jest to niewłaściwa kolejnością wyświetlania danych – w powyższym przypadku dane z kolumny „Razem” przykrywają dane z kolumny „Odległość od osi”. Aby to zmienić, klikamy prawym przyciskiem myszy na słupkach, wybieramy opcję „zaznacz dane”, po czym ustawiamy serie danych w prawidłowym porządku – to jest najpierw seria danych z kolumny „razem”, a następnie seria danych z kolumny „odległości”. Pozycję poszczególnych serii na liście zmieniamy przy pomocy strzałek:

Została nam jedynie zmiana ciemniejszej barwy z lewej strony wykresu na kolor biały. Klikamy prawym klawiszem na słupki obrazujące dane z kolumny „odległość” i wybieramy opcję „Formatuj serię danych”. Pojawi się nam następujące okno dialogowe:

Tutaj w zakładce „Wypełnienie” zaznaczamy opcję „Wypełnienie pełne” oraz zmieniamy kolor na biały. Nasz wykres jest już prawie gotowy:

Krok 4: Zajmij się opisem wykresu

Co bardziej spostrzegawczy czytelnicy na pewno zauważyli, że opisy na osiach nie oddają rzeczywistej istoty danych. Oś Y można łatwo zmienić klikając na wykres, wybierając opcję „Zaznacz dane”, a następnie „Edytuj” w odniesieniu do etykiet:

Sensowność powyższego posunięcia jest jednak dosyć wątpliwa. Zależy zresztą od wielkości wykresów. Jeżeli wykres jest mały, etykiety osi zajmą absurdalnie dużo miejsca:

W przypadku wykresów bardzo dużych użytkownik musi wodzić wzrokiem pomiędzy etykietami osi a słupkiem, który przecież nie zaczyna się tuż przy osi. W tym akurat przypadku jest to dosyć proste; analizujemy jedynie wartości 5 argumentów. Jednak podczas większej ilości danych, użytkownik musi bardzo uważać aby się nie pogubić, a co za tym idzie – wydłuża się czas analizy wykresu.

Prawdziwy problem jednak stanowi oś X, która pokazuje dane dla kolumny „razem”, a nie dla interesującej nas kolumny „wartości”, a co za tym idzie – zafałszowuje dane. Wyżej wymienione powody jasno pokazują, dlaczego obecność osi raczej nie jest pożądana przy tego typu wykresach. Zamiast tego stosuje się etykiety danych. Dodaje się je poprzez kliknięcie prawym klawiszem na słupki oraz wybranie opcji „Dodaj etykiety danych”. Pojawiające się liczby jednakże są wciąż wartościami z kolumny „razem”. Możemy to zmienić, jeżeli klikniemy na nie prawym klawiszem i wybierzemy „Formatuj etykiety danych”

W pojawiającym się oknie dialogowym odznaczamy pole „Wartości”, zaznaczając za to „Nazwę kategorii”:

Spowoduje to wyświetlanie etykiet danych zadeklarowanych w źródłach danych (prawym klawiszem na słupki > Zaznacz dane):

Zastosowanie samych nazw argumentów da nam następujący efekt:

Wykres ten daje dobry pogląd na wzajemny stosunek liczby użytkowników przechodzących do kolejnych etapów; można tutaj pokusić się już o pewną analizę (przykład: zdecydowana większość użytkowników, która wypełniła dane adresowe, czuje się w obowiązku dokonania przelewu). Jednak na jego podstawie nie jesteśmy w stanie ocenić skali zjawiska – nie wiemy, czy liczba odsłon strony sklepu jest rzędu wielkości setek, tysięcy, czy też może setek tysięcy. Dlatego do napisów dodaje się jeszcze wartości, po prostu wstawiając je do komórek, z których wykres czerpie etykiety.

Krok 5. Podziwiaj swe dzieło

Efekt końcowy powinien być podobny do tego:

Położenie etykiet można zmieniać w opcjach formatowania etykiet. Należy jednak pamiętać, że Excel widzi”zabarwione przez nas na biało słupki, więc środek nie przypada dla niego na środku szarego słupka, lecz na środku pola licząc od lewej krawędzi wykresu do końca szarej powierzchni. To sprawia, że zaprezentowane powyżej umiejscowienie napisów (w programie określone jako „Koniec zewnętrzny”) jest jedynym, które wygląda dobrze.

Tu możesz pobrać przykład: lejek.xlsx.

Co sądzicie o tak „kombinowanym” wykresie? Podzielcie się swoimi opiniami w komentarzach.